Аюулгүй байдал бол хөгжлийн урьдчилсан нөхцөл бөгөөд хүн төрөлхтөн аюулгүйн хамтын цогцоос салж чадахгүй юм. Өнөө үед зуун жилийн өөрчлөлт, зууны цар тахалтай нүүр тулаад байна. Олон улсын болон бүс нутгийн нөхцөл байдалд гүнзгий өөрчлөлт гарч, уламжлалт аюулгүй байдал, уламжлалт бус аюулгүй байдал гүнзгий харилцан холбоотой болж, дэлхийн аюулгүй байдлын засаглалд ноцтой сорилтуудыг авчирч байна.

Дэлхийн аюулгүй байдлын засаглалыг сайжруулахад шинэ санаа өгөх

Бо-Ао Азийн форумын 2022 оны уулзалтын нээлтийн ёслол дээр Ши Жиньпин дарга "Бэрхшээлийг даван туулахын тулд гар гараа холбож, ирээдүйг бүтээхийн төлөө хамтран ажиллая хэмээн видео хэлбэрээр дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгыг анх удаа дэвшүүлж, хүн төрөлхтөн бол хамтын ирээдүйтэй нийгэм гэдгийг онцолж, бүх улс орон энх тайван, хөгжил цэцэглэл, хамтын ажиллагаа, ялалт байгуулсан үр дүнд хүрэх цаг үеийн чиг хандлагад нийцэж, сорилт бэрхшээлийг даван туулахын төлөө хамтран ажиллаж, хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогцыг бүтээн байгуулах зөв чиглэлд хамтран ажиллах ёстой” гэжээ.

Дэлхийн өөрчлөлтийн шинэ үе эхэлжээ. Хүйтэн дайны сэтгэлгээ, гегемонизм, эрх мэдлийн улс төр, блокийн сөргөлдөөний эрсдэл нэмэгдсээр энх тайван, хөгжил, аюулгүй байдал, засаглалын хомсдол улам бүр дордож байна. Коронавирусний халдвар удаа дараалан дэгдэж, дэлхийн эдийн засгийн эмзэг байдал улам тодорч, геополитикийн хурцадмал байдал, дэлхий нийтийн засаглал ноцтой дутагдаж, хоол хүнс, эрчим хүч зэрэг олон хямралыг даван туулах, хүний хөгжилд томоохон сорилтууд тулгарч байна. Олон улсын хамтын нийгэмлэг аюулгүй байдлын асуудлуудыг яаралтай хэлэлцэж, энх тайвныг тогтоох арга замыг эрэлхийлж, хамтын ажиллагааны талаар хамтдаа ярилцах шаардлагатай болжээ.

Хариуцлагатай томоохон улсын хувьд Хятад улс дэлхийн энх тайван, хөгжлийг хамгаалахын тулд үргэлж тасралтгүй хүчин чармайлт гаргаж ирсэн. "Зургаан цөхрөлтгүй байдал" хэмээх дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилга нь дэлхийн аюулгүй байдлын засаглалыг цаашид сайжруулах шинэ санаануудыг өгсөн. Дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилга нь нийтлэг, нэгдсэн, хамтын ажиллагаа, тогтвортой аюулгүй байдлын үзэл баримтлалыг баримтлахыг чухалчилдаг, бүх улс орны бүрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг дээдлэн хүндэтгэдэг, НҮБ-ын дүрмийн зорилго, зарчмыг баримталдаг, бүх улс орны аюулгүй байдлын хууль ёсны асуудалд байнга ач холбогдол өгдөг, улс орнуудын хоорондын санал зөрөлдөөн, маргааныг яриа хэлэлцээ, зөвшилцөх замаар энхийн замаар шийдвэрлэхийг тууштай үргэлжлүүлэн, уламжлалт болон уламжлалт бус салбарт аюулгүй байдлыг хадгалах ерөнхий төлөвлөгөө гаргасаар байх болно.

Энх тайвныг хадгалах үүрэг хариуцлагаа хуваалцаж, хамтдаа энх тайван хөгжлийн замаар замнах ёстой. Дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилга нь Хятад улс дэлхийд хангаж буй олон улсын нийтийн бас нэгэн сайн сайхан зүйл бөгөөд аюулгүй байдлын салбарт хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогцын үзэл баримтлалын тод томруун үйлдэл болох юм. Дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгыг “Хятад-Арабын улсуудын анхдугаар дээд хэмжээний уулзалтын Риядагийн тунхаглал”, “Хятад-Африкийн хамтын ажиллагааны форумын найм дахь сайдын чуулганы үр дүнг хэрэгжүүлэх зохицуулагчдын хурлын хамтарсан мэдэгдэл”, “Ланканг-Меконг хамтын ажиллагааны гадаад хэргийн сайд нарын VII хурлын хамтарсан хэвлэлийн тайлан”-д оруулсан байна. Түүнчлэн дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгыг Хятад болон Казахстан, Узбекистан, Беларусь, Вьетнам зэрэг улстай хоёр талын хамтарсан мэдэгдэлд оруулсан нь дэлхийн аюулгүй байдлын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхэд хүчтэй түлхэц болж байна.

Дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгыг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааг дэмжих идэвхтэн болох хэрэгтэй

Хятад улс нь Дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгын санаачлагч бөгөөд энэхүү томоохон санаачилгыг хэрэгжүүлэхэд идэвхтэй оролцогч юм.

Хариуцлагатай томоохон улсын хувьд Хятад улс удаан хугацааны турш энх тайван, хөгжил, хамтын ажиллагаа, ялалт байгуулсан үр дүнгийн тугийг өндөрт өргөн барьж, нийтлэг, бүх талыг хамарсан, хамтын ажиллагаа, тогтвортой аюулгүй байдлын үзэл баримтлалыг дэлхий нийтийн хэмжээнд идэвхтэй хэрэгжүүлж, дэлхийн энх тайван, аюулгүй байдлыг хадгалахад эерэг хувь нэмэр оруулж, томоохон улс орнуудад үлгэр жишээ үзүүлсээр ирсэн билээ.

11 дүгээр сарын 18-нд Индонезийн Жакарта хотын Танжунг Бурок боомтод "Эв нэгдлийн хариуцлага - 2022" үүргийг гүйцэтгэсэн Хятадын тэнгисийн цэргийн "Энх тайван” эмнэлгийн хөлөг онгоц нөхөрлөлийн айлчлалаа амжилттай өндөрлөж, буцаж ирлээ. Эмнэлгийн үйлчилгээний 7 хоногийн хугацаанд Индонезийн олон хүн ирж эмчид үзүүлжээ. 2010 оноос "Энх тайван" эмнэлгийн хөлөг онгоц хилийн чанадад олон үүрэг гүйцэтгэж, очсон улс орнуудын ард түмэнд өндөр чанартай, үр дүнтэй эмнэлгийн үйлчилгээ үзүүлж, энх тайван, итгэл найдварын түүхүүдийг бичиж байна.

БНХАУ байгуулагдсанаас хойш бид дайн, мөргөлдөөнийг эхлүүлэх санаачилга гаргаагүй, бусад улс орны нэг инчийн газар нутгийг ч дайраагүй, өнөөдөр дэлхийг харахад Хятад улс үндсэн хуульдаа "Энх тайван хөгжлийн замыг баримталсан" гэж бичсэн цорын ганц улс юм. Мөн цөмийн зэвсэгтэй таван улсын дотроос цөмийн зэвсэг хэрэглэсэн анхны улс болохгүй гэж амласан цорын ганц улс юм. Хятад улс “Цөмийн зэвсгийг үл дэлгэрүүлэх тухай гэрээ”, “Зэвсгийн худалдааны гэрээ” зэрэг 20 гаруй олон талын зэвсэглэлийг хянах, зэвсэглэлгүй болгох, үл дэлгэрүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурсан буюу нэгдэн орсон байна.

2022 он бол Хятад улс НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаанд оролцохоор энхийг сахиулах цэрэг илгээсний 30 жилийн ой тохиож байна. Сүүлийн 30 жилийн хугацаанд Хятад улс НҮБ-ын энхийг сахиулах 30 гаруй үйл ажиллагаанд оролцохоор 50 мянга гаруй энхийг сахиулагчийг 20 гаруй улс, бүс нутагт илгээсэн байна. Хятад улс хамгийн олон энхийг сахиулагч илгээдэг Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүн, НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаанд хоёр дахь том хувь нэмэр оруулагч бөгөөд НҮБ-ын энхийг сахиулах үйл ажиллагааны гол хүч юм.

Олон жил дараалан Адены булан болон Сомали улсын усанд хамгаалалтын үүрэг гүйцэтгэж, олон улсын терроризмын эсрэг хамтын ажиллагаанд оролцож ирсэн. “Парисын хэлэлцээр”-ийн амжилт, гарын үсэг зурах, хүчин төгөлдөр болох, хэрэгжүүлэхийг дэмжиж, нүүрстөрөгчийг саармагжуулах зорилтуудыг дэвшүүлж, уур амьсгалын өөрчлөлтийг идэвхтэй шийдвэрлэсэн. Дэлхийн интернэтийн чуулган зэрэг олон улсын солилцооны платформуудыг байгуулж, дэлхийн мэдээллийн аюулгүй байдлын санаачилгыг эхлүүлж, дэлхийн аюулгүй байдлын засаглалыг бэхжүүлэхэд улс орнуудтай хамтран ажилласан. Дэлхийн 120 гаруй улс орон, олон улсын байгууллагад 2.2 тэрбум гаруй “КОВИД-19”-ийн вакциныг хангасан байна. Хятад улс олон улсын дэг журмыг илүү шударга, ухаалаг чиглэлд хөгжүүлэхийг үргэлж дэмжин, хүн төрөлхтний үүрдийн энх тайван, бүх нийтийн аюулгүй байдалд хүрэх зам дээр шинэ тэмдэглэгээг байнга сийлж, үймээн самуунтай, өөрчлөгдөж буй дэлхийд хүмүүсийн зүрх сэтгэлд энх тайвныг тогтоох итгэл найдварын гэрлийг гэрэлтүүлж байна.

2022 оны 08 дугаар сард Хятад улс НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн ээлжит ерөнхийлөгчийн албан тушаалыг хүлээн авлаа. Хятадын санаачилгаар Аюулгүйн Зөвлөл "Хамтын аюулгүй байдлыг сахин хамгаалахын тулд яриа хэлэлцээ, хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх нь" сэдэвт нээлттэй уулзалт хийв. Зөвлөлийн гишүүд хурлын сэдвийн хүрээнд гүнзгийрүүлэн ярилцаж, олон улсын аюулгүй байдалтай холбоотой үндсэн асуудлаар санал солилцов.

Украины хямралыг улс төрийн байдлаар шийдвэрлэхийг уриалж, Афганистаны хөршүүдийн хамтын ажиллагааны механизмыг бий болгохыг дэмжиж, Палестины асуудлыг шийдвэрлэх дөрвөн цэгийн санал дэвшүүлж, дунд зүүн хэсгийн бүс нутгуудын энх тайван, тогтвортой байдлыг дэмжих таван цэгийн санаачилга дэвшүүлж, Ираны цөмийн асуудлаарх бүх талыг хамарсан хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх тухай хэлэлцээрийг сэргээхийг дэмжиж, Солонгосын хойгийн асуудлаарх улс төрийн тохиролцооны үйл явцыг идэвхтэй дэмжинэ. Хятад улс шударга ёсыг дээдлэн харилцан итгэлцлийг нэмэгдүүлэх, маргааныг яриа хэлэлцээрээр дамжуулан шийдвэрлэх, аюулгүй байдлыг хөхиүлэн дэмжихийн тулд яриа хэлэлцээг дэмжиж, Хятадын онцлогтой тулгамдсан асуудлуудыг шийдвэрлэх арга замуудыг идэвхтэй судалж, дэлхийн энх тайван, тогтвортой байдлын төлөөх итгэл найдварыг нэмэгдүүлэх юм.

Эв найрамдалтай хөгжлийн замаар гуйвахгүй замнана

"Хятад маягийн орчин үеийн шинэчлэл" нь дэлхийн анхаарлыг татдаг гол үг болжээ. Хятад маягийн орчин үеийн шинэчлэлийг дэмжих зам дээр энх тайван хөгжил бол тодорхой нөхцөл байдал юм. Хятад маягийн орчин үеийн шинэчлэл нь энх тайван хөгжлийн замаар замнах орчин үеийн шинэчлэл юм.

Цөлийн тэмээний хонхны дуу чимээнээс эхлээд алсад замнаж яваа Хятад-Европын галт тэрэг хүртэл, асар том хөх тэнгисийн жижиг жижиг ачаа тээшнээс эхлээд боомтуудын хөл ихтэй худалдаа хүртэл, эртний Торгоны замаас "Бүс ба зам" бүтээн байгуулалтаар дамжин тус зам дагуух улс орон, бүс нутгуудад ашиг тусаа өгөх хүртэл...

Түүх, бодит байдал хоёр хоорондоо нягт холбоотой бөгөөд Хятадын үндэстнүүдийн дунд гүн гүнзгий, цоо шинэ "эв найрамдал" соёл иргэншил үргэлж оршин тогтнож ирсэн нь энх тайван хөгжлийг Хятад маягийн орчин үеийн шинэчлэлийн чухал онцлог болгож байна.

Энх тайван хөгжлийн замаар замнах нь дэлхийн энх тайван, хөгжлийн үйл ажиллагаанд чухал хувь нэмэр оруулдаг. Энх тайван хөгжлийн замаар замнаж буй Хятад маягийн орчин үеийн шинэчлэл нь хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн шинэ хэлбэрийг бий болгож, хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн хөгжлийн олон янз байдлыг харуулсан бөгөөд түүний үзэл баримтлал, зан үйл нь хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогцын бүтээн байгуулалтад шинэ утга санаа, шинэ түлхцийг тасралтгүй оруулж, хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн хөгжил дэвшлийг дэмжих өргөн орон зайг нээж, хүн төрөлхтний тогтвортой хөгжлийг дэмжихэд чухал хувь нэмэр оруулж байна.

Пакистаны Пунжаб мужид Хятадын нэгэн компанийн барьсан Калот ус цахилгаан станцыг энэ онд арилжааны үйл ажиллагаанд бүрэн оруулж, Пакистаны эрчим хүчний хомсдолыг үр дүнтэйгээр намжааж, орон нутгийн эрчим хүчний шилжилтэд тусалсан. Танзанийн Морогоро мужид Хятадын судлаачид болон орон нутгийн засаг захиргаа хамтран хэрэгжүүлсэн эрдэнэ шиш, буурцаг тариалах төслийн амжилт орон нутгийн тариаланчдад "шинэ найдвар" авчирсан байна. Лаосын Ванг Виэнг хотод Хятад-Лаосын төмөр зам нээгдсэн нь Лаосын олон газраар аялах хугацааг ихээхэн богиносгож, орон нутгийн аялал жуулчлалын салбар дахин хөгжихөд хувь нэмэр оруулав.

Энх амгалангийн бамбарыг үеийн үед дамжуулцгаая. Амар амгалангийн хонхыг даян дэлхийд эгшиглүүлье. Хятад улс түүхийн зөв талд, хүн төрөлхтний соёл иргэншил, хөгжил дэвшлийн талд бат зогсож, энх тайван, хөгжил дэвшил, хамтын ажиллагаа, ялалт байгуулсан үр дүнгийн тугийг өндөрт өргөн барьж, дэлхийн энх тайван, хөгжлийг тууштай хамгаалах, дэлхийн энх тайван, хөгжлийг өөрийн хөгжлөөр илүү сайн хамгаалахыг эрмэлзэж байна.