Бадайн Жаран цөл нь дэлхийн цорын ганц цөлийн сэдэвтэй дэлхийн геопарк – Алшаа цөлийн геопаркийн гол бие бөгөөд өвөрмөц, гайхамшигтай гоо үзэсгэлэнгээрээ Хятадын холбогдох байгууллагаас "гадаадын жуулчдын очих ёстой 50 үзэмжийн бүсийн нэг" хэмээн үнэлсэн байдаг. 2024 оны 7-р сарын 26-ны өдөр Бадайн Жараны цөл – элсэн уулын нуур нь Дэлхийн өвийн жагсаалтад амжилттайгаар бүртгэгдэн, Бадайн Жараны үзэсгэлэнт нэрийн хуудас нь олон түмний анхаарлыг татжээ.
08-р сарын 17-нд Бадайн Жаран цөлийн гүнд цөлийн жуулчны буудал ажиллуулдаг Ван Бин жуулчдад зориулан элс туулах эд материал бэлтгэж байна. Өнгөрсөн хоёр хоногт Ван Бинь Юньнаниас ирсэн 11 жуулчнийг авч цөлийн гүн хэсэгт элсэн цанаар гулгаж, элсэн уул үзэж, дуут булаг сонсон, элсэн нуур үзэж, цөлийн нууцлаг гайхамшгийг мэдэрчээ. Ван Бинь энэ оны хавраас хойш 1500 гаруй жуулчин хүлээн авсан бөгөөд цөлийн аялалд нэр бүртгүүлсэн жуулчид 8-р сарын сүүл хүртэл оочорлож байна.
Дэлхийн өвд бүртгүүлэх 7 жилийн аян, 20 гаруй жил шаргуу хөдөлмөрлөсний эцэст Бадайн Жаран цөл – элсэн уулын нуурын бүлэг Дэлхийн өв соёлын газруудын тайзан дээр гэрэлтэж, үзэсгэлэнт Хятадын хосгүй сэтгэл татам өвөрмөц онцлогийг харуулж байна. Цаашид нэр хүнд нь нэмэгдэхийн хэрээр Бадайн Жаран цөл нь судалгааны баг, аялал жуулчлалын баг, хувийн машинаар аялагчдын заавал очих жуулчны баазын нэг нь болжээ. Шинэ эрин үед эрч хүчээ цацруулж, шинэ мэргэн ухаанаар гэрэлтүүлэхийн тулд хамгаалалт, ашиглалтын хоорондын уялдаа холбоог хэрхэн даван туулах вэ гэдэг нь хариулах ёстой асуулт болоод байна.
"Бид хамгаалалтын ажлыг нэгдүгээр байранд шаардах ёстой". Алшаа цөлийн дэлхийн геопаркийн Алшаа баруун хошууны удирдах газрын дарга Лян Баорүн хэлэхдээ, Бадайн Жаран цөл – Элсэн уулын нуур нь байгалийн гайхамшигт бүтээлийг хэдэн зуун сая жилийн турш авч үлдсэн бөгөөд шинэчлэгдэж болохгүй үнэ цэнэтэй эх үүсвэр юм гэжээ. Соёлын өв нь улсын байгалийн хамгаалалтын бүс болон улсын цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хамгаалалтад орж, дараагийн алхамд Алшаа баруун хошуу соёлын өвийн бүсийн хамгаалалтын байгууллагыг байгуулж, өвийн дурсгалт газруудын мониторингийн систем, мэдээллийн санг бий болгож, хамгаалж, сайжруулах ажлыг биелүүлнэ. Мөн хамгаалалт, олон нийтийн боловсрол олгох багийн үйл ажиллагаанд орон нутгийн иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлнэ.
Байгаль хамгаалах нь байгалийн өвийн анхны экологийг хамгийн их хэмжээгээр хадгалж чаддаг бөгөөд ухаалаг хэрэглээ нь үнэт өвийг гялалзсан гэрэл гэгээтэй болгодог. "Дэлхийн өв бол олон улсын хамтын нийгэмлэгээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн, бүх нийтийн үнэ цэнээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн хүн төрөлхтний орлуулшгүй нийтлэг баялаг юм. Нэг талаас “хатуу үг”, чанд хамгаалалт, хатуу менежментийн зарчмыг баримтлах шаардлагатай бөгөөд нөгөө талаас “аливаа зүйлийг хамгийн сайн ашиглахыг” хичээх шаардлагатай. Ингэснээр байгалийн өв өөрийн зохих үзэсгэлэнгийн үнэ цэнэ, геологийн болон геоморфологийн үнэ цэнийг бүрэн дүүрэн үзүүлэх боломжтой болдог” хэмээн Өвөр Монголын намын сургуулийн Нийгэм, экологийн соёл иргэншлийн сургалт, судалгааны тэнхимийн эрхлэгч, дэд профессор Өү Ян Лина хэллээ.
Бадайн Жаран цөл - Элсэн нуурын бүлэг нь бүс нутгийн геологийн тектоникийн өөрчлөлт, уур амьсгалын өөрчлөлт, геоморфологийн хувьсал, тэр ч байтугай гидрогеологийн өөрчлөлтийн шинж чанарыг сайн тэмдэглэж, тусгасан бөгөөд дэлхий дээрх цөлийн хөгжил, аеолийн элсний газрын төлөв үйл явцыг судлах төлөөлөх газрын нэг юм. Байгалийн өвийн шинжлэх ухааны судалгааны үнэ цэнийг бүрэн дүүрэн ашиглах, шинжлэх ухааны судалгаа, технологи, авьяас билгийг судлах, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, байгалийн төрөл зүйл, геологи, газарзүй болон бусад экосистемийг өв соёлын дурсгалт газарт гүнзгийрүүлэн судалж, хөгжүүлэх ажлыг гүйцэтгэх шаардлагатай гэж Өү Ян Лина санал болгосон байна. Ингэснээр олон улсын байгалийн шинжлэх ухааны салбарын судалгаанд хувь нэмрээ оруулах юм. Үүний зэрэгцээ дэлхийн өв соёлыг зөв зохистой ашиглах, цөөн тооны уугуул иргэд экологийн таатай үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх талаар дэмжин, экологийн аялал жуулчлал, үржлийн өвөрмөц үйлдвэрлэлийг зохистой хөгжүүлж, эдийн засгийн үр ашиг, нийгмийн ашиг тус, экологийн үр ашгийн төлөө ялалт байгуулсан нөхцөл байдалд хүрэх шаардлагатай байна.
Одоогийн байдлаар орон нутгийн олон малчид мал аж ахуй эрхэлж, цөлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлж эхэлсэн нь Бадайн Жараны соёл, байгалийн үзэсгэлэнт газрыг харуулах чухал цонх болж байна. Мөн бид өв соёлын дурсгалт газруудыг хамгаалах, орон нутгийн эдийн засаг, нийгмийн тогтвортой хөгжлийг хангах тэнцвэртэй замыг судалж байна. Ингэснээр ард түмэн хамтдаа байгалийн өв соёлын үр жимсийг бүтээж, хуваалцаж, байгалийн өв соёлыг эцэс төгсгөлгүй эрч хүч, мэргэн ухаанаар цэцэглүүлье" хэмээн Лян Баорүн хэлэв.
