”Бүс ба зам өчигдөр, өнөөдөр, маргааш” баримтат кино нээлтээ хийлээ. “Найрамдал 70” хүндэтгэлийн тоглолт боллоо. “Монголын мэдээ” 90 нас хүрлээ. Хятад анагаах ухааны соёлыг НҮБ-ын олон улсын ордонд дэлгэв. Шинэ оюутнуудын улсдаа өргөсөн бэлэг ийм байна. Да Шин нисэх онгоцны буудал хүрэх галт тэрэг нэвтэрлээ. БНХАУ байгуулагдсан өдөр цэргийн парад зохион байгуулна. Да Шин олон улсын нисэх онгоцны буудал ашиглалтад оров. Монгол Улс, БНХАУ-ын харилцаа хамгийн сайн үе шатандаа байна. Ш.Эгшиг: Амьд хэлэнд түүхэн хэлний материал ихээр хадгалагдаж байдаг. Баярын жагсаалд15 мянган цэрэг оролцоно. Хөдөө тосгон, хөдөө аж ахуйн салбарт ажиллаж буй ажилчдад мэндчилгээ дэвшүүллээ. Хоёр улсын ирээдүйн зам дардан байна. Хятад-АСЕАН-ы үзэсгэлэн болж байна. Ши Жиньпиний БНИУ-д хийх төрийн айлчлал эхэллээ. Хятад, Америкийн эдийн засаг, худалдааны уулзалт зохионо. Хайнань Хайвэн гүүр албан ёсоор ашиглалтад орлоо. Ши Жиньпин Европын гурван улсад төрийн айлчлал хийнэ. Ши Жиньпин дарга захидлын хариу илгээв. Биет бус соёлын өвийн хөгжлийг дэмжиж байна.

Хамтарсан ирээдүйтэй хамтын нийгэмлэгийн бүтээн байгуулалтыг гүнзгийрүүлж, бүс нутгийн тогтвортой хөгжлийг ахиулъя

Хамтарсан ирээдүйтэй хамтын нийгэмлэгийн бүтээн байгуулалтыг гүнзгийрүүлж, бүс нутгийн тогтвортой хөгжлийг ахиулъя.

Долоодугаар сарын 27-ноос 08-р сарын 01-ний хооронд Төрийн зөвлөлийн гишүүн бөгөөд ГХЯ-ны сайд Ван И Узбекистанд болсон Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын гишүүн орнуудын Гадаад хэргийн сайд нарын зөвлөлийн хуралд уригдан оролцож, Узбекистан, Киргизстан, Тажикистан зэрэг улсад айлчилжээ. Айлчлалын дараа Ван И төв хэвлэлд ярилцлага өглөө.

1. Өнөөгийн ээдрээтэй, хүнд хэцүү олон улсын нөхцөл байдал хоорондоо уялдаа холбоотой үймээн самуунтай байгаа нөхцөлд ШХАБ-ын үүрэг, чиг хандлага олон улсын анхаарлыг татаж байна. Энэ удаагийн Гадаад хэргийн сайд нарын уулзалтын үр дүнг хэрхэн дүгнэж байна вэ?

Ван И:

- Энэ жил ШХАБ-ын дүрэмд гарын үсэг зурсны 20 жил, гишүүн орнуудын урт хугацааны сайн хөрш, найрамдал, хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулсны 15 жилийн ой тохиож байгаа нь ШХАБ-ын хувьд маш их бэлгэдлийн ач холбогдолтой юм. ШХАБ байгуулагдсан цагаасаа эхлэн дүрэм, гэрээгээ мөрдөж, "Шанхайн үзэл санаа"-г туг болгон авч, шинэ хэлбэрийн бүс нутгийн байгууллагын хөгжлийн замналыг амжилттай судалж, бүс нутаг, олон улсын хамтын ажиллагааны үлгэр жишээ болсон юм.

Өнөөгийн дэлхий ертөнц үймээн самуун, өөрчлөлтийн шинэ үе рүү шилжиж, ШХАБ-ын үүрэг сулрах биш харин ч хүчирхэгжиж, гишүүн орнуудын хамтын ажиллагааны хэрэгцээ буурах биш харин ч нэмэгдэж байна. Энэ удаагийн Гадаад хэргийн сайд нарын уулзалтын үеэр би ШХАБ-ын бүтээн байгуулалтыг шинэ нөхцөл байдалд хэрхэн бэхжүүлэх, олон улсын болон бүс нутгийн томоохон сорилтуудыг хэрхэн даван туулах талаар олон улсын Гадаад хэргийн сайд нартай гүнзгий санал солилцлоо.

