ХКН-ын Төв Хорооны Суртал ухуулгын хэлтэс 06-р сарын 06-нд “Хятадын сүүлийн 10 жил” сэдвээр хэвлэлийн бага хурал хийж, Шинжлэх ухаан технологийн сайд Ван Жиган, Хятадын Шинжлэх Ухааны Академийн дарга Хөү Жяньгүө,Хятадын инженерийн академийн дарга Ли Шаохун,Хятадын Шинжлэх ухаан, технологийн нийгэмлэгийн нарийн бичгийн дарга нарын газрын нарийн бичгийн дарга Жан Юйжүө, Хятадын Байгалийн шинжлэх ухааны сангийн захирал Үндэсний Ли Жинхай нар уг хуарлд оролцож, “Шинжлэх ухаан, технологийн хүчирхэг улсыг бий болгохын тулд инновацад суурилсан хөгжлийн стратегийг хэрэгжүүлэх” ажлын талаар танилцуулав.
Шинжлэх ухаан, технологийн үйл ажиллагаа нь түүхэн, ерөнхий болон хэв маягийн томоохон өөрчлөлтийг авчирсан
Ван Жиган танилцуулахдаа:
- Дарга Ши Жиньпингээр гол цөм болгосон ХКН-ын төв хорооны хүчтэй удирдлага дор, сүүлийн арван жилд Хятад улс инновацад тулгуурласан хөгжлийн стратегийг сайтар хэрэгжүүлж, Хятадын онцлогтой бие даасан инновацын замаар гуйвшгүй замналаа. Шинжлэх ухаан, технологийн салбарт шинийг санаачлагч орон, хүчирхэг улс байгуулахыг эрмэлзэж, шинжлэх ухаан, технологийн үйл ажиллагаа нь түүхэн, ерөнхий болон хэв маягийн томоохон өөрчлөлтийг хийж, шинийг санаачлагч орнуудын эгнээнд амжилттай орсон байна.
Өнгөрсөн арван жилийн хугацаанд Хятад улс хүчирхэг боловсон хүчин, хүчирхэг технологийн түвшинтэй байснаас аж үйлдвэр, эдийн засаг, улс орноо хүчирхэгжүүлэх руу чиглэсэн хөгжлийн замд орсон. Бүх нийгмийн судалгаа шинжилгээний хөрөнгө оруулалт 2012 онд 1.03 их наяд юань байсан бол 2021 онд 2.79 их наяд юань болж, судалгаа шинжилгээний хөрөнгө оруулалтын эрч хүч 1.91-аас 2.44 хувь болж нэмэгдсэн байна. Дэлхийн инновацын индексийн чансаанд Хятад улс 2012 онд 34-р байрнаас 2021 онд 12-р байр хүртэл ахилаа. Хятадын дэлхийн инновацын орчинд эзлэх байр суурь, гүйцэтгэх үүрэгт шинэ өөрчлөлт гарч, Хятад улс бол олон улсын хилийн инновацын чухал оролцогч төдийгүй дэлхийн асуудлыг хамтаар шийдвэрлэхэд чухал хувь нэмэр оруулагч юм.
Өнгөрсөн арван жилд шинжлэх ухаан, технологийн шинэчлэл нь “дөрвөн талын ажл”-ыг эрчимжүүлж,хөгжлийг дэмжсэн, аюулгүй байдлыг баталгаажуулсан шинжлэх ухаан, технологийн шинэчлэл, хөгжлийн шинэ стратегийн хэв маягийг бүрдүүлэв. Дэлхийн шинжлэх ухаан, технологийн тэргүүн эгнээнд жагсаж, зорилгодоо хүрэх, чөлөөтэй эрэл хайгуул хийхийг шаарддаг тэрээр квант мэдээлэл, үүдэл эс, тархины шинжлэх ухаан гэх мэт олон улсын нөлөө бүхий хэд хэдэн анхны ололт амжилтад хүрсэн. Эдийн засгийн гол тулалдааны талбарт тулгараад байгаа өндөр чанартай технологийн нийлүүлэлт нь аж үйлдвэрийг дундаас дээд түвшинд хүргэж, үйлдвэрлэлийн сүлжээ, нийлүүлэлтийн сүлжээний аюулгүй байдал, тогтвортой байдлыг хангажээ. Суперкомпьютер, хиймэл оюун ухаан, блокчэйн зэрэг шинээр гарч ирж буй технологийн хэрэглээ нь дижитал эдийн засгийн эрчимтэй хөгжлийг ахиулсан байна. Улс орны томоохон хэрэгцээг хангах, үндсэн технологийн судалгааг хурдасгах, стратегийн маргаантай бүс нутгуудын дутагдлыг нөхөж, чадавхыг бэхжүүлэх, Хонгконг-Жүхай-Макаогийн гүүр, Сычуань-Төвдийн төмөр зам зэрэг хэд хэдэн томоохон төслийг саадгүй хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлсэн байна. Далайн гүн дэх газрын тос, байгалийн хий, нүүрсийг цэвэр, үр ашигтай ашиглах, цөмийн эрчим хүчний шинэ технологи нь үндэсний эрчим хүчний аюулгүй байдлын бат бөх баталгаа юм. Ард түмний амь нас, эрүүл мэндийг хамгаалж, тахал өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх чиглэлээр шинжлэх ухааны яаралтай судалгаа хийх шилдэг боловсон хүчнийг зохион байгуулж, вакцин, эм бэлдмэл, туршилтын урвалж гэх мэт шинжлэх ухаан, технологийн шинэчлэлийн хэд хэдэн ололт амжилтад хүрсэн нь цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, хянах ажилд тууштай дэмжлэг болсон юм. Шинэлэг эм, дотоодын өндөр зэрэглэлийн эмнэлгийн хэрэгсэл, оношилгоо, эмчилгээний дэвшилтэт технологи нь ард түмэнд илүү өндөр чанартай инновацыг ашиглах боломжийг олгодог. Тариалангийн талбай, үр гэсэн хоёр гол зүйлд анхаарлаа хандуулж, үндэсний хүнсний аюулгүй байдлыг хангахыг баталсан болно.
Өнгөрсөн арван жилийн хугацаанд Хятад улс олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн олон талт, олон түвшний, өргөн хүрээний хамтын ажиллагааны шинэ хэв маягийг бүрдүүлэв. Нээлттэй, хүртээмжтэй, харилцан ашигтай, хуваалцах олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн хамтын ажиллагааны стратегийг хэрэгжүүлж, 161 орон, бүс нутагтай шинжлэх ухаан, технологийн хамтын ажиллагааны харилцааг үргэлжлүүлэн хөгжүүлжээ. “Бүс ба зам”-д холбогдсон инновацын төслүүд илүү хурдацтай тавигдлаа. Уур амьсгалын өөрчлөлт, хүнсний аюулгүй байдал, хүний амь нас, эрүүл мэндийн чиглэлээр дэлхийн улс орнуудтай хамтарсан судалгаа хийж өндөр амжилтад хүрсэн.
Шинжлэх ухаан технологийн хөгжил нь өндөр чанартай хөгжлийг дэмжжээ
Ван Жиган танилцуулахдаа: - Сүүлийн 10 жилд технологийн шинэчлэл нь өндөр чанартай хөгжлийг хүчтэй дэмжиж, аж ахуйн нэгжийн өсөлт хөгжил, аж үйлдвэрийн шинэчлэл, бүс нутгийн хөгжил, томоохон төсөл хөтөлбөр, авьяаслаг багийг бүрдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. Үүнд:
Нэг. Технологи нь шинээр гарч ирж буй үйлдвэрүүдийн хөгжлийг удирддаг. Хиймэл оюун ухаан, том дата, блокчэйн, квант харилцаа холбоо зэрэг шинээр гарч ирж буй технологиудын хэрэглээ хурдацтай хөгжиж, ухаалаг терминал, телемедицин, онлайн боловсрол зэрэг шинэ бүтээгдэхүүн, шинэ хэлбэрүүд бий болсон. Хятад улсын дижитал эдийн засгийн цар хүрээгээр дэлхийд хоёрт бичигддэг болж,технологийн ололт амжилт нь Хятад улсын шинээр гарч ирж буй үйлдвэрүүдэд саад тотгор учруулсан асуудлыг бие даан шийдвэрлэхэд хүчтэй дэмжлэг болсон. Нарны фото цахилгаан, салхины эрчим хүч, шинэ дэлгэц, хагас дамжуулагч гэрэлтүүлэг, дэвшилтэт эрчим хүчний хуримтлал болон бусад салбаруудын цар хүрээ ч мөн адил дэлхийн тэргүүн эгнээнд жагсаж байна.
Хоёр. Технологи нь уламжлалт үйлдвэрлэлийг сайжруулахад түлхэц өгдөг. 20 гаруй жилийн технологийн судалгаа, боловсруулалт хийснээр Хятад улсын шинэ эрчим хүчний автомашины харьцангуй бүрэн шинэлэг зохион байгуулалтыг бүрдүүлж, үйлдвэрлэл, борлуулалтаараа 7 жил дараалан дэлхийд тэргүүлж байна. Нүүрсийг үр ашигтай, цэвэр ашиглах судалгаа, хөгжлийг түргэтгэж, 15 жил дараалан сая киловаттын хэт эгзэгтэй өндөр үр ашигтай эрчим хүч үйлдвэрлэх технологийг нэвтрүүлэн хөгжүүлж байна. Өнөөдрийн байдлаар улсын хэмжээнд технологи, загвар төслүүдийг сурталчилж, нүүрсээр галладаг нийт суурилагдсан хүчин чадлын 26 хувийг эзэлж байна.
Гурав. Шинжлэх ухаан, технологи нь томоохон төслүүдийн бүтээн байгуулалтыг дэмждэг. UHV цахилгаан дамжуулах төсөл, дэлхийн Бэйдүө навигацийн хиймэл дагуулын сүлжээ, Фүшин өндөр хурдны галт тэрэг ашиглалтад орж,технологийн томоохон нээлтүүд томоохон төслүүдийн бүтээн байгуулалтыг хүчтэй дэмжсэн. “Шэньхай №1” өрөмдлөгийн платформыг амжилттай хөгжүүлж, албан ёсоор үйлдвэрлэлд оруулсан нь Хятад улсын далайн эрэгт газрын тосны хайгуул, бүтээн байгуулалт 1500 метрийн хэт гүн усны эрин үе рүү орсныг харуулж байна.
Дөрөв. Шинжлэх ухаан,технологи нь аж ахуйн нэгжүүдийн өрсөлдөх хүчнийг дээшлүүлэхэд ашигтай байдаг. Аж ахуйн нэгжүүдийн шинжлэх ухаан, технологийн хөрөнгө оруулалт тасралтгүй нэмэгдүүлж, нийт нийгэмд хийсэн судалгаа ба хөгжүүлэлтэд оруулсан хөрөнгө оруулалтын 76 гаруй хувийг эзэлж байна. Аж ахуйн нэгжийн судалгаа, боловсруулалтын зардлын супер суутгалын харьцаа 2012 онд 50 хувь байсан бол одоогийнх технологид суурилсан жижиг дунд үйлдвэрлэл нь 100 хувь хүртэл нэмэгдэв. Хятадын хэмжээнд өндөр технологийн аж ахуйн нэгжийн тоо арав гаруй жилийн өмнө 49,000 байсан бол 2021 онд 330,000 болж нэмэгдэн, үндэсний аж ахуйн нэгжийн хөрөнгө оруулалтын 70 хувийг судалгаа ба хөгжүүлэлтэд оруулсан хөрөнгө оруулалт эзэлж байна. Төлсөн татварын хэмжээ 2012 онд 0.8 их наяд юань байсан бол 2021 онд 2.3 их наяд юань болно. Шанхайн хөрөнгийн бирж болон Бээжингийн хөрөнгийн биржийн Шинжлэх ухаан технологийн инновацийн зөвлөлд бүртгэлтэй компаниудын 90 гаруй хувийг өндөр технологийн компаниуд эзэлж байна.
Тав. Шинжлэх ухаан, технологи нь бүс нутгийн инновац, хөгжлийг дэмжинэ. Бээжин, Шанхай, Гуандүн-Хонконг-Макаогийн их булангийн бүс нь инновацыг хөгжүүлж, түгээн дэлгэрүүлэх үүргээ тасралтгүй бэхжүүлсээр ирсэн. Гурван бүс нутагт хийсэн судалгаа, хөгжлийн хөрөнгө оруулалт нь улсын нийт хөрөнгө оруулалтын 30 гаруй хувийг эзэлж байна. Технологийн хэлцлийн гэрээний үнийн дүнгээс Бээжин, Шанхайд 70, 50 хувь нь бусад газруудад экспортлогдож байна. Өндөр технологийн 169 бүс нь тус улсын өндөр технологийн аж ахуйн нэгжүүдийн гуравны нэгээс илүүг нэгтгэсэн бөгөөд их дээд сургууль төгсөгчдийн ажлын байр тус улсын 9.2 хувийг эзэлж байна. Энэ оны 01-р сараас 04-р сар хүртэл үндэсний өндөр технологийн бүсийн үйл ажиллагааны орлого 13.7 их наяд юань болж, өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 7.8 хувь нэмэгдсэн байна.
Зургаа. Шинжлэх ухаан, технологийн өндөр түвшний боловсон хүчнийг төлөвшүүлнэ. Боловсон хүчний нөөцийн үүргийг чухалчилж, практик үйл ажиллагааны дунд болсон хүчнийг сургаж, хөгжүүлж, дэлхийн хамгийн том эрдэмтэн, инженерүүдийн багийг бүрдүүлжээ. Шинжлэх ухаан, технологийн асар олон ажилчид хүндрэл бэрхшээлийг даван туулахын тулд хамтран ажиллаж, хүн ачаалсан сансрын хөлөг, хиймэл дагуулын навигаци, далайн гүнд хайгуул хийх зэрэг хэд хэдэн гол үндсэн технологийг судлан хөгжүүлж, олон улсад өрсөлдөх чадвартай шинжлэх ухаан, технологийн тэргүүлэх үйлдвэрүүдийг байгуулж, эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн шинжлэх ухааны гол асуудлуудыг шийдвэрлэхэд чухал хувь нэмэр оруулсан байна.
Инновацын зөөлөн хүч мэдэгдэхүйц нэмэгдэв
Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд Хятад улсын шинжлэх ухаан, технологийн тогтолцооны шинэчлэлд олон талт хүчин чармайлт гаргаж, олон салбарт амжилт тогтоож,дэлхийн жишигт нийцсэн сэтгүүлүүдийн нөлөө өргөжиж, шинжлэх ухаан, технологийн зөөлөн хүч мэдэгдэхүйц нэмэгдэв.
Ван Жиган:
- Сүүлийн 10 жилд шинжлэх ухаан, технологийн тогтолцооны өөрчлөлт хамгийн чухал хүчин зүйл болох хүмүүсийг тойрон гүнзгийрч, боловсон хүчнийг сургах, ашиглах, үнэлэх, урамшуулах, нэвтрүүлэх систем, механизм улам төгөлдөр болж, шинжлэх ухааны судлаачдын урам зориг, бүтээлч байдлыг аль болох ихээр урамшуулсан байна. Шинжлэх ухаан, технологийн төлөвлөгөөний шинэчлэл, шинжлэх ухааны судалгааны сангийн менежмент нь шинжлэх ухааны судлаачдын ачааллыг хөнгөвчилж, шинжлэх ухааны судалгааны нэгдмэл байдлыг бий болгох нь инновацын сайн орчныг бий болгож, шинийг санаачлагч аж ахуйн нэгжийн чадавхыг бэхжүүлэх, үндэсний судалгааны лабораторийн системийн хөгжлийг хурдасгаж, өндөр зэрэглэлийн эрдэм шинжилгээний их сургууль, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгүүдийн шинжлэх ухааны судалгааны чадавхыг тасралтгүй сайжруулж, олон улсад өрсөлдөх чадвартай технологид суурилсан хэд хэдэн аж ахуйн нэгж өргөжин тэлж, үндэсний инновацын тогтолцоо илүү үр ашигтай болсон байна. Шинжлэх ухаан, технологийн тогтолцооны шинэчлэлийг гүнзгийрүүлэх хэрэгжилтийн төлөвлөгөөнд тусгагдсан 143 шинэчлэлийн зорилтыг бүрэн гүйцэд биелүүлсний үндсэн дээр шинжлэх ухаан, технологийн тогтолцооны шинэчлэлийн гурван жилийн төлөвлөгөөг гаргаж, цаашид гүнзгийрүүлэн хөгжүүлэх ажлыг эхлүүлсэн.
-ХКН-ын XVIII их хурлаас хойш Хятадын Шинжлэх Ухааны Академи шинжлэх ухаан, технологийн тогтолцооны шинэчлэлийг үргэлжлүүлэн гүнзгийрүүлж, байгууллага, боловсон хүчин, төхөөрөмж, сан, төсөл, инновац, хөгжлийн хүчтэй хамтын ажиллагаа зэрэг элементүүдийг бүрэн идэвхжүүлэхийг хичээж байна. Өнгөрсөн арван жилд Хятадын Шинжлэх Ухааны Академи шинжлэх ухааны судалгааны ажлын төлөвлөлтийг эрчимтэй сайжруулж, бүс нутаг, салбар, инновацын платформыг зохицуулж, оновчтой болгож, шинжлэх ухааны судалгааны менежментийн шинэчлэлийг ахиулж, “Суурь судалгааны ажлыг бэхжүүлэх арван зурвас”-ыг нийтэлсэн байна. Шинжлэх ухааны судалгааны гол ажилтнуудын гол асуудлуудыг шийдвэрлэхэд анхаарлаа төвлөрүүлэхэд чиглүүлж, баталгаажуулахын тулд “шинжлэх ухаан,технологийн гол асуудлыг шийдвэрлэх найман арга хэмжээ”-г боловсруулж, институцичлэлийн давуу талыг анхаарч, олон салбар, хамтын судалгааг бэхжүүлжээ. Академийн тогтолцоог шинэчлэх, залуу боловсон хүчний чадварыг эрчимтэй дэмжих хоёр талын гол ажил нь эмнэлгийн бүх боловсон хүчний багийг цогц, уялдаатай хөгжүүлэхэд түлхэц өгч, шинэлэг авьяастнуудад зориулсан орчныг бий болгосон байна гэж Хүө Жяньгүө танилцуулсан байна.
Ли Жинхай танилцуулахдаа, Хятадын Байгалийн шинжлэх ухааны үндэсний сан нь “шинэ эриний шинжлэх ухааны сангийн засаглалын тогтолцоог дэвшилтэт үзэл баримтлал, стандартчилсан тогтолцоо, шударга, үр ашигтайгаар бий болгох” зорилтоор ажиллаж, “санхүүжилтийн чиг баримжааг тодорхой болгох, хянан шалгах механизмыг сайжруулах”төслийн дагуу ажилласнаар үр нөлөө нь улам бүр тодорхой болж байна гэж хэллээ.
Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд Хятад улсын шинжлэх ухаан, технологийн сэтгүүлүүдийн олон улсын нөлөө мэдэгдэхүйц дээшилсэн байна. Олон улсын чухал тогтмол хэвлэл мэдээллийн санд хамрагдсан Хятад улсын шинжлэх ухаан, технологийн сэтгүүлийн тоо 152-оос 257 болж, сэтгүүлийн нөлөөллийн хүчин зүйл 1.13-аас 4.42 болж нэмэгдсэн байна. Хятад улсад нийт 25 сэтгүүлийн нөлөөллийн хүчин зүйлээрээ дэлхийн эхний 5 хуьвд хүрч, 20 сэтгүүл эхний гуравт багтжээ. “Магнийн хайлшийн сэтгүүл” зэрэг долоон сэтгүүл энэ чиглэлээр нэгдүгээрт, “Эсийн судалгаа”, “Цахилгаан химийн энергийн шүүмж”, “Мэдээллийн материал” гурван сэтгүүл дэлхийн шилдэг 100-д багтжээ.
Хятадын Инженерийн Академи нь дэлхийн жишигт нийцсэн сэтгүүлүүдийг бий болгоход идэвхтэй үйлчилж, “Инженерийн” сэдэвт эрдэм шинжилгээний 11 цуврал сэтгүүлийг бий болгосны дотор “Инженерийн” сэтгүүл 100 шахам инженерийн салбарын иж бүрэн сэтгүүлүүдийн тэргүүн байранд жагссан байна.
