”Бүс ба зам өчигдөр, өнөөдөр, маргааш” баримтат кино нээлтээ хийлээ. “Найрамдал 70” хүндэтгэлийн тоглолт боллоо. “Монголын мэдээ” 90 нас хүрлээ. Хятад анагаах ухааны соёлыг НҮБ-ын олон улсын ордонд дэлгэв. Шинэ оюутнуудын улсдаа өргөсөн бэлэг ийм байна. Да Шин нисэх онгоцны буудал хүрэх галт тэрэг нэвтэрлээ. БНХАУ байгуулагдсан өдөр цэргийн парад зохион байгуулна. Да Шин олон улсын нисэх онгоцны буудал ашиглалтад оров. Монгол Улс, БНХАУ-ын харилцаа хамгийн сайн үе шатандаа байна. Ш.Эгшиг: Амьд хэлэнд түүхэн хэлний материал ихээр хадгалагдаж байдаг. Баярын жагсаалд15 мянган цэрэг оролцоно. Хөдөө тосгон, хөдөө аж ахуйн салбарт ажиллаж буй ажилчдад мэндчилгээ дэвшүүллээ. Хоёр улсын ирээдүйн зам дардан байна. Хятад-АСЕАН-ы үзэсгэлэн болж байна. Ши Жиньпиний БНИУ-д хийх төрийн айлчлал эхэллээ. Хятад, Америкийн эдийн засаг, худалдааны уулзалт зохионо. Хайнань Хайвэн гүүр албан ёсоор ашиглалтад орлоо. Ши Жиньпин Европын гурван улсад төрийн айлчлал хийнэ. Ши Жиньпин дарга захидлын хариу илгээв. Биет бус соёлын өвийн хөгжлийг дэмжиж байна.

Орчин үеийн тариаланчдын өөдлөн дэвжих ухаан

Орчин үеийн тариаланчдын амьдралаа өөд татсан арга ухаан

 

Хөдөө орон нутгийн хөгжлийг тэтгэгч

Ли Хун сэтгүүлчдэд ярилцлага өгч байна. Зургийг: Ли Айпин

Ухаалаг хүлэмжийн өмнө зогсож байсан 53 настай Ли Хун өөрийгөө "Орчин цагийн тариаланч" гэдгээ бахархалтайгаар зарлалаа.

"Ухаалаг хүлэмж гэж юу вэ гэдэг нь алсын удирдлагаар автоматаар ажилладаг хүлэмж юм. Энд температур хүйтэн эсвэл халууныг автоматаар тохируулж болно. Ли Хун:

- Энэ бол шинжлэх ухааны газар тариалангийн зайлшгүй чиг хандлага юм. Өнөөдрийн газар тариалан нь уламжлалт хуучин замыг дагах шаардлагагүй болсон  гэж хэллээ.

Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Ордос хотын Отогийн өмнөт хошуунд төрсөн  тэрээр түүнтэй хийсэн тусгай ярилцлагадаа:

- Хүлэмжинд алсын зайн үйл ажиллагаа, суулгац тарьж байна. Ирээдүйд технологийн тусламжтайгаар газар тариалангийн ажлыг улам хялбаршуулна. Энд ажиллахаар ирсэн тариаланчид ч аажмаар техник мэрэгжлийн дагуу ажиллаж чадах болно гэж хэлэв.

Ли Хунгын ухаалаг хүлэмж

 - Энэхүү ухаалаг хүлэмжийн хамгийн том шинж чанар нь суулгацыг ургуулах боломжтой. Ухаалаг үйл ажиллагааны дагуу суулгацын тариалалтын чадавхийг ихээхэн сайжруулж чадсан. Энд ургасан суулгац нь манай нутагт хангалттай. Энэ ухаалаг хүлэмжийг байрлуулахын тулд бид маш олон мэргэжилтнүүдийг урьж, олон удаагийн тохируулалт хийсний дараа өнөөдрийн түвшинд хүрлээ гэж Ли Хун сэтгүүлчдэд танилцуулна.

"Энэ бол миний хоёр дахь бизнес" гэх Ли Хун "Орчин цагийн тариаланч" гэсэн тодотгоолоороо нэлээд бахархдаг.

- Бага дунд сургуулиа төгсөөд би автомашины механикаар ажиллаж, худалдаа, бусад ажил эрхэлж байсан. 2013 онд хөдөө аж ахуй хөгжүүлэх чиглэлээр төрсөн нутагтаа буцаж ирэхдээ би дуртай зүйлээ олсон юм шиг санагдлаа.

Орон нутагт Ли Хун адил уламжлалт хөдөө аж ахуйн "Тархи угаалганд автаагүй тариаланч" түүнд газар тариалан, мал аж ахуйн салбарт өөрийн санаа бодлоо бодит амьдрал дээр хэрэгжүүлэх боломж олдож эхлэв.

Тэрээр 2013 оноос хойш 44 га талбайд экологийн өндөр түвшний 14 хүлэмж,  нэг том ухаалаг хүлэмж, 32 нуман хүлэмж, 5000 куб метр хүнсний ногооны шинэ хадгалалтын агуулахыг барьсан.

 - Эдгээр хүлэмжинд тариаланчдын хийж буй ажил гол нь мод тариалах, үржүүлгийн ажил хийх гэх мэт. Орон нутгийн 50 гаруй тариаланч энд ажилладаг бөгөөд хүн бүрийн сарын орлого бараг 5000 юаньд хүрдэг гэж Ли Хун хэлэв.

Ли Хуний үзэж байгаагаар эдгээр 50 тариаланч энгийн тариаланчид байхаа больсон. Тэд суулгац тарих зэрэг техникийг аажмаар эзэмшсэн байна. "Тэд орчин үеийн тариаланчид" гэж хэлсэн байна.

"Шинэ тариаланчид" болох талаар анхаарал хандуулж байгаа бас нэг хүн нь Ли Хунгийн хүү Ли Пэнбө байна.

Ли Пэнбө их сургуулиа төгсөөд Отогийн өмнөт хошууныхаа шүүхэд ажиллаж байв. 2019 оны сүүлийн хагас жилд Ли Пэнбө гэнэт огцрох шийдвэр гаргаж аавынхаа хамт "Шинэ тариаланч" болов.

Ли Пэнбөгийн сонголтыг аав нь ойлгохгүй байсан ч "Залуу хүний замын хүзүү урт юм чинь өөрийнх нь санаа оноо байгаа байх" гэж хэлж байлаа.

Наранд борлосон Ли Пэнбө сэтгүүлчдэд өгсөн ярилцлагадаа:

- Үнэндээ би "шинэ тариаланч"-ын талаар ааваасаа өөр ойлголттой байдаг. Миний аав зөвхөн шинжлэх ухааны газар тариалангийн чиг хандлагыг харсан. Үнэндээ хөдөө аж ахуй, мал аж ахуй бол том салбар. Их ирээдүй байна гэж хэллээ.

- Бид одоо цахим худалдааны хэрэгслээр дамжуулан тарвас, өргөст хэмх зэрэг хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн гаралтай хүнсний ногоог тариалах ажлыг аажмаар сурталчилж байна. Энэ нь өөрсдийн брэндийг бий болгож, тариаланчдын амьдралыг дээшлүүлнэ. Энэ бол маш утга учиртай зүйл. Үе үеийн хүмүүст үүрэг даалгавартай байдаг. Газар тариалан, мал аж ахуйн үйлдвэрлэл эрхлэхийн тулд бид амьдрах, хүчирхэгжих, өсч хөгжихийн тулд орчин үеийн менежмент, тэргүүний мэдэлгийг байнга нэвтрүүлэх хэрэгтэй гэж Ли Пэнбө ярьлаа.