Нэг. Дээд хэмжээний уулзалтад бэлтгэхийн тулд бүх хүчин чармайлтаа гаргана.Гадаад хэргийн сайд нарын уулзалтын гол үүрэг бол есдүгээр сард болох Самаркандын дээд хэмжээний уулзалтад улс төрийн чухал бэлтгэлийг хангах явдал юм. Бүс нутгийн аюулгүй байдлыг сахин хамгаалах, хамтын хөгжлийг ахиулах талаар гишүүн орнуудын хамтын зөвшилцлийг тайлбарлаж, ШХАБ-ын дараагийн хөгжлийн төлөвлөгөөг гаргаж, хүн төрөлхтний хувь заяаны цогцыг  байгуулахын тулд гар нийлэх эерэг хүслийг тодорхой болгоно. Талууд өнгөрсөн онд ШХАБ-ын хамтын ажиллагааны ололт амжилтыг дүгнэж, ШХАБ-ын цаашдын хөгжилд хүчтэй түлхэц болох хамгийн сүүлийн үеийн хамтын ажиллагааны зөвшилцлийг тусгасан улс төр, эдийн засаг, соёл гэх мэт багц баримт бичгүүдийг дээд хэмжээний уулзалтад өргөн барьж батлуулахаар шийджээ.

Хоёр. Эв нэгдэл, харилцан итгэлцлийг гүнзгийрүүлэх явдал юм. Олон улс, бүс нутгийн байдал ээдрээтэй, хямарч байх тусмаа бид "Шанхайн үзэл санаа"-г өвлөн авч, урагшлуулж, харилцан итгэлцлийн үндсийг байнга бататгаж, эв нэгдэл, хамтын ажиллагаагаа үргэлжлүүлэн бататгаж, бие биенээ тууштай дэмжих ёстой гэдэгт бүх талууд санал нэгдэв. Эв санааны нэгдэл, хамтын ажиллагаагаа үргэлжлүүлэн бататгаж, үндсэн ашиг сонирхол, тулгамдаж буй гол асуудлуудаа тууштай дэмжиж, гишүүн орнуудыг үндэсний нөхцөл байдалд тохирсон хөгжлийн замыг эрэлхийлж, гадны хүчний хөндлөнгийн оролцоог тууштай эсэргүүцэж, гишүүн орнуудын нийтлэг болон урт хугацааны ашиг сонирхлыг хамгаална.

Гурав. Хамгаалалтын хаалт барина. Ши Жиньпин даргын дэвшүүлсэн дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгын талаар олон гишүүн орон нааштай санал хэлж, хамтын, иж бүрэн, хамтын ажиллагаатай, тогтвортой аюулгүй байдлын үзэл баримтлалыг хүлээн зөвшөөрч байна. Тусгаар тогтнол, аюулгүй байдал, аюулгүй байдлыг хуваалцахыг дэмжиж, хоорондын сөргөлдөөнийг бий болгож, бүс нутгийн тогтвортой байдлыг алдагдуулахыг эсэргүүцнэ.

Дөрөв. Хөгжлийн хамтын ажиллагааг бэхжүүлнэ. Ши Жиньпин даргын дэвшүүлсэн дэлхийн хөгжлийн санаачилгыг талууд ерөнхийд нь сайшааж байгаа бөгөөд энэ санаачилга нь өнөөгийн дэлхийн хөгжлийн тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэхэд чухал ач холбогдолтой гэж үзэж байна.Талууд эдийн засаг, худалдааны хөрөнгө оруулалт, харилцан холболт, дижитал эдийн засаг, технологийн инноваци, үндэсний мөнгөн тэмдэгтийн төлбөр тооцоо зэрэг салбарын хамтын ажиллагааны түвшинг цаашид ахиулж, бүс нутгийн үйлдвэрлэлийн сүлжээ, нийлүүлэлтийн сүлжээг тогтвортой байлгах, тээврийн сувгийн аюулгүй байдлыг хангах, янз бүрийн улс орны хөгжил, сэргэлтэд тусална. ШХАБ-д дэлхийн эрчим хүч, хүнсний аюулгүй байдлыг хамгаалах талаар дуу хоолойгоо нэгтгэх тухай Хятад улсын саналд талууд бүгд хариу өгсөн байна.

Тав. Байгууллагын бүтээн байгуулалтыг дэмжинэ. Бүх талууд ШХАБ-ыг өргөжүүлэх дараагийн арга хэмжээний талаар нэгдсэн ойлголтод хүрч, Төрийн тэргүүн нарын зөвлөлд оруулж батлуулахаар шийджээ. Мөн бүх талууд гишүүнчлэлийн хүрээг өргөжүүлэх үйл явцыг эмх цэгцтэй үргэлжлүүлж, үзэл бодол нэгтэй улсуудыг тус байгууллагын ажиглагч улс эсвэл яриа хэлэлцээний түншээр идэвхтэй элсүүлэн, зохих эрх зүйн статустай болгохоор тохиролцов.Уулзалтаар мөн ШХАБ-ын механизмын үйл ажиллагааг сайжруулж, ШХАБ-ыг илүү үр ашигтай шийдвэр гаргах, илүү ажил хэрэгч хамтын ажиллагаа, жигд үйл ажиллагаа явуулах чиглэлд хөгжүүлэхэд түлхэц үзүүлэхийг санал болгов.

Зургаа. Олон улсын шударга ёсыг хамгаална. Талууд олон талт үзлийн практикийг дэмжиж, НҮБ-тай олон улсын тогтолцоог гол цөм болгож, олон улсын эрх зүйд суурилсан олон улсын дэг журмыг сахин хамгаалж, хөгжиж буй зах зээл болон хөгжиж буй орнуудын хууль ёсны эрх, ашиг сонирхол, хөгжлийн орон зайг хамгаалж, "Шанхайн хамтын ажиллагааны хүчин"-д хувь нэмрээ оруулж, илүү шударга, үндэслэлтэй дэлхийн засаглалын тогтолцоог бий болгоно.

ШХАБ нь бүс нутгийн хамтын ажиллагааны шинэ хэлбэрийн байгууллагын хувьд өөрийн бүтээн байгуулалт, дэлхийн сорилтод хариу арга хэмжээ авах туршлага хуримтлуулж, улам бүр өргөжин хөгжиж байна. Илүү уян хатан, хүчирхэг ШХАБ нь олон улсын болон бүс нутгийн үйл хэрэгт илүү чухал үүрэг гүйцэтгэж, олон улсын шударга ёс, шударга ёсыг хамгаалах, дэлхийн хөгжил, хөгжил цэцэглэлтийг дэмжих гол тулгуур болно гэдэгт бид итгэж байна.

2. Узбекистан бол Хятадын иж бүрэн стратегийн түнш бөгөөд Төв Азид хийх энэхүү айлчлалын эхний зогсоол юм. Узбекистаны айлчлалын онцлох үйл явдал, ололт амжилт юу вэ?

Ван И:

- Энэ жил Хятад, Узбекистан хоёр дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ой тохиож байна. Өнгөрсөн 30 гаруй жилийн хугацаанд хоёр орны харилцаа тасралтгүй үсрэнгүй хөгжиж, харилцан хүндэтгэсэн итгэлцсэн сайн хөрш, харилцан ашигтай сайн түнш, харилцан суралцах сайн анд болон хөгжсөн юм.

Узбекистаны айлчлалын үеэр талууд хоёр орны хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойг шинэ эхлэл болгон авч, хоёр орны төрийн тэргүүн нарын зөвшилцлийг удирдлага болгон, улс төрийн харилцан итгэлцлийг гүнзгийрүүлэх, хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх талаар тохиролцов. Хятад Узбекистаны хамтын хувь заяаны цогцыг байгуулах алсын хараа, зорилгын төлөө хамтдаа хүчин чармайлт гаргаж, Хятад Узбекистаны харилцааг өнгөрсөнд тулгуурлан урагш ахиулж, сайжруулж, ахиулна.

Хоёр тал харилцан дэмжлэгээ нэмэгдүүлэхээр шийджээ. Хятадын тал Узбекистаны талд үндэсний бүрэн эрх, аюулгүй байдал, нийгмийн тогтвортой байдлыг хамгаалахын төлөө тууштай дэмжиж, улс орныхоо нөхцөл байдалд тохирсон хөгжлийн замаар явахыг тууштай дэмжиж, Узбекистаны ард түмний энх тайван, амар амгалан амьдралыг алдагдуулж буй аливаа хүчнийг тууштай эсэргүүцнэ гэдгээ дахин илэрхийлэв. Узбекистан ШХАБ-ын Самаркандын дээд хэмжээний уулзалтыг зохион байгуулахыг Хятад улс бүрэн дэмжиж байна. Узбекистаны тал нэг Хятадын зарчмыг баримталж байгаагаа дахин нотолж, Ши Жиньпин даргын дэвшүүлсэн дэлхийн хөгжлийн санаачилга, дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгыг идэвхтэй дэмжиж, оролцож байна.

Хоёр тал "Бүс ба зам"-ын бүтээн байгуулалтыг чанарын өндөр түвшинд хийж, жилийн худалдааны хэмжээг 10 тэрбум ам.долларт ойртуулж, шинэ зорилт дэвшүүлж, эдийн засаг, худалдаа, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагааны таван жилийн төлөвлөгөөг хамтран хэрэгжүүлж, стратегийн хамтын ажиллагааны хэд хэдэн төслийг сонгон шалгаруулж хэрэгжүүлэх ажлыг түргэтгэнэ. Узбекистаны ДХБ-д элсэхийг Хятад улс дэмжиж, Узбекистан Хятадын 5 дахь удаагийн олон улсын импортын экспо болон Хятад-Евроазийн 7 дахь удаагийн яармагт идэвхтэй оролцохыг сайшааж байна.

Хоёр тал харилцан уялдаа холбоотой хамтын ажиллагаагаа үргэлжлүүлэн гүнзгийрүүлэхээ онцлон тэмдэглээд, Хятад-Киргизстан-Узбекистаны төмөр замын бүтээн байгуулалтыг эхлүүлэх цаг хугацаа, нөхцөл аажмаар бүрэлдэж байна гэж санал нэгдэв. Талууд хоёр улсын хооронд шууд нислэгийг сэргээж, нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ хил дамнасан авто зам, төмөр зам, олон улсын олон төрлийн тээврийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх чиглэлээр хамтран ажиллана.

Талууд ядуурлыг бууруулах, ядуурлаас ангижруулах хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлж, Хятад, Узбекистаны Засгийн газар хоорондын хамтын ажиллагааны хорооны хүрээнд ядуурлыг бууруулах хамтын ажиллагааны дэд хороог шинээр байгуулж, хамтын ажиллагааны механизмыг боловсронгуй болгож, хамтын ажиллагааны агуулгыг баяжуулж, хамтын ажиллагааны агуулгыг баяжуулах болно гэдгээ дахин нотлов. Хятад Узбекистаны харилцааны шинэ онцлох үйл явдлууд, шинэ брэндүүдийг бий болгоно.

Хоёр тал эрүүл мэнд, эрүүл мэндийн салбарын хамтын ажиллагааг үргэлжлүүлэн бэхжүүлэх, хамтарсан вакцины үйлдвэрлэлийг өргөжүүлэх, Узбекистаны бүс нутгийн вакцин үйлдвэрлэл, судалгаа, хөгжлийн төвийг аль болох богино хугацаанд байгуулахаар тохиролцов. Хятадын тал Узбекистанд "Эрүүл мэнд, олон улсын гэрэл гэгээтэй аялал"-ын үйл ажиллагаа явуулж, Узбекистаны катаракт өвчтэй хүмүүсийн харааг сэргээх хагалгааг үнэ төлбөргүй хийж, Узбекистанд харалган байдлаас урьдчилан сэргийлэх хамтын ажиллагааны төв байгуулна.

“Жимсээр дүүрэн мод л анхаарал татдаг” гэж Узбекистаны зүйр цэцэн үг байдаг. Хятад Узбекистаны харилцаа 30 жилийн хөгжлийн үр дүнд үрсэлгээнээс жимс дүүрэн мод болтлоо хөгжиж байна. Хоёр тал түүхэн шинэ эхлэл дээр зогсож, Хятад Узбекистаны харилцааг шинэ навч, мөчрүүд, жимс жимсгэнэ тасралтгүй ургуулж, илүү гүн үндэстэй, цэцэглэн хөгжиж, эрч хүчээр дүүрэн болгохыг хичээх болно.

3. Киргизийн шинэ засгийн газар байгуулагдсанаас хойшхи Хятадын гадаад хэргийн сайдын анхны айлчлал байлаа. Энэ айлчлал Хятад, Киргизийн харилцааг хэрхэн хөгжүүлэх вэ?

Ван И:

- Хятад, Киргиз хоёр нь уул усаараа холбогдож, ард түмэн нь үеийн үед найрсаг байсаар ирсэн. Хоёр улс ямагт бие биенийхээ талд байж, хувь заяаны нэгдмэл байж, том жижиг улс орнуудад эрх тэгш байх, бие биедээ тусалж, хамтдаа ялалт байгуулах үлгэр жишээг бий болгож, жинхэнэ сайн хөрш, сайн найзууд, сайн хамтрагч болсон. Айлчлалын үеэр би Ерөнхийлөгч Запаров, Гадаад хэргийн сайд Курубаев нартай хоёр орны харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх талаар бүрэн дүүрэн харилцаж, өргөн хүрээний зөвшилцөлд хүрсэн.

Бид Хятад, Киргизийн харилцааг илүү өндөр түвшинд хүргэхийг санал нэгтэй зөвшөөрсөн. Ирэх 30 жилд Хятад, Киргизийн харилцааны хөгжилд анхаарч, хамтын ирээдүйтэй Хятад Киргизийн хамтын нийгэмлэгийг байгуулж, хоёр талын олон салбар дахь урт хугацааны, иж бүрэн хамтын ажиллагааг илүү сайн төлөвлөж, удирдан чиглүүлж, Хятад, Киргизийн иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцаа шинэ шатанд гаргана.

Харилцан дэмжлэг үзүүлэх нь Хятад, Киргизийн найрамдлын уламжлал юм. Киргизийн үндэсний бүрэн эрх, тусгаар тогтнолыг хамгаалах хууль ёсны шаардлагыг Хятад улс тууштай дэмжиж, Киргизийн дотоод хэрэгт хөндлөнгөөс оролцох аливаа гадны хүчин үйлдлийг эсэргүүцнэ. Киргизийн тал Хятадтай холбоотой бүхий л чухал асуудлаар Хятадын талд тууштай дэмжлэг үзүүлэхээ дахин нотолж, Киргиз дэх Хятадын ажилтнууд болон байгууллагуудын аюулгүй байдлыг хангахын төлөө хүчин чармайлт гаргана.

Хоёр тал Ши Жиньпин даргын дэвшүүлсэн дэлхийн хөгжлийн санаачилга, дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгыг хэрэгжүүлж, Төв Азийн хөгжил, тогтвортой байдлыг хамтдаа ахиулж, бүс нутагт үймээн самуун, хагарал үүсгэхийг хамтаар эсэргүүцэж, жинхэнэ олон талт үзлийг хамтдаа хамгаалж, хамтдаа хамгаалахыг хүсэж байна. Олон улсын харилцааны үндсэн хэм хэмжээг хамтаар баримтлан, олон улсын хамтын нийгэмлэгтэй эв санааны нэгдлээр дэлхийн сорилтыг даван туулах болно.

Талууд "Бүс ба зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалтыг өндөр чанартай үргэлжлүүлж, хамтын ажиллагааны чухал төслүүдийг идэвхтэй ахиулж, хуурай газрын боомтуудыг жигдрүүлж, шууд нислэгийн давтамжийг эмх цэгцтэй нэмэгдүүлж, хамтын ажиллагааны шинэ өсөлтийн цэгүүдийг бий болгох, "Ногоон торгоны зам" болон "Дижитал торгоны зам"-ыг хамтран байгуулна.

Хятад, Киргизийн харилцааг хөгжүүлэхэд ямар ч саад бэрхшээл, эсэргүүцэл байхгүй гэж хоёр тал үзэж байгаа ч хоёр орны харилцааг гүнзгийрүүлэх хүсэл зориг, итгэл бүрэн дүүрэн байна. Бидний өмнө зөвхөн нөхөрсөг, найрсаг байдал л байгаад болохгүй, бидэнд хамтын ажиллагаа хэрэгтэй. Би Киргизийн удирдагчдад хэлэхдээ, Хятад бол та бүхэнтэй харилцахад таатай байдаг том орон, та бүхэнтэй хөгжлийн боломжоо хуваалцаж, хамтын хөгжил, залуужихад бэлэн хөрш орон юм.

4. Энэ жил Хятад, Тажикстаны хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ой тохиож байна. Хятад, Тажикстаны харилцааны цаашдын хөгжилд Хятад улс ямар хүлээлттэй байна вэ? 

Ван И:

- Хятад, Тажикстан 30 жилийн өмнө дипломат харилцаа тогтоосноос хойш хоёр орны харилцаа олон улсын болон бүс нутгийн нөхцөл байдлын сорилтыг даван туулж, үсрэнгүй хөгжилд хүрч, иж бүрэн стратегийн түншлэлийн өндөр түвшинд хүрсэн билээ. Хоёр талын хамтын ажиллагаа олон "анхныг" бий болгож, "Бүс ба зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалтын хамтын ажиллагааны баримт бичгүүдэд гарын үсэг зурахад манлайлан оролцож, хөгжлийн хамтын нийгэмлэг, аюулгүй байдлын хамтын нийгэмлэгийг байгуулахад манлайлан оролцож, Хятад улс Төв Азийн орнуудтай харилцах харилцааны тэргүүн эгнээнд байдаг.

Хоёр тал Ши Жиньпин дарга, Рахмон дарга нарын тохиролцсон чухал зөвшилцлийн хэрэгжилтийг түргэтгэж, хоёр орны төрийн тэргүүний стратегийн удирдамжийн дагуу Хятад, Тажикстаны харилцааны урт хугацааны хөгжлийг төлөвлөхөөр тохиролцов. Бид хамтын ирээдүйтэй Хятад-Тажикистаны хамтын нийгэмлэгийг байгуулах алсын хараа, чиглэлийн талаар тохиролцоонд хүрсэн нь Хятад, Тажикстаны харилцаа илүү өндөр түвшинд хүрнэ гэдгийг харуулж байна.

Хоёр тал Ши Жиньпин даргын дэвшүүлсэн дэлхийн хөгжлийн санаачилга, дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгыг хэрэгжүүлэхэд хамтран ажиллаж, Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага болон "Хятад+Төв Азийн таван орон" хамтын ажиллагааны механизмын хөгжлийг хамтаар ахиулж, Дэлхийн энх тайван, хөгжилд "Хятад-Тажикистан хувь нэмэр" оруулна.

Хоёр тал бие биенийхээ язгуур ашиг сонирхолд нийцсэн асуудлаар бие биенээ дэмжсээр байх болно.Тажикистан улсын бүрэн эрх, аюулгүй байдал, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлаа хамгаалахыг Хятад улс тууштай дэмжиж, Тайвань болон бусад асуудлаар Хятадтай үргэлж хамт байх болно гэдгээ Тажикистан дахин илэрхийлэв.

Хоёр тал "Бүс ба зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалтад хамтын ажиллагаагаа үргэлжлүүлэн ахиулах болно. Хамтын ажиллагааны гол төслүүдийн хэрэгжилтийг хамтдаа дүгнэж, худалдааны цар хүрээг нэмэгдүүлэх, хоёр улсын хооронд олон нислэг нээх, боомтуудын шинэчлэлийг түргэтгэх талаар нэгдсэн ойлголтод хүрч, хөрөнгө оруулалт, үйлдвэрлэлийн хүчин чадал, хөдөө аж ахуй, дижитал эдийн засгийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхээр тогтлоо. Хятад улс Тажикистанд олон удаа вакцины тусламж үзүүлсэн. Хоёр улсын уламжлалт анагаах ухааны төв баригдах гэж байна.

Хоёр тал аюулгүй байдлын хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлж, "Гурван муу хүчин"-тэй цуцалтгүй тэмцэж, Афганистантай холбоотой үйл хэрэг дэх зохицуулалтаа эрчимжүүлж, террорист хүчин болон хэт даврагч үзэл суртлын сэргэн мандахаас сэргийлж, үр дүнтэй тогтвортой байлгахыг хоёр тал дээд хэмжээнд чухалчилж, хоёр орон болон бүс нутгийн энх тайван, тогтвортой байдлыг үр дүнтэй хамгаална.

Цаашид бид Хятад, Тажикистаны харилцааны хэтийн төлөвт бүрэн дүүрэн итгэлтэй байгаа бөгөөд Хятад, Тажикстаны хамтын ажиллагаа үргэлжлэн хөгжлийн эрч хүчээ хадгалж, бүс нутгийн тогтвортой байдал, хөгжлийн үлгэр жишээ хүчин хэвээр байх болно гэдэгт итгэлтэй байна.

Энэ айлчлалын үеэр Тажикстан зэрэг бүс нутгийн олон орны удирдагчид удахгүй болох Хятадын Коммунист намын 20 дугаар их хуралд ихээхэн анхаарал хандуулж, түүхэн ач холбогдолтой томоохон үйл явдал болно гэж үзэж байна. Ши Жиньпин даргын хүчтэй удирдлаган дор Хятад улс дэлхий дахинд хүлээн зөвшөөрөгдсөн хөгжлийн ололт амжилтад хүрсэнийг тэд онцлон тэмдэглээд, Хятадын Коммунист намын 20 дугаар их хурал амжилттай хуралдсан нь Хятадын ирээдүйн хөгжлийн шинэ том төлөвлөгөөг гаргана гэж тэд үзэж байна. Энэ нь Хятад болон дэлхийн бусад улс орон, тэр дундаа Төв Азийн найрсаг хамтын ажиллагааг ихээхэн ахиулж, хүн төрөлхтний хөгжил дэвшилд чухал хувь нэмэр оруулах болно.

5. Энэ оны 06-р сард болсон "Хятад+Төв Азийн таван орон"-ын Гадаад хэргийн сайд нарын 3 дахь уулзалтаар төрийн тэргүүнүүдийн уулзалтын механизмыг тодорхой тогтоож, Хятад улс "Хятад + Төв Азийн таван орон"-ын хамтын ажиллагааг хэрхэн ахиулах вэ?

Ван И:

- Хятад болон Төв Азийн таван орон бол мөнхийн найрамдал, ойр хөрш юм. Нөхцөл байдлын хөгжил, хамтын ажиллагааны хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэхийн тулд бид хоёр жилийн өмнө "Хятад + Төв Азийн таван орон" Гадаад хэргийн сайд нарын уулзалтын механизмыг хамтран байгуулж, гурван удаагийн уулзалтыг амжилттай зохион байгуулж, олон бодит үр дүнд хүрсэн бөгөөд үүнийг Төв Азийн орнууд өргөнөөр сайшааж, өндрөөр хүлээн зөвшөөрч байна.

Энэ оны эхээр болсон Хятад, Төв Азийн таван орон дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойд зориулсан видео дээд хэмжээний уулзалтын үеэр зургаан орны төрийн тэргүүн нар хоёр орны хамтын ажиллагааг цаашид өргөжүүлэн гүнзгийрүүлэхийг зорьж буйгаа илэрхийлэв. "Хятад + Төв Азийн таван орон" уулзалтын үүргийг цаашид бүрэн дүүрэн хэрэгжүүлэх талаар тодорхой шаардлагуудыг дэвшүүлэв.

Төв Азид хийсэн энэхүү айлчлалын хүрээнд бид “Хятад+Төв Азийн таван орон”-ын хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлж, бодитойгоор хэрхэн хөгжүүлэх талаар Төв Азийн орнуудын мэргэжил нэгт нөхөдтэй бүрэн санал солилцлоо. Зам тээвэр, эдийн засаг худалдаа, хөрөнгө оруулалт, аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, эрчим хүч, гааль, ард иргэд, соёлын харилцааг хамтын ажиллагааны тэргүүлэх долоон чиглэл болгон авч, эдгээр салбаруудад залгах, хамтын ажиллагааны тусгай механизмыг аажмаар бий болгож, бүх талын, гурван хэмжээст, олон хэмжээст дэд бүс нутгийн хамтын ажиллагааны хэв маягийг бий болгоно. Энэхүү санаа нь Төв Азийн орнуудын хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн, бүс нутгийн интеграцчлалын чиг хандлагад нийцсэн, олон талаас нааштай хариулт авч, зургаан улсын хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх шинэ зөвшилцөлд хүрэх төлөвтэй байна.

Хятад, Төв Азийн орнууд бол харилцан итгэлцсэн салшгүй хөрш, түншүүд юм. Хэдийгээр "Хятад + Төв Азийн таван орон"-ын хамтын ажиллагааны механизм нь шинэ зүйл боловч эрч хүчтэй, өргөн ирээдүйг харуулсан. Дараагийн шатанд бид энэ механизмыг бүх талуудтай хамтран хэлэлцэж, хамтран байгуулж, энэхүү механизмыг зургаан улсын иж бүрэн, гүнзгий хамтын ажиллагааг зохицуулах, дэмжих үндсэн тавцан болгох болно. Цаг үе хэрхэн өөрчлөгдсөн ч Хятад улс тусгаар тогтносон, энх тайван, чинээлэг, хамтын ажиллагаатай Төв Азийг байгуулахыг үргэлж дэмжиж, Төв Азийн орнуудын хөгжил, сэргэн мандалтын найдвартай түнш байсаар ирсэн. Хятад улс Төв Азийн орнуудтай эв нэгдэлтэй байж, хамтын ирээдүйтэй Хятад-Төв Азийн хамтын нийгэмлэгийг байгуулахад бэлэн байна.

6. Афганистаны асуудал энэ удаагийн айлчлалын хүрээнд олон нийтийн анхаарлыг татсан сэдэв болж байна. Бүх талууд ямар зөвшилцөлд хүрсэн бэ?

Ван И:

- Шанхайн Хамтын Ажиллагааны Байгууллагын гишүүн орнууд бүгд Афганистантай ойр хөрш бөгөөд Афганистаны асуудал нь Гадаад хэргийн сайд нарын уулзалтын гол сэдвүүдийн нэг болсон. Би янз бүрийн орны хамт олонтойгоо санал бодлоо гүнзгий солилцож, зөвшилцөлд хүрч, байр сууриа нэгтгэсэн.

Энх тайван, тогтвортой, хүртээмжтэй, хөгжиж буй Афганистан нь талуудын нийтлэг ашиг сонирхолд үйлчилнэ гэдгийг талууд хүлээн зөвшөөрч байна. Афганистаны асуудлыг эцэслэн зохицуулах нь Афганистаны тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг хүндэтгэж, "Афганистууд удирдуулсан, Афганистаны эзэмшил" гэсэн зарчмыг хэрэгжүүлэх ёстой. Афганистанд улс төрийн бүх нийтийг хамарсан бүтцийг жинхэнэ ёсоор байгуулж, өөрийн үндэсний нөхцөл, цаг үеийн чиг хандлагад тохирсон хөгжлийн замыг эрэлхийлж, бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны тогтолцоонд аажмаар нэгдэж, бие даасан тогтвортой хөгжлийг бий болгоход чиглүүлэх шаардлагатай байна. Терроризмын эсрэг аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлж, терроризмын бүхий л хэлбэрийн эсрэг тэмцэж, Афганистаныг цаашид терроризмыг түгээн дэлгэрүүлэх диваажин, эх үүсвэр болгохгүй байхыг баталгаажуулах хэрэгтэй. Афганистаныг энхийн замаар сэргээн босгох үндсэн үүргээ чин сэтгэлээсээ биелүүлж, Афганистаны хилийн чанад дахь хөрөнгийг гэсгээх ажлыг аль болох хурдан хэрэгжүүлж, Афганистаны эсрэг тавьсан үндэслэлгүй хориг арга хэмжээг цуцлахыг АНУ-аас шаардах хэрэгтэй.

Би Афганистаны түр засгийн газрын Гадаад хэргийн сайдын үүрэг гүйцэтгэгч Моттакитай уулзаж, гурван улсад айлчлах үеэрээ Афганистаны асуудлаар бүх талуудтай гүнзгий санал солилцсон. Афганистан хар тамхины хараат байдлаас ангижрах, өөр замаар хөгжүүлэх хэтийн төлөв нь "Бүс ба зам" санаачилгыг Афганистан болон түүний хөрш орнуудын хөгжлийн стратегитай уялдуулж, Афганистаныг бүс нутгийн хөгжилд нэгтгэхэд шаардлагатай нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилготой юм.

Афганистаны Хөрш орнуудын Гадаад хэргийн сайд нарын зөвлөлийн үүрэг орлуулашгүй. Хөрш орнууд Афганистаны асуудлаар хамгийн их ашиг сонирхол, хамгийн санаа зовоосон асуудалтай, хамгийн их нийтлэг ойлголттой байдаг учраас Афганистаны асуудлыг зохицуулахад тус дөхөм үзүүлэх хамгийн чухал хүчин юм. Илүү эв нэгдэлтэй, прагматик, үр ашигтай чиглэлд хөгжүүлэх механизмыг үргэлжлүүлэн түлхэхээр талууд санал нэгдэв.

Хятад улс талуудтай харилцаа холбоо, зохицуулалтаа эрчимжүүлж, Афганистаны сэргээн босголт, хөгжилд бүтээлч үүрэг гүйцэтгэхийг хүсэж байна.

7. Одоогийн байдлаар Тайваний хоолойн нөхцөл байдал хурцадмал байдлын шинэ үетэй тулгарч, АНУ-ын зарим улс төрийн хүчин нэг Хятадын зарчмыг илт эсэргүүцэж байна. ШХАБ болон Төв Азийн орнууд энэ асуудалд ямар байр суурьтай байгаа вэ?

Ван И:

- Нэг Хятадын зарчим бол олон улсын хамтын нийгэмлэгийн бүх нийтийн зөвшилцөл, Хятад улс дэлхийн бусад оронтой харилцах харилцааны улс төрийн үндэс, Хятадын язгуур ашиг сонирхлын цөм юм. АНУ-ын зарим хүмүүс Тайваний асуудлаар Хятадын бүрэн эрхт байдлыг эсэргүүцэж, нэг Хятадын бодлогыг хөнөөгөөд, тэр ч байтугай Тайваний хоолойд зориудаар асуудал үүсгэж байна. Хятадын ард түмэн үүнийг хэзээ ч хүлээн зөвшөөрөхгүй, олон улсын хамтын нийгэмлэг ийм үндэслэлгүй өдөөн хатгалгыг шоолж байна.

ШХАБ-ын гишүүн орнууд болон Төв Азийн орнууд хатуу байр суурьтай, тодорхой хандлагатай, өөрөөр хэлбэл нэг Хятадын зарчмыг тууштай дэмжиж, Хятадын бүрэн эрх, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдалд халдах оролдлогыг тууштай эсэргүүцнэ. Энэ нь НҮБ-ын дүрмийн зорилго, зарчмын үндсэн шаардлага төдийгүй ШХАБ-ын дүрэм, гишүүн орнуудын сайн хөрш, найрамдал, хамтын ажиллагааны урт хугацааны гэрээний зөв утга учир юм.

Уулзалт, хэлэлцээний үеэр Узбекистан, Киргизстан, Тажикистан улсын удирдагчид нэг Хятадын бодлогыг тууштай баримталж, Тайвань бол Хятадын нутаг дэвсгэрийн салшгүй нэг хэсэг гэдэгт итгэж,Тайваний асуудлаар Хятадын дотоод хэрэгт гадны хүчин хөндлөнгөөс оролцохыг эсэргүүцэж байгаагаа илэрхийлэв. Энэ нь нэг Хятадын зарчим бол олон улсын хамтын нийгэмлэгийн ард түмний хүсэл эрмэлзэл, ерөнхий чиг хандлага гэдгийг бүрэн харуулж байна.

Тайваний асуудлаарх АНУ-ын хууран мэхлэлт нь үнэхээр харамсалтай бөгөөд АНУ-ын үндэсний итгэлийг улам бүр дампууруулж чадна. АНУ-ын зарим улстөрчид зөвхөн өөрсдийн ашиг сонирхлыг бодож, Тайваний асуудлаар ил галаар тоглож, 1.4 тэрбум Хятадын ард түмний эсрэг тэмцэж байгаа бөгөөд хэзээ ч сайнаар дуусахгүй. АНУ-ын дээрэлхэж буй царайг дэлхий нийтэд ил болгож байгаа нь өнөөгийн энх тайвныг хамгийн том сүйтгэгч нь АНУ гэдгийг бүх улс орны ард түмэнд ойлгуулж чадна.

Найруулагч:Х.АРВИНТАЛ
Эх сурвалж:Синьхуанет
Мэдээ үзсэн:130
Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой