”Бүс ба зам өчигдөр, өнөөдөр, маргааш” баримтат кино нээлтээ хийлээ. “Найрамдал 70” хүндэтгэлийн тоглолт боллоо. “Монголын мэдээ” 90 нас хүрлээ. Хятад анагаах ухааны соёлыг НҮБ-ын олон улсын ордонд дэлгэв. Шинэ оюутнуудын улсдаа өргөсөн бэлэг ийм байна. Да Шин нисэх онгоцны буудал хүрэх галт тэрэг нэвтэрлээ. БНХАУ байгуулагдсан өдөр цэргийн парад зохион байгуулна. Да Шин олон улсын нисэх онгоцны буудал ашиглалтад оров. Монгол Улс, БНХАУ-ын харилцаа хамгийн сайн үе шатандаа байна. Ш.Эгшиг: Амьд хэлэнд түүхэн хэлний материал ихээр хадгалагдаж байдаг. Баярын жагсаалд15 мянган цэрэг оролцоно. Хөдөө тосгон, хөдөө аж ахуйн салбарт ажиллаж буй ажилчдад мэндчилгээ дэвшүүллээ. Хоёр улсын ирээдүйн зам дардан байна. Хятад-АСЕАН-ы үзэсгэлэн болж байна. Ши Жиньпиний БНИУ-д хийх төрийн айлчлал эхэллээ. Хятад, Америкийн эдийн засаг, худалдааны уулзалт зохионо. Хайнань Хайвэн гүүр албан ёсоор ашиглалтад орлоо. Ши Жиньпин Европын гурван улсад төрийн айлчлал хийнэ. Ши Жиньпин дарга захидлын хариу илгээв. Биет бус соёлын өвийн хөгжлийг дэмжиж байна.

Ариун тунгалаг усны цэнхэр давалгаа

Хятадын үндэстний эх гол хэмээн алдаршсан ”Хатан гол”-ын гэрэл зураг саяхан дэлхий нийтийг гайхшруулаад байна. Энэ зургуудыг Хятадын сансрын станцаас авсан юм.

    

11-р сарын 07-нд хөлөг онгоц Хүбэй мужийн И Чан хотын Зыгүй шяний Хөхмөрний гурван хавцлын Шилин хавцлын хэсгээр аялж байгаа нь        Гэрэл зургийг: ВАН ГАН

     Хятадын үндэстний эх гол хэмээн алдаршсан "Хатан гол"-ын гэрэл зураг саяхан дэлхий нийтийг гайхшруулаад байна. Энэ зургуудыг Хятадын сансрын станцаас авсан юм. Гэрэл зурагчин нь "Шэнжөү 13"-ын сансрын нисэгч Ван Япин байв. Зураг дээр Хатан гол урсаж, Хөхмөрөн далайд цутгаж байгаа нь гайхалтай бөгөөд цочирдмоор харагдаж байлаа.

Сүүлийн жилүүдэд Хятадад тоо томшгүй олон гол горхи шинэ дүр төрхтэй болсон. Энэхүү гоёмсог өөрчлөлт мөн адилтүмнийг гайхшруулсанюм. Нэгэн цагт химийн үйлдвэрүүд голыг тойрон хүрээлж, хурд нь бүхэлдээ удааширч, бохирын урсгал өдгөө ариунтунгалаг ус, цэнхэр давалгаа болж хувирав.

Ус бол хүн төрөлхтний оршин тогтнохуйнүндэс, соёл иргэншлийн эх үүсвэр юм. Хятадын Коммунист Намын XVIII их хурлаас хойш Хятад улс уул ус бол үнэлж баршгүй үнэт баялаг гэсэн үзэл баримтлалыг баримталж, тунгалаг усаа хамгаалах "Дайн"-ыг зарлаж, ариун тунгалаг ус нь ард түмэн, хойч үедээ ашиг тусаа өгөх болно.

                         Усаа хэмнэж амьдарна

    Хятадад 50 гаруй квадрат километр талбай бүхий урсгалтай 40000 гаруй гол мөрөн байдаг. Гэхдээ хуурай болон хагас хуурай бүс нутаг нь бүх улсын нийт газрын тал хувийг эзэлдэг. Хятад улсүнэндээ усны хомсдолтой орон бөгөөд нэг хүнд ногдох усны нөөц нь дэлхийн нэг хүнд ногдох усны 1/4-ийг л эзэлдэг.