30 настай Ли Пэнбө "Шинэ тариаланч" сэдвээр ярилцахдаа бас их баяртай байв.

Тэрээр:

- Би орчин үеийн тариаланч болсондоо маш их бахархаж байна. Хөдөө орон нутгаа хөгжүүлэхийн төлөө эрч хүч дүүрэн байна гэж хэлэв.

             Чинээлэг болох замаар одоогоос

  Хангин хойт хошууны Маньхүй шяний Хайлүн морины аж үйлдвэрийн хүрээлэнд янз бүрийн тод өнгийн зүсэмтэй, бие бялдар нь өндөр гадаад морь хүрсэн бүхний харааг булаана. Хүрээлэнгийн эзэн Су Хайлүн хүрэн зүсмийн туранхай морийг гаргаж ирэн ташуураа эргүүлэхэд морь нь туурайгаараа өндөрт цавцлан сүртэй харагдана. "Энэ Америк морь их зөөлөн зантай" гэж Су Хайлүн танилцуулав.

Хайлүн морины аж үйлдвэрийн хүрээлэнд дэлхийн янз бүрийн спортын  алдартай морь 100 гаруй байдаг. "Хамгийн үнэ цэнтэй нь Арабын морь, Британийн  цэвэр цусны адуу, Их Британий цэвэр цус бол олон улсын нэгдүгээр зэргийн цусан удам юм. Эцэг нь ..." Су Хайлүн маш урт гадаад нэрсийг торолгүй хэлж л байлаа. Алдарт морьд нь цусны удам сударт анхаарал тавьдаг. Морьдын эцэг эхийн тодорхой болгох ёстой. Голландын халуун цуст морь, Фризийн морь, Америкийн дөрөвний адуу, Туркменистан BMW ... Су Хайлүн хүрээлэнд байх алдартай морь бүрийн тоо, зан чанарыг алаганыхаа хээ шигээ сайн мэддэг. Хайлүнгийн морины аж үйлдвэрийн хүрээлэн дөрвөн жил ч болоогүйгээр дотоодын алдартай морины аж үйлдвэрийн хүрээлэн болж хөгжсөн.

Аж үйлдвэрлэл нь хөдөө орон нутгийн ядууг бууруулж буй гематопоэтийн үүдэл эсүүд юм. Ядуурлын эсрэг тэмцэл эхэлснээс хойш Маньхуй шянь нь төрөлх нутаг руугаа буцаж очсон авъяаслаг хүмүүсийг урьж, ажил хөдөлмөр хийж, үйлдвэрлэл эрхлүүлхийн тулд бүх арга хэрэгслийг туршиж ажиллуулав. Су Хайлүн нь Шаньдүн нутагтай, эхнэр нь Маньхуй шяных. Хосууд Шаньдүнд аж үйлдвэртэй. Маньхуй шяны удирдагчид тэднийг олон удаа нутагтаа буцаж ирэхийг урьсан бөгөөд 2016 оны намар морин үзүүлбэрт дуртай Су Хайлүн Маньхуй шянд буцаж ирэн морины аж үйлдвэрийн хүрээлэн байгуулж эхлэв.

Ядуу өрхийн тоонд хамрагдсан тариаланч Хэ Шэнхүай өвчний улмаас хүнд ажил хийж чадахгүй байв. 2019 оны 03-р сард Су Хайлүнаас Хэ Шэнхүайг морины аж үйлдвэрийн хүрээлэнд адууг тэжээх ажлыг хийлгэж, сарын цалин 3000 юань өгдөг болохоор Хэ Шэнхүайгийн гэр бүлийн эдийн засгийн дарамтыг эрс багасгасан юм.

- Морины аж үйлдвэрийн хүрээлэнгийн жилийн хөдөлмөрийн өртөг нь 60, 70 мянган юань хүрдэг. Үүнийг бүгд орон нутгийн тариаланчдад хүртээдэг. Зарим нь ядуу өрх. Су Хайлүн хэлэхдээ ядуу өрхүүдийг ажлын байраар хангахаас гадна, хүрээлэнгээс ядуурлыг бууруулах сан байгуулж, жил бүр 42 ядуу өрхөд зориулж ядуу айл өрхийг дэмжих мөнгө тархаадаг. Нэмж дурдахад энэ жил хүрээлэн, тариаланчид 300 мү (1 га=15 мү) царгас, овъёосны өвс тэжээл авах тухай тушаалд гарын үсэг зурав. Тэжээл өвс тарих нь нутгийн давслаг шүлтлэг газрыг сайжруулж, тариаланчдын орлогыг нэмэгдүүлэх боломжтой юм. Наранцэцгийн үрийг хурааж үлдсэн наранцэцгийн  суурь нь морины сайн тэжээл юм. Сүүлийн жилүүдэд хүрээлэн нь тариаланчдаас нэг уут наранцэцгийн суурыг 25 юаниар худалдан авч  жилд 100 мянган юань зарцуулдаг. Маньхуй шянь нь өнгөрсөн онд морин уралдааны талбай байгуулсан бөгөөд урт нь 1800 метр, өргөн нь 16 метр. Өнгөрсөн намар Маньхуй шянь нь уралдааны талбайд ургацын үйл ажиллагааны морины уралдаан зохион байгуулж, аймаг хотын 200 гаруй морьтон оролцжээ. Хүрээлэнд байгуулагдсан морин спортын сургуулиуд улсын хэмжээнд элсэлт авч, морьтон болон морин спортын мэргэжилтнүүдийг сургах боломжтой юм. Хүмүүсийн тоо нэмэгдэж байгаа нь Маньхуй шяны байшин, хоолны үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, түүнчлэн Маньхуй шяны гурил, дарс болон бусад тусгай бүтээгдэхүүний борлуулалтад нөлөөлсөн байна.

Маньхуй шянь газар нутгийн давсжилт ноцтой байдаг тул Хангин хойт хошууны ядуу өрхийн гуравны нэг нь энэ шяньд байдаг. "Аж үйлдвэргүйгээр ядуурлыг арилгах нь хоосон яриа. Морины аж үйлдвэрийн үржлийн болон  тэжээх, уралдаан зохион байгуулах нь нэг, хоёр, гуравдугаар аж үйлдвэрлэлийг нэгтгэх ердийн жишээ. Морины аж ахуйг хөгжүүлэх замаар аялал жуулчлал болон бусад салбарыг хөгжүүлэхэд түлхэц болно гэж найдаж байна."  Маньхуй  шяны намын хорооны нарийн бичгийн дарга сэтгүүлчдэд хандан:

- Өвөр Монголын Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн мэргэжилтнүүд бидэнд хэлэхдээ Япон, Европ оронд адууны махны эрэлт маш их байгаа,  мөн айраг нь маш сайн тэжээл, гоо сайхны хүнс. Зах зээлд маш их алдартай юм байна. Морины аж үйлдвэрлэлийн хүрээлэнгийн тусламжтайгаар Маньхуй шянь нь мах, сүүний чиглэлийн адууг үргэлжлүүлэн хөгжүүлж, тариаланчдыг ядуурлаас гаргах, орлогоо нэмэгдүүлэх боломжтой гэж хэллээ.

2017 онд Хайлүн морины аж үйлдвэрийн хүрээлэн нь Хятад-Малайзын олон улсын морин спортыг дэмжих нийгэмлэгийн гишүүн болж, нэгэн зэрэг Голландын Хединг Racecourse брэндийн ерөнхий төлөөлөгч болжээ. Су Хайлүн хэлэхдээ, ирээдүйд хүрээлэн Бээжингийн шувууны үүр, үндэсний морин спортын тэмцээн болон бусад морьдын уралдаанд идэвхтэй оролцож, дотоодын  нэг хоёрдугаар зэрэглэлийн морьдын уралдаан, бүс нутгийн  наадам тэмцээнд тогтмол оролцдог, баррель, саад давах зэрэг гэр доторх морины тоглолтыг зохион байгуулна. Махуй шяны морин спортын брэндийг бий болгож, орон нутгийн нэр нөлөөг тэлж, аялал жуулчлалын салбарыг хөгжүүлэх, мөн Манхуй шяны уугуул бүтээгдэхүүнийг сурталчилна. "Миний  мөрөөдөл бол ирээдүйд Маньхуй шянийг өвөрмөц онцлогтой хотхон болгон байгуулж, морин спортын клуб, хөдөө аж ахуйн аялал жуулчлал, хиймэл нуурын бүс, жимс, хүнсний ногоо сонгох бааз, хүүхдийн усны ертөнц, ардын соёлын тосгон, загас агнуурын цэцэрлэг, тариалалт, үржлийн цэцэрлэг, өндөр настны асрамжийн газар гэх мэтийг хөгжүүлнэ гэж ирээдүйгээ төлөвлөхөд Су Хайлүний нүд улам гэрэлтэнэ.

            Идэхдээ ч зөвгүй амьдралаа сайнаар эргүүлсэн ухаан

"Хурдан  босоорой, хөгшин ээ!" гэж эхнэр нь өвгөнөө яаран дуудаад гэрээс гарлаа.

"Төрчихэж, төрсөн байна" гэж хэлэв. Уг нь бас нэгэн Австралийн цагаан хурга мэндэлжээ!  Ингээд л Австралийн найман цагаан хургатай болчихжээ.

- Бид австралийн цэвэр цусны цагаан хургыг үлдээж, нутгийн үүлдрийг зарж борлуулна. Эдгээр хурга өсч томрон, Австралийн цагаан хуцнуудтай нийлүүлснээр Австрали цагаан хонин сүрэгтэй болж бид баяжих болно гэж хэлэх Лү Ланьжүгийн царайд аз жаргалын мишээл дүүрэн байлаа. Авгай нь ч эрхгүй л хэдэн сайхан хургаа илбэн илбэн сууна. Гурван өдөр дараалан үр хөврөлд орсон арван хэдэн хонь нь хургалснаас хоёр буурлын ядаргаа нь тайлагдаж, хөл нь хөнгөн болов.

Гурван жилийн өмнө тосгоны ажлын баг ядуу өрхүүдээр орж тэдний амьдралтай танилцан явахдаа Лү Ланьжүгийн гэрт хүрч хоёр хөгшний биеийн байдал тааруу, Лү Ланьжү цусны даралт ихсэх, эхнэр, хүүхдүүд нь үе үе зүрхний өвчтэй байсан тул байнга эм уух шаардлагатай байгааг ойлгов. 2017 оны эхний хагас хугацаанд тэднийхийг улсын зэрэглэлийн ядуу өрх гэж тодорхойлсон.

Хамгийн доод түвшний амьдралтай өрхийн баталгааны бодлогын дагуу тэднийд халамж үзүүлсэнд хоёр буурай их эвгүйрж "Насны эцэст ядуу айлаар  нэрлүүлж байгаадаа их ичиж байна! гэв.

Тосгоны дарга Жан Жүнь тосгоны ажилтны хамт Лү Ланьжүгийн гэрт олон удаа хүрч, тэдэнд ядуурлыг бууруулах янз бүрийн бодлогыг тайлбарлаж, тэднийг урмаар тэтгэв. Хэдэн удаагийн зөвлөгөө өгснөөр Лү Ланьжү эхнэрийн хамт өмнөх шигээ зовлонгоо тоочхоо больж тосгоны багийн гаргасан бүх төрлийн бодлогын нийтэд сурталчлах материалд анхаарлаа хандуулж:

- Засгийн газар ядуурлыг идэвхтэй дэмжиж Астрагалус (Astragalus)мод мү тутамд 500 юаний тэтгэлгээр тариулж байна. Ийм сайн бодлого хэрэгжүүлж байхад  амьдрал сайжрахгүй яах бий дээ гэж Лү Ланьжу шийдэмгий шийдвэр гаргаж, хөдөө аж ахуйн техник хэрэгсэл хөлслөн, дөрвөн мү газар үр тариалав. Түүнээс хойш түүний өдөр болгон тариан талбайд завгүй ажиллах барааг олж харах болов. "Миний астрагалус ямар байна? Шаргуу хөдөлмөрлөж чаддаг л юм бол  ургахгүй яах бий дээ!" гэж дандаа өөртөө хүч зориг өгөх Лү Ланьжүгийн хөдөлмөрийн хариу дөрвөн мү астралийн цэвэр орлого ирэх онд нь 25000 юаниас давж, 2018 оны сүүлчээр Лү Ланьжүгийнх ядуурлаас гарав.

Лү Ланьжү тосгоны ажилтанг дуудаж, амьдрал нь дэгжирсэн баяраа тэмдэглэв.

- Бид таны үйл хэргийг олон хүмүүст ярьж, нас зүгээр л тоо гэдгийг, хөдөлмөрлөдөг л юм бол амьдрал сайжрана гэдгийг бусад ядуу өрхүүдийг чамаас суралцахыг уриалмаар байна гэж Ли Жихуй хэллээ.

Астрахали модноосоо орлого олох болсон Лү Ланьжү нарийн тооцоо хийнэ. "Хонь нь 500 г тутамд 20 юань илүү, нэг хонь долоо, найман зуун юань илүү үнэтэй байна. Засгийн газар хонинд давуу эрх олгож нэг эм хонинд 600  юань нөхвөр өгдөг" гэж Лү Ланьжүгийн аз жаргалтай байдлыг хараад Жан Жүнь түүн шиг баярлан:

- Тийм ээ, Лү ах аа, бид таныг маш их дэмжиж байна. Бид хонь худалдаж авахад  чинь тусалхад бэлэн байгаа бөгөөд Өвөр Монголын жижиг сүүлт хонины компаньтай холбогдож танд туслах болно. Тэдэнд сайн үүлдэр байна гэж хэллээ.

Хийнэ гэвэл хэлсэндээ хүрдэг Лү Ланьжүгийн хашаанд долоо хоногийн дараа сайн үүлдрийн арван хэдэн эм хонь нэмэгдэв.

Нүд ирмэх зуур хонины үүлдэр сайжруулах үе эхлэв. Тосгоноос үүлдэр сайжруулах бодлогыг хэрэгжүүлж, үр хөврөлийг 1500 юаниар шилжүүлэн суулгаж, Засгийн газраас  бүх зардалыг төлөв.

Лү Ланьжү тосгоны зарим хүмүүст Австралийн цагаан хоныг газар дээр нь хүрч үзэхээр аялалд явсан байна. Буцаж ирсэн Лү Ланьжү нутгийн олондоо:

- Энэ үүлдэр сайн байна. Том хурганы  нуруу нь нутгийн хургатай харьцуулахад илүү өргөн, бие нь өндөр, урт юм.  Мах гарах хэмжээ нь их. Хурга нь нутгийн хургатай харьцуулахад 300 юань илүү олно  гэж сурталчилж байв.

Тосгоноос зохион байгуулсан үр шилжүүлэх ажилд Лү Ланьжү хамгийн оролцоо сайтай байсан бөгөөд тосгоны нэрийн өмнөөс компаний ажилтантай холбогдсон байна.

Ингээд үр хөврөл болох хонид нь төллөж эхэллээ. 

Зохиогч:Ли Айпин, Ян Жили, Гүө Янь
Найруулагч: Ц. УРАНТУНГАЛАГ
Эх сурвалж: Солонго сэтгүүл
Мэдээ үзсэн:1083
Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой