Хятад, Казахстан хоёр найрсаг хөрш юм. Дипломат харилцаа тогтоосноос хойших 30 гаруй жилийн хугацаанд хоёр орны харилцаа онцгой хөгжлийн замыг туулж, тасралтгүй шинэ түвшинд хүрч, шинэ үр дүнд хүрч, улс төр, эдийн засаг, ард түмэн зэрэг олон салбарын хамтын ажиллагаа болон соёлын хамтын ажиллагаа тасралтгүй гүнзгийрч, хоёр ард түмэнд үр өгөөжөө өгсөн ажээ.
Ши Жиньпин дарга 2013, 2015, 2017 онуудад Торгоны замын эдийн засгийн бүсийг байгуулах санаачилсан энэ газарт гурван удаа амжилттай айлчилсан. 2019 онд Казахстаны ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев Хятадад амжилттай айлчилж, хоёр тал Хятад Казахстаны байнгын иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцааг хөгжүүлэхээр санал нэгтэй шийдвэрлэж, хоёр орны харилцааны хөгжилд илүү өргөн ирээдүйг нээж өгсөн юм. Энэ оны эхээр дарга Ши Жиньпин, Токаев нар хоёр орны хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойг тохиолдуулан баярын захидал солилцсон юм.Хоёрдугаар сард Ши Жиньпин Бээжингийн өвлийн олимпын нээлтийн ёслолд оролцохоор Хятадад ирсэн ерөнхийлөгч Токаевтай уулзсан. Хятад, Казахстан уул усаараа залалдаж, эдийн засгийн бүтэц нь харилцан бие биеэ ихээхэн нөхөж, эдийн засаг худалдааны хамтын ажиллагаа өвөрмөц давуу талтай юм. 1992 онд хоёр улсын худалдааны хэмжээ ердөө 368 сая ам.доллар байсан бол 2021 онд 25 тэрбум 250 сая ам.долларт хүрч, 30 хүрэхгүй жилийн хугацаанд бараг 70 дахин өсжээ. 2022 оны 1-р сараас 7-р сар хүртэл Хятад Казахстаны худалдааны хэмжээ 17 тэрбум 670 сая ам.долларт хүрч, өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 18.9 хувь өсөж, энэ жилийн түүхэн дээд хэмжээнд хүрэх төлөвтэй байна.Одоогийн байдлаар Казахстанд Хятадын хөрөнгө оруулалттай 1000 гаруй аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаа явуулж байна. Хоёр улс үйлдвэрлэлийн хүчин чадал, хөрөнгө оруулалтын асуудлаар яриа хэлэлцээний механизм байгуулж, Хятад Казахстаны үйлдвэрлэлийн хүчин чадлын хамтын ажиллагааны тусгай сан байгуулж, үйлдвэрлэлийн хүчин чадлын хамтын ажиллагаа цэцэглэн хөгжиж байна.
"Бүс ба зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалтад хоёр орны хамтын ажиллагаа үргэлжлэн урагшилсаар, Казахстанд өндөр чанартай хэд хэдэн төсөл хэрэгжиж, үр дүнтэй үр дүнд хүрч, Хятад, Казахстаны хамтын ажиллагаанд шинэ эрч хүч оруулж байна.
Логистик, холболтын салбарт хоёр улс авто болон төмөр замын транзит тээвэр, олон улсын хуурай тэнгисийн олон талт тээврийг эрчимтэй хөгжүүлж, Хятад, Казахстаны Хоргос хилийн олон улсын хамтын ажиллагааны төв, усгүй "Хоргос-Дүндамэнь" эдийн засгийн тусгай Хятад Казахстаны Ляньюньган логистикийн хамтын ажиллагааны баазыг байгуулжээ. Цар тахалд нэрвэгдсэн хэдий ч Хоргос, Алашанькөү боомтоор Казахстанаар дамжин өнгөрөх Хятад-Европын галт тэрэгний тоо болон иж бүрэн хүнд даацын ачааны хэмжээ мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн байна. 2022 оны эхний хагаст Хятад-Европын 6195 галт тэрэг Шиньжяны хоёр хуурай газрын боомтоор орж гарч, шинэ дээд амжилт тогтоосон байна.
Хөдөө аж ахуйн салбарт, Ши-Ань Айжю-үр тариа, газрын тосны аж үйлдвэрийн групп 2016 оноос хойш Казахстанд гэрээт тариалангийн загварыг сурталчилж, Хойд Казахстанд хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн боловсруулах логистикийн парк байгуулж, Хятадын зах зээлийн эрэлт хэрэгцээнд тулгуурлан Казахстаны тариаланчдыг ханган ажиллаж,Казахстаны тариаланчдад баталгаатай үнээр тариалалтын захиалга өгч байгаа нь тариаланчдыг сул тариалангийн талбайг ашиглан экспортлох, орлогоо нэмэгдүүлэхэд түлхэц болж байна.Хятадын аж ахуйн нэгжүүд мөн өмнөд хэсгийн Туркестан хотод тэмээний хуурай сүү боловсруулах үйлдвэр байгуулахад хөрөнгө оруулж, Казахстаны Голден Камел групп ХХК-ийн үйлдвэрлэсэн хуурай сүү Хятадын зах зээлд амжилттай нэвтэрчээ.
Аж үйлдвэр, үйлдвэрлэлийн чиглэлээр БНХАУ-ын Ютун автобус ХХК, Казахстаны технологийн ХХК-ийн хамтран байгуулсан CKD үйлдвэрийг 2021 онд Казахстан улсын Караганда хотын Саран хотод ашиглалтад оруулж, цэвэр цахилгаан автобус үйлдвэрлэж, байгаль орчинд ээлтэй байхаар төлөвлөж байна. Казахстан улсын Атырау хотод байрладаг, Хятадын үндэсний химийн инженеринг групп ХХК-ийн ерөнхий гэрээгээр хэрэгжиж буй Казахстаны нефть химийн цогцолборын төсөл нь жилд 500 мянган тонн полипропилен үйлдвэрлэх хүчин чадалтай, Казахстаны дотоодын хэрэгцээг хангахын зэрэгцээ гадагшаа гаргаж орлого нэмэгдүүлэх боломжтой болсон байна.
Санхүүгийн салбарт Хятадын Барилгын банкны Астана дахь салбарыг Астанагийн Санхүүгийн үйлчилгээний зохицуулах газраас Астанагийн олон улсын санхүүгийн төвийн юанийн төлбөр тооцооны банкаар томилж, юанийн хил дамнасан хэрэглээг идэвхтэй өргөжүүлж, худалдааны төлбөр тооцоо, клирингийн бизнесийн хөгжлийг ахиулж байна.
Шинжлэх ухаан, технологийн салбарт Төв Азийн анхны генетикийн шинжилгээний лабораторийг БНХАУ-ын “Юевэй техник” (Казахстан) компани, Казахстаны Назарбаевын их сургууль хамтран 2019 онд ашиглалтад оруулсан бөгөөд 40 гаруй туршилт хийх боломжтой, нарийвчлалтай анагаах ухаан, хөдөө аж ахуйн үржүүлэг, шүүх эмнэлгийн шинжилгээ зэрэг салбарт шинжлэх ухааны судалгааны чадавхийг сайжруулахад Казахстанд туслж чадах юм. 2021 онд Хятад Казахстаны Хөдөө аж ахуйн шинжлэх ухааны нэгдсэн лаборатори Казахстаны Худалдаа, интеграцийн яамнаас олгосон итгэмжлэлийн гэрчилгээг авч, албан ёсоор үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн нь хоёр орны хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний худалдаанд гарч буй техникийн саад тотгорыг арилгахад тустай юм.
Экологийг хамгаалах чиглэлээр Хятадын ШУА-ийн Шиньжяны Экологи, газарзүйн хүрээлэн, Төв Азийн экологи, хүрээлэн буй орчны судалгааны төв, Казахстаны Ойн хороо, Сефлинь хөдөө аж ахуй, техникийн их сургууль хамтран экологийн ойн бүтээн байгуулалтын үлгэр жишээ төслийг хэрэгжүүлэв.Уг төсөл нь Казахстаны нийслэлд технологи, 100 га талбайд үржүүлгийн газар байгуулж, тарих арга, усалгааны сургалт явуулсан байна. Төслийн хүрээнд 20 га талбайд нүүрстөрөгчийн хийн ялгаруулалтыг үзүүлэх хамгаалалтын ойг барьж дуусгаснаар Казахстаны нийслэлд экологийн хамгаалалтын халхавч босгож, салхи шуургатай цаг агаар иргэдийн амьдралд үзүүлэх нөлөөллийг бууруулахад тус дөхөм болж байна.
Ногоон эрчим хүчний чиглэлээр Занатас салхин цахилгаан станц, Тургусын усан цахилгаан станц зэрэг цэвэр эрчим хүчний хэд хэдэн төслийг дуусгаж ашиглалтад оруулсан нь Казахстаны хойд болон өмнөд хэсгийн цахилгаан эрчим хүчний нийлүүлэлтийн тэнцвэргүй байдлыг сайжруулсаар байна.
Хятадаас Казахстанд суугаа Элчин сайд Жан Шяо хэлэхдээ, Хятад, Казахстан газарзүйн давуу талаа ашиглаж, "Бүс ба зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалтын хүрээнд тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэх, тээвэр, орчин үеийн хөдөө аж ахуй, санхүүгийн үйлчилгээ зэрэг салбарт иж бүрэн ажиллаж байна. Анагаах ухаан, эрүүл мэнд, дэд бүтцийн бүтээн байгуулалт болон бусад салбарт хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлж, Хятад Казахстаны үйлдвэрлэлийн хүчин чадал, эдийн засаг худалдааны хамтын ажиллагааны томоохон төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхэд тасралтгүй хувь нэмэр оруулах нь хоёр орны ард түмэнд бодит үр өгөөжөө өгөөд зогсохгүй, бүс нутгийн энх тайван, тогтвортой байдал, хөгжил дэвшил, улс орнуудын сайн хөршийн найрсаг хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулсан юм.
Үүний зэрэгцээ сүүлийн жилүүдэд Хятад, Казахстан хоёр орон соёл боловсрол, спорт, шинжлэх ухаан технологи, хэвлэл мэдээлэл зэрэг салбарын хамтын ажиллагаагаа тасралтгүй өргөжүүлэн хөгжүүлж, хоёр орны ард түмэн улам бүр дотносож, танилцаж, ойртож, сайн хөршийн болон найрамдлын төрийн бус суурь улам бат бөх болсон.Хятад, Казахстан хоёр 19 хос ах дүү муж, хот байгуулжээ. Бүрэн бус статистик мэдээллээр, цар тахал гарахаас өмнө хоёр орны оюутан солилцооны цар хүрээ 15 мянгад хүрч, үүнээс 14 мянга орчим казах оюутан Хятадад суралцаж байжээ. Одоогоор Хятад улс Казахстанд Күнзийн 5 институт нээгээд байна. Хоёр талын боловсролын хамтын ажиллагаа тасралтгүй гүнзгийрч, коллеж, их дээд сургуулиудын солилцоо тасралтгүй өргөжиж, үүний зэрэгцээ мэргэжлийн сургалт, боловсролын хамтын ажиллагаа өргөн хүрээнд явагдаж байна. Хоёр орны олон хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл нэг нэгнийхээ оронд нутагшиж, Казахстанд Хятадын кино, ном, тоглоом гэх мэтчилэн хэвлэгдэх тоо нэмэгдсээр байна. Одоогийн байдлаар Хятад, Казахстан хоёр талын боловсон хүчний солилцоог цаашид ахиулах талаар хэлэлцээ хийж байна. Хятад, Казахстаны ард түмэн, соёлын харилцаа тасралтгүй гүнзгийрч, хоёр орны ард түмний харилцан ойлголцол, найрамдал тасралтгүй нэмэгдэн, хоёр орны харилцаа, олон салбарын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх олон нийтийн санаа бодлыг улам бататгах болно.