ХКН-ын төв хороо Хятадын усны нөхцөл байдалд тулгуурлан, Хятадын Коммунист Намын XVIII их хурлаас хойш "Ус хэмнэхийг тэргүүлэх чиглэл болгох, орон зайн тэнцвэрт байдал, системтэй засаглал, хоёр талын хүчин чармайлт", "Усны нөөц" зэрэг усны хяналтын санааг тодорхой болгож, "Ус хэмнэх"-ийг тэргүүлэх чиглэл болгосон.

Ниншягийн Хотон ҮндэстнийӨөртөөЗасах Орон гурван талаараа элсээр хүрээлэгдэн хур тунадас багатай байдаг. Усны хомсдолд орсон Ниншя ус хэмнэх тал дээр дээд амжилтад хүрсэн. Ниншягийн төв болон зүүн хэсэгт орших Нин Дүнгийн эрчим хүч, химийн аж үйлдвэрийн бааз бол Хятадын нүүрсний химийн аж үйлдвэрийн чухал бааз юм. Өмнө нь нүүрс химийн компаниуд усны томоохон хэрэглэгч байсан бол одоо ус хэмнэгч болсон.

Тус сууринд байрлах Ниншя нүүрсний аж үйлдвэрийн нүүрснээс тос ялгаруулах химийн аж ахуйн үйлчилгээний менежментийн салбар дусал ус бүрийг дахин боловсруулан, дахин ашиглах шинэ технологийг ашиглаж байна. Тус компаний ус цэвэршүүлэх төвийн дэд захирал Хү Хаомин:

- Бид үйлдвэрийн бохир усыг нарийн цэвэршүүлсний дараа ус болон органик бус давсыг тусад нь дахин боловсруулдаг. Цэвэршүүлсэн усыг эргэлтийн хөргөлтийн станц руу буцаан авч, энэ нь жил бүр 24.09 сая тонн ус хэмнэнэ. Үүнээс ялгарсан органик бус давсыг зах дээр зардаг гэж танилцууллаа.

Ус хэмнэхийг тэргүүн чухал чиглэл болгох нь усны нөөцийн даацын дагуу хотын орон зайн төлөвлөлт, үйлдвэрлэлийн бүтэц, хүн амын тоог оновчтой болгох явдал юм.

Хөдөө аж ахуй бол усны гол хэрэглэгч бөгөөд хөдөө аж ахуйнусны хэрэглээ ньнийгмийн нийт усны хэрэглээний тал хувийг эзэлдэг. Усалгааны талбайг өргөтгөж, үр тарианы нийт ургацыг тогтвортой нэмэгдүүлснээр Хятадын хөдөө аж ахуйн усны хэрэглээний нийт хэмжээ үндсэндээ тогтвортой байж, ус хэмнэсэн услалт ихээхэн хувь нэмэр оруулсан байна.

    Жэжян мужийн Дэчин шяний Лүөшэ суурингийн Жанлүван тосгонд ус хэмнэсэн усалгааны стандартчлалын үндэсний үлгэр жишээ парк бий. Паркын шилэн өрөөнд ороход томоохон дэлгэц байршуулсан бөгөөд хөрсний чийгшил, агаарын дулааны хэмжээ, гэрлийн тусалт зэрэг мэдээллийг дэлгэц дээр цаг тухайд нь шинэчилж байна. Энэ нь тус паркын “Ухаалаг тархи” юм.

IoT технологийн тусламжтайгаар "Ухаалаг тархи" тариалан хэзээ "Ус уух", хэдий хэмжээний ус "уудаг"-ийг мэдэж, үнэн зөв шийдвэр гаргадаг. Уламжлалт усалгааны аргуудтай харьцуулахад энэхүү"Ухаалаг усалгаа" нь жил бүр усыг 30 орчим хувиар хэмнэдэг.

Усны хэмнэлт зөвхөн газрын гадаргын усаар хязгаарлагдахгүй. 2021 оны 12-р сарын 01-ний өдрөөс эхлэн Хятадын гүний усны менежментийн анхны тусгай захиргааны дүрэм болох "Газрын доорх усны менежментийн журам" хэрэгжиж эхэлсэн. "Журам"-д гүний усыг хэмнэх, хамгаалах төрөл бүрийн арга хэмжээг боловсронгуй болгож, "Газрын доорх ус татдаг нэгж, хувь хүн, нийт ус татах хэмжээний хяналт, квотын менежментийн шаардлагыг дагаж мөрдөнө" гэж заасан байдаг.

Ус хэмнэх нь нэмэлт давуу талуудтай. Сүүлийн жилүүдэд усны эрхийн арилжаа ихсэж, үр шимийг нь хүртэх боломжтой болсон нь ус хэрэглэгчдийн ус хэмнэх хүсэл эрмэлзлэлийг ихээхэн төрүүлж байна.

    Саяхан Жянсү мужийн Үши хотын Минрыфэн цэцэрлэгжүүлэлтийн ХХК ногоон байгууламж, цэцэгсийн далайг хадгалах шаардлагатай байгаа бөгөөд газрын гадаргын их хэмжээнийусыг яаралтай авах шаардлагатай байна. Энэ мэдээг мэдсэнийхээ дараа Үши хотын Усны хамгаалалтын алба тус компанийг Үши фаланХХК-тай холбогдоход тусалсан. Тус компани нь ус хэмнэдэг аж ахуйн нэгж юм.2500 шоо метр хөргөх ус, борооны ус цуглуулах сав барьсан бөгөөд усны нөөцийн дахин ашиглалт 80-аас дээш хувьтай байдаг. Зөвшөөрөгдсөн усны хэрэглээний хэмжээ илүүдэлтэйн зэрэгцээ илүүдсэн ус ашиглах эрхийн тодорхой хэсгийг шилжүүлэх боломжтой. Өнгөрсөн оны арван нэгдүгээр сарын 08-нд Хятадын усны эрхийн биржээр дамжуулан Минрыфэн цэцэрлэгжүүлэлтийн компани 25 мянган юаний гүйлгээний үнэ бүхий 10 мянган шоо метр усны нөөцийг фалан компаниас худалдан авчээ.

Ус хэмнэх нэн тэргүүний асуудал нь орон нутгийн хөгжлийн зайлшгүй хэрэгцээ төдийгүй, системийн хатуу хязгаарлалт юм. Сүүлийн жилүүдэд Хятад улс усны нөөцийн удирдлагын хамгийн хатуу тогтолцоог хэрэгжүүлж, усны хэрэглээний нийт хэмжээг хатуу хянаж, орон нутгийн эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн цогц үнэлгээний системд гол үзүүлэлтүүдийг оруулсан байна.


12-р сарын 23-ны өдөр нүүдлийн шувууд Жянши мужийн Жюжян хотын Хүкөүшяний Наньбейгангийн усанд аяны шувууд чуулав          Гэрэл зургийг: ЖАН ЮЙ

                            “Усыг засах” үйл ажиллагааг эхлүүлэв

     Хөхмөрөн нь 6300 гаруй километр урттай, Хятадын үндэстний өлгий гэж нэрлэгджээ. Хөхмөрний эдийн засгийн бүс нь Хөхмөрний эрэг дагуух 11 муж, хотыг хамардаг. Хүн амын тоо, эдийн засгийн нийт хэмжээ нь "Улсын тал хувь"-ийг эзэлдэг. Хөхмөрний дагуу бохир усны хөндлөн урсгалтай байсан бөгөөд Хөхмөрний усны чанар нэгэн цагт муудсаар байв.

Хөхмөрний дээд урсгалд байдаг Чунчин хотын Гуанян аралд гурван сая гаруй квадрат метр талбайтай экологийн нөхөн сэргээлт, байгаль орчныг нөхөн сэргээсэн; Гурван хавцлын бүсийн Хубэй мужийн Зыгүй гарамд "Ногоон эрчим хүч" нь Дизель хөдөлгүүрийн шуугиан, зогсоол дээр байрлуулсан хөлөг онгоцнуудын утааны дүр зургаас ангижруулсан; Хөхмөрний дагуух гармуудад хөлөг онгоцны хаягдмал хогуудыг хүлээн авах байгууламжид байгуулсан; 2021 оны 01-р сарын 01-ний 00:00 цагаас эхлэн Хөхмөрний сав газрын гол усанд "Загас агнуурын 10 жилийн хориг тавих" арга хэмжээ хэрэгжүүлсэн байна.

2016 оноос хойш Усны аж ахуйн яам, Хөхмөрний эдийн засгийн бүсийн 11 муж, хотын Ус ашиглалтын газрууд гол мөрөн, нуурыг хамгаалах, зохицуулах, усны нөөцийг оновчтой хуваарилах, гол мөрний урсац бүрэлдэх эх үүсвэрийг бэхжүүлэх чиглэлээр ажиллаж, нааштай үр дүнд хүрсэн байна. Усны ашиглалтын газраас хууль бусаар гол мөрний эрэг газрыг ашиглаж байгаа 2441 сэжигтэй төслийг засч залруулахыг бүх орон нутагт үүрэг болгож, уриалсан. Одоогийн байдлаар Хөхмөрний эрэг орчмын 2436 газрыг цэвэрлэж, засч залруулан, нийт 158 километр газрыг нүүлгэн шилжүүлээд байна. 2021 оны эхний гурван улиралд Хөхмөрний эдийн засгийн бүс дэх сайн чанарын усны эзлэх хувь 90.6 хувь болж, 2016 оныхоос 23.6 пунктээр нэмэгдсэн байна.

Хятад үндэстний ээж гол гэж нэрлэгдсэн Хатан гол нэгэн үе "Өвчилсэн" байдаг. Хатан гол нь Хөхнуур - Төвдийн өндөрлөгөөс эх авч есөн мужийг дамждаг. Гэвч Хатан голын дээд хэсгийн экосистем доройтож, ус хамгаалах үйл ажиллагаа багасан, дунд урсгалын хөрсний элэгдэл ноцтой, Фэнь гол зэрэг салбар голуудын бохирдол ихэссэн байна. Доод урсгалын экологийн урсац муутай, зарим голын урсгал багассан байна.

2019 онд Хатан голын сав газрын экологийг хамгаалах, өндөр чанартай хөгжүүлэхийг үндэсний томоохон стратегийн түвшинд шилжүүлэн ажиллаж, Хатан голын засаглалын шинэ хуудсыг нээв. Сүүлийн хоёр жилд Хатан голын дээд урсгал ус хэмнэх хүчин чадлыг сайжруулахаар гол болгож, дунд хэсэгт нь хөрс, усыг хамгаалах, бохирдлыг бууруулах чиглэлийг чанд баримталж, доод урсгалд нь намгархаг газрын экосистемийг хамгаалах, биологийн олон янз байдлыг сайжруулахад анхаарч ажиллажээ. Хатан голын эх үүсвэрээс далайд цутгах хүртэл шинэ дүр төрхийг олон нийтэд харуулж байна.

Хөхнуур - Төвдийн өндөрлөгийн хойд хэсэгт орших гурван мөрний эх үүсвэр бол Хөхмөрөн, Хатан гол, Ланкан мөрний өлгий нутаг бөгөөд "Хятадын усан цамхаг" гэгддэг. Хөхнуур мужийн Юйшү Төвд үндэстнийӨөртөөЗасах Орны Кумалай шяний Мадүө шянгийн Гүө-ян тосгонд Хатан голын эхээс хэдхэн км-ийн зайд малчин Чюжүнгийн айл суурьшдаг. Хатан голын эх газрын хөх тэнгэрийн дор булаг шанд шигтгэсэн сувд шиг гялалзана.

- Булгийн урсац эрс нэмэгдсэн. Урьд нь өвс хурууны чинээ байсан бол сүүлийн хоёр жилд өвдөгт хүрсэн гэж Чюжүнхэллээ.

    2016 онд гурван мөрний эхийнүндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн системийн туршилтын үйл ажиллагааг эхлүүлсэн. Хар шороон эрэг орчмыг иж бүрэн шинэчлэх, эвдэгдсэн бэлчээрийг сайжруулах, ус хамгаалах зэрэг экологийг хамгаалах, нөхөн сэргээх төслүүдийг хэрэгжүүлснээр Гурван мөрний эхийн экосистемийн доройтлын хандлагыг үндсэндээ зогсоож, усны нийт нөөцийг ихээхэн нэмэгдүүлж, мянган нуурын үзэсгэлэнт байдал Гурван мөрний эх газарт дахин бий болсон байна.

Хатан голын дунд хэсэгт оршдог Хөвчийн цөлийг нэгэн цагт засан сайжруулах боломжгүй "Үхлийн тэнгис" гэж үздэг байлаа. Хөвчийн элсэн цөлийн хойд захад амьдардаг малчин Чэнь Нинбу өөрийн гараар барьсан байшин элсэнд дарагдаж байхыг харав.

Эх орноо хамгаалж, Хатан голоо хамгаалахын тулд Хөвчийн цөлийн нутгийн ард түмэн элсэн цөлд дайн зарласаар байна. Цөлийн өмнөд захад хуурай газар агаараас тарьсан өвс, мод, бут сөөг нь ой шугуй болж, хойд захын ой мод нь элсний нүүдлийг тогтворжуулж, дунд хэсэгтэлсийг туулсанзам, гол мөрөнд тулгуурлан зам хамгаалалтын ой, далангийн ойг байгуулжээ.

Эдүгээ Хөвчийн цөлийн ургамлын бүрхэвч 53 хувьд хүрч, “Элсийг ухруулсан” гайхамшгийг бүтээж, Хатан голын дунд хэсэгт орших шар хөрст өндөрлөг газрын ус, хөрс хамгаалах чадавхийг үлэмж дээшлүүлсэн байна.

Далайн сэвшээ салхи үлээж, зэгс найгана. Бөхай тэнгисийн эрэг дээрх Хатан голын гурвалжин газарбол амьтан, ургамлын диваажин юм. Сүүлийн жилүүдэд Хатан голын далайд орох амны усны чанар эрс сайжирч II зэрэглэлийн хэмжээнд тогтворжиж, жил бүр зургаан сая гаруй шувуу нүүдэллэн өвөлждөг, 40 гаруй төрлийн загас үрждэг.

"Хаших, зохицуулах, гадагшлуулах, суллах, ухах" иж бүрэн боловсруулалт хийснээр Хатан гол урсан орох шар шороо 30 орчим тэрбум тонноор буурч, голын сав газрын экологи сайжирсаар байна. Эдүгээ Хатан голын урсгал 22 жил дараалан тасралтгүйурсаж, жил бүр амгалан тайван байна.

    Олон жилийн засаглалын дараа улсын хэмжээнд гол мөрөн, нууруудын өнгөүзэмж улам сайжирсаар. Үндэсний усны чадавхийн бүсийн усны чанарын хэмжээ 2012 онд 63.5 хувь байсан бол 2020 онд 88.9 хувь болж өссөн. Саяхан Экологи, байгаль орчны яамнаас мэдээлснээр 01-р сараас 10-р сар хүртэл Хөхмөрөн, Хатан гол, Жүжян мөрөн зэрэг долоон томоохон голын сав газрын эзлэх хувь, мөн баруун хойд, баруун өмнөд болон Жэжян, Фүжянь мөрнийсайн чанарын усны хэмжээ /I-III зэрэглэлийн/ 84.8 хувьд хүрсэн ньөнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 1.4 пунктээр нэмэгдэж, V зэрэглэлийн урсгал тасарсан харьцлын хувь нь 0.9-д хүрч,өнгөрсөн жилийн мөн үеэс 1.0 пунктээр буурсан байна.

Шаньдүн мужийн Дүн Ин хотын Дүн Ин дүүрэг нь усыг тасралтгүй цэвэршүүлэхийн тулд чухал голын сувагт биологийн хөвөгч арлуудыг байгуулж байна          Гэрэл зургийг: ЛЮ ЖЫФЭН

 

                Өөрчлөлт, хөгжлийн шинэ орон зайг нээсэн

    Бохирдол нь усанд, үндэс нь эрэг дээр байдаг. Усыг засахад хөгжлийн арга хэлбэрийгөөрчлөх явдал юм.

Аожян мөрөн нь Фүжянь мужийн Гүтяньшяний Жюфэн уулсаас эхтэй. Аожян мөрний дээд урсгалд орших Гүтянь шяний Хэтан суурин боржин чулууны баялаг нөөцөд тулгуурлан чулуун үйлдвэрлэл хөгжүүлсэн. Гэсэн хэдий ч тоос шороотой карьер Аожян мөрнийг хэсэг хугацаанд "сүүний гол" болгожээ.

Эдийн засгаа хөгжүүлэх болон тунгалаг усаа эх үүсвэр дээр нь хамгаалах аргачлалыг яаж сонгох вэ? Гүтяньшянь“Бугуйгаа хугалах” хүчтэй эр зоригоор чулуу боловсруулах үйлдвэрүүдийн үйл ажиллагааг системтэйгээр зогсоохыг дэмжин ажиллав.

2016 оноос хойш Гүтянь шянь 380 сая юаний хөрөнгө оруулалт хийж, чулуун үйлдвэрийн өөрчлөлтийг хийж, Аожян мөрний сав газрын 41 уурхай, 102 уурхайн талбайг хааж, аж ахуйн нэгжүүдийг үйлдвэрлэл, өөрчлөлтөд чиглүүлж, хог хаягдлын цехүүдийн нэгдсэнөөрчлөлтийг хийсэн.

Хуучин уурхайнууд ногоон экологийн парк болсон. 2021 оны 01-р сараас 06-р сар хүртэл Аожян мөрний сав газрын /Гүтяний хэсэг/ гол урсгалын улсын хяналтад байгаа хэсгийн усны дундаж чанар II зэрэглэлийн стандартыг хангасан байна.

Өөрчлөлт хөгжлийн шинэ орон зайг нээлээ. Жянсү мужийн Үши хотын Биньхү дүүргийн Хүдай суурин нь "Химийн жижиг үйлдвэрийн өлгий"гэж нэрлэгдсэн. Оргил үедээ100 шахам химийн үйлдвэртэй байжээ. Хөх уул, хөхөмдөг усыг хамгаалах зорилгоор 2020 оны эцэс гэхэд тус суурингийн бүх химийн үйлдвэрүүдийг хааж, нүүлгэн шилжүүллээ.

Хүдай сууринд Хятадын Сансар нислэгийн хөгжлийн хяналтын системийн судалгааны хүрээлэнд байрладаг. Орон нутаг үүнийг аж үйлдвэрийн өөрчлөлтийг төлөвлөхөд нэвтрэх цэг болгон ашиглажээ.

- Манай улсын сансар огторгуйн салбар хөгжиж эхэлсэн. Хятадынөөрөө үйлдвэрлэсэн C919 нисэх онгоцны хөдөлгүүрийн сэнсийг Хүдай сууриндүйлдвэрлэсэнбайдаг гэж тус суурингийн намын дарга Ү Шысун танилцууллаа.

Усыг засан сайжруулснаар мөрний эргийн дагуух хүмүүсийн амьдрал өөрчлөгдсөн. Энэ оны 02-р сард Хүнань мужийн Люян хотын Хэхуа хорооллын алба25 загасчинтай гэрээ байгуулж,загас агнадаг байсан хүмүүсзагасыг хамгаалдаг томилолтын бичиг авчээ.

Загас агнуурын нөөц баялгийг хамгаалах, усны орчныг хамгаалахын тулд Люян хот Люян гол зэрэг чухал усны бүсэд загас агнахыг хориглож, загас агнуурыг хориглох эргүүл жижүүрийн баг байгуулжээ. Өдгөө 59 настай Лүө Шытао загасчин байсан"Мэргэжлээ өөрчилсөн" бөгөөд загас агнахыг хориглох эргүүлийн ажилтан болжээ. Лүө Шытаогийн өвөг дээдэс үеийн үед загас агнуураар аж төрж, багаасаа загас агнуурын завин дээр өссөн, гол мөрний усыг маш сайн мэддэг "Амьд газрын зураг" юм. Хэхуа хорооллын Хөдөө аж ахуй, хөдөөгийн албаны дарга Е Жянь:

- Хуучин загасчдыг байгаль хамгаалагчаар томилж ажиллуулах нь экологийн үр өгөөжийг нийгмийн үр өгөөжтэй хослуулж, ажил бүхнийг хамгийн сайн үр дүнд хүргэж чадсан гэж хэлэв.

    Усны засалт ньтасралтгүй хүчин чармайлтшаарддаг урт хугацааны үйл явц учраас урт хугацааны үр дүнтэй механизмыг бий болгох ёстой. Хятадын Коммунист Намын XVIII их хурлаас хойш экологийн соёл иргэншлийн бүтээн байгуулалтын зорилтын үнэлгээ, үнэлгээний тогтолцоо, хариуцлагын тогтолцоог бүрдүүлэн, чухал гол мөрний ахлагчийн тогтолцоо зэрэг олон тогтолцооны инновацийг улс даяар хэрэгжүүлэв.

11-р сарын 12-ны өглөө эрт Жан Линьтан тэмдэглэлийн дэвтрээавч, Хэй Жүхэ голдээр ирэв. Жан Линьтан бол Тяньжинь хотын Бинхай шинэ дүүргийн Шиньхэ хорооллындаргын хувьд өөрийн харьяанд байгаа гол мөрний ахлагчийн тушаалыг дааж хийсэн байна. Тэмдэглэлийн дэвтэрт нь өдөр ирэх тусам үгс хуримтлагдаж, хажуугийн гол нь өдрөөс өдөрт тунгалагшив.

Энэ зунИньхэ гол, Шинхэ мөрөн, Янбэйпай голын зарим хэсгийн усны ургамал хэт хурдтай ургаж, усанд хүчилтөрөгч дутагдан, голын гадаргуу дээр үхсэн загас хөвж байв. Жан Линьтан асуудлыг олж мэдсэнийхээ дараа тэр даруй усны ургамал, үхсэн загасыг аврах тусгай анги байгуулж, аврах завийг 186 удаа илгээж, 640 тонн усан ургамлыг шүүн цэвэрлэжээ. Хоёр сар шаргуу хөдөлмөрлөсний эцэст тус голууд дахин цэнхэр давалгаагаар урсаж эхлэв.

2018 оны 06-р сард 31 муж /өөртөө засах орон, хотын захиргаа/ гол мөрнийахлагчийн тогтолцоог бүх талын хэлбэрээр байгуулж, нам, засгийн газрын удирдлагууд гол мөрний ахлагчаар ажиллаж байна. Өнөөдөр муж, орон, хот, хошуу, шянь, тосгоны таван зэрэглэлийн голын ахлагч нар тунгалаг усыг манаж, хамгаалах үүргийг гүйцэтгэж байна.

              Ус дамжуулах нь гол мөрний экологийн орчныг сэргээнэ

     Эрт дээр үеэс Хятадын усны үндсэн горим нь зуны үер, өвлийн хуурайшилт, хойд хэсэгт хомсдол, өмнөд хэсэгт элбэг дэлбэг байсан бөгөөд усны нөөцийн орон зай, цаг хугацааны хувьд туйлын жигд бус байдаг. Шинэ Хятад улс байгуулагдсаны дараа намаас ус хэмнэх томоохон төслүүдийн бүтээн байгуулалтыг удирдаж байсан. ХКН-ын XVIII их хурлаас хойш ХКН-ын Төв хороо усны гамшгаас урьдчилан сэргийлэх, усны нөөцийг хамгаалах, усны экологийг хамгаалах, нөхөн сэргээх, усны орчныг зохицуулах зэрэг ажлыг хамтран зохион байгуулж, голын сав газар болон бүс нутгийг дамнасанусны дамжуулах хэд хэдэн томоохон төслийг бүтээн байгуулжээ.

Өмнө нутгийн усыг хойд нутагт дамжуулах төсөл нь сав газрын болон бүс нутаг дамнасан усны нөөцийг хуваарилах үндсэн төсөл юм.

08-р сарын 28-нд Бээжин хотын Фэнтай дүүргийн өмнөдийн усыг хойд зүгт дамжуулах төслийн дунд замд байрлах Данин усан цөөрөм хаалгаа нээж, Хүбэй мужийн Даньжянкөү усан цөөрмөөс Юндин голд урсгал нийлэв. Энэ нь Юндин гол анх удаа Хөхмөрний усыг угтан авч байна. Урсгал тасарснаас хойш 26 жилийн дараа буюу 09-р сарын 27-ны өдөр 865 км урт Юндин гол бүрэн хэмжээний устай болсон.

Юндин гол бүхэлдээ устай болсны дараа тунгалаг ус урсаж, амьдралын эрч хүчээр дүүрэн болсон байна. Намрын сүүл сарын Юндин голын өнгө үзэмж нүд булаана. Юндин голын Бээжингийн Фаншань хэсэгт хэд хэдэн хар хун усан дээр бүжиглэн тоглож, тэдний сайхан төрхийг гэрэл зурагчин Жао Юншян дурандаа буулгажээ. Жао Юншян:

- “Би анх удаа хар хун харж байна!" гэж хэлэв. Тэрээр найз нөхдөө голын эрэг дээр шувуу үзэхийг байнга урьдаг. Юндин мөрний экологи сайжирч, шувууд олноороо нисэн бууж байна.

Өмнөдийн усыг хойд зүгт дамжуулах төслийн үр шимийг зөвхөн Юндин гол хүртсэн биш юм. Өмнөдийн усыг хойд зүгт дамжуулахтөслийн зүүн, дунд чиглэлийн чухал төсөл хэрэгжиж эхэлснээс хойш 40 гаруй тэрбум шоо метр усыг хуримтлуулж, 120 сая хүнд шууд ашиг хүртээн, эдийн засаг, нийгмийн хөгжил, экологи, байгаль орчныг хамгаалахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн байна.

Чиньлин уулын дор ус дамжуулах өөр нэг томоохон төсөл спринт шатанд орлоо. Өвлийн улиралд Чиньлин уулын цаг агаар хүйтэн, амьсгалахад бүрцагаан манангаар дүүрдэг. Чинлин ус дамжуулах туннелийн барилгын талбай дээр ажилчид хөлсөө урсган ажиллана.

Уул нь хойд, өмнөд гэж хуваагддаг, усны байгаль нь тэс өөр. Сүр жавхлант Чиньлин уулс нь Шаансиг Хатан гол, Хөхмөрөн гэсэн хоёр өөр сав газарт хувааж, хойд Шааньси, Гуаньжүн болон өмнөд Шааньсигийн усны нөөцийн асар их ялгааг бий болгожээ. Гуаньжүн хотын эдийн засаг, нийгмийн хөгжил, хүн ам нэмэгдэхийн хэрээр усны нөөцийн хомсдол улам бүр илэрхий болжээ. Ханьжян мөрний усыг Вэйхэ гол уруу татах нь Гуаньжүн хотын бүтээн байгуулалт, Ши-Ань хотын улсын төв хотын бүтээн байгуулалтын чухал төсөл юм.

11-р сарын 09-ний өдөр Шааньси мужийн Засгийн газрын мэдээллийн алба хэвлэлийн бага хурал хийж, Ханьжян мөрний усыг Вэйхэ гол уруу татан дамжуулах төслийн эхний шатны ажлын сүүлийн үеийн ахиц дэвшлийг зарлав. 2022 он гэхэд Чиньлингийн ус дамжуулах хонгил бүрэн холбогдоно гэж тооцоолж байна. Тэр үед жил бүр 1 тэрбум 500 сая шоо метр бүхий Ханьжян мөрний ус Чиньлингийн ус дамжуулах хоолойгоор дамжин Гуаньжүн бүсэд урсан орж, Чиньлин уулын бүс дэх олон сая иргэдэдүр шимээ хүртээх болно.

"БНХАУ-ын ардын эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх 14-р таван жилийн төлөвлөгөө, 2035 он хүртэлх хэтийн төлөв"-түндэсний усан сүлжээ зэрэг томоохон төслүүдийг хэрэгжүүлэхийг санаачилсан. Үндэсний усны сүлжээ нь усны голдирлыг өөрчлөх томоохон төслүүд болон гол шугамын ус дамжуулах, түгээх суваг дээр суурилдаг. Одоогийн байдлаар Хөхмөрний усыг Хуайхэ голд дамжуулах зэрэг томоохон усны гольдролыг өөрчлөхтөслүүд эмх цэгцтэй явагдаж байна. Эдгээр төслүүд Хятадын усны нөөцийн орон зай, цаг хугацааны тэгш бус хуваарилалтын асуудал, улсын усны аюулгүй байдлыг хангах чадавхийг цаашид шийдвэрлэж сайжруулах болно.

Зохиогч:ПАН ШЮЙТАО
Найруулагч:Б.ХУРЦАА
Эх сурвалж:Ардын өдрийн сонин
Мэдээ үзсэн:123
Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой