1500 жилийн дараа эртний Хуншань соёл түүхийн манан дунд живээгүй төдийгүй соёл иргэншлийн түүхийг бий болгосон нь үнэхээр гайхалтай юм. Хуншань соёлын бүтээсэн соёл иргэншлийн ололт амжилт газрын гүнд булагдаж, музейд хадгалагдан, эсвэл үл мэдэгдэх буланд нуугдан байдаг. Өнөөдрийг хүртэл бид үүнийг бүрэн ойлгоогүй байгаа ч түүнийг илрүүлэх гэсэн бидний хүсэл хэзээ ч өөрчлөгдөөгүй.
Соёлын дурсгалыг хамгаалахад технологийн дэмжлэг үзүүлнэ
Хамгаалалт бол хамгийн сайн уламжлан дэлгэрүүлэх арга юм. Аохан хошууны Цаомао уулын эртний үлдэгдлийн талбайд Уухан хошууны түүхийн музейн техникийн албаны дарга асан Ван Чүньмин үе үе алсыг харж, орчны нөхцөл байдлыг шалгадаг байв. Энэ салбарт олон арван жил ажилласан тэрээр "Хөдөө орон нутгийн археологичид ур чадвар сайтай хүмүүс. Хээрийн малтлага, соёлын дурсгалыг сэргээн засварлах, дурсгалт газруудын үзлэг, ханын зургийг засварлах гээд бүгдийг хийж, хойч үедээ зөвхөн хамгийн жинхэнэ зүйлийг үлдээхийг хүсдэг" гэв.
Улаанхад хотын Хуншань дүүргийн Вэньжүн суурины Вэй Жя-Үөпү талбайд хайгуулын 93 мянган ам метр талбайгаас ердөө 15 мянган ам метр талбайг ухсан ба үзмэрийн жижиг хэсгийг эс тооцвол үлдсэн хэсгийг нь хамгаалалтад авсан байна. Нэг харахад дурсгалт газар нь тослог ногооноор бүрхэгдсэн байдаг.
"Бид Вэй Жя-Үөпүгийн дурсгалт газрыг хамгаалахад газар тариалан эрхлэхийг хориглох, ойр орчмын газарт хууль ёсны сурталчилгаа явуулах, соёлын дурсгалт зүйлсийг хамгаалах ажилтнуудыг ажилд авах, 24 цагийн хяналтын камер суурилуулах зэрэг олон ажлыг хийсэн. Энэ нь бидний үүрэг юм. Соёлын дурсгалт зүйлсийг хамгаалах ажилтнууд түүхэн дурсгалт зүйлсийг хамгаалах үүрэгтэй" гэж Улаанхад хотын Хуншань дүүргийн соёлын дурсгалт зүйлсийг хамгаалах албаны ажилтан Пэн Шяожин ярилаа.
Эртний хэв шинж, стратиграфиас эхлээд одоогийн агаарын археологи хүртэл хүмүүсийн урьд өмнө нүцгэн нүдээр олж илрүүлж чадаагүй зүйлсийг одоо бүрэн дүүрэн харуулах боломжтой болсон. Шинжлэх ухаан, технологийн археологи нь Хуншань соёлыг хамгаалах замыг нээж өгсөн.
Хуншань соёлоос олдсон олдворуудын төрөл, тоо хэмжээ нь тухайн нутаг дэвсгэрт байсан шинэ чулуун зэвсгийн үеийн бусад соёлынхоос давсан байна. Ийм олон тооны, олон төрлийн хэлтэрхийг хэрхэн сэргээх вэ? 3D загварчлалын технологийн тусламжтайгаар фрагментуудыг 3 хэмжээст лазераар сканердах замаар бодит бүтэцтэй 3D загварыг гаргаж, сэргээн засварласны дараа өгөгдлийг авч, загварчлан сэргээн засварлах боломжтой болох нь харагдаж байна.
Сүүлийн жилүүдэд Улаанхад хот соёлын дурсгалт зүйлсийг цаашид бэхжүүлэх ажлын талаар "Улаанхад хотын Хуншань соёлын дурсгалт зүйлсийг хамгаалах журам", "Улаанхад хотын Хуншань соёлын дурсгалт зүйлс, соёлын дурсгалт зүйлсийг хамгаалах, удирдах, ашиглах ажлыг эрчимжүүлэх дүрэм" зэрэг цуврал бодлого, дүрэм журмыг судалж гаргасан. Улаанхад хот жил бүр 10 сая юань зарцуулдаг бол хошуу шянь соёлын өвийг хамгаалахад жил бүр 1 сая юань зарцуулдаг.
Дэлхийн өвд бүртгүүлэхийн тулд бүх хүчээ дайчлан ажиллана
Хуншань соёлын дурсгалт газар бүхэлдээ Хятадын соёл иргэншлийн үүслийн үеийн умард нутгийн соёлын өвөрмөц онцлог, гарамгай ололт амжилтыг суурин газар, тахилга, булш, олдворын үүднээс бүрэн дүүрэн харуулдаг дэлхийн янз бүрийн бүс нутгийн соёл иргэншлийн солилцооны гэрч юм. Биет олдвор бүхий Хятадын соёл иргэншил, соёлын гарал үүслийн үе шатанд чухал зангилааг гэрчилж байна.
Өнөөдөр дэлхийн өвд идэвхтэй хамрагдаж байгаа нь Хуншань соёлын баталгаа юм. 2012 онд Хуншань соёлын дурсгалт газрыг Хятадын дэлхийн соёлын өвийн бэлтгэлийн жагсаалтад оруулсан.
Тухайн үеийн Олон улсын дурсгалт газруудын зөвлөлийн орлогч дарга ноён Гүө Жан хэлэхдээ “Хуншань соёлын дурсгалт газруудын бүлэг бол 5000 жилийн түүхтэй улс орны бэлгэдэл, Хятадын соёл иргэншлийн гарал үүсэл, түүхт онолыг харуулсан чухал гэрч юм. Хуншань түүх, соёлын үнэт өвийг хамгаалах нь бидний үүрэг хариуцлага, эрхэм зорилго юм. Хуншань дурсгалт газрын групп болон Ню Хэлянгийн дурсгалт газрын бүлгийг дэлхийн соёлын өв болгон бүртгүүлэхийг ахиулах нь Хятадын 5000 жилийн соёл иргэншлийн ололт амжилтыг хамгаалах, өвлөн үлдээх, сурталчлах чухал ажлыг хамтран хэрэгжүүлэх боломжийг бидэнд олгох юм. Мөн Хятадын үндэстний агуу их сэргэн мандалтыг хэрэгжүүлэхэд идэвхтэй хувь нэмэр оруулах боломжтой”.
Олон жилийн турш Хуншань, Вэй Жя-Үөпү, Ню Хэлян зэрэг газар Дэлхийн өвд бүртгүүлэх хүсэлтээ гаргасаар ирсэн.
2012 оны 06 дугаар сарын 11-ний өдөр хоёр газрын мэргэжилтнүүд Хуншань соёлын дурсгалт газрын Дэлхийн өвд бүртгүүлэх өргөдлийн холбогдох оролцогч талуудын дунд симпозиум зохион байгуулж, Дэлхийн өвд бүртгүүлэхэд оролцогч талууд болон тэдгээрийн хариуцлагын талаар ярилцаж, урьдчилсан дүгнэлт гаргалаа.
2017 оны 03 дугаар сарын 30-ны өдөр Улаанхад хотын захиргаа, Чаоян хотын захиргаанаас ивээн тэтгэсэн "Хуншань соёлын дурсгалт газрын дэлхийн соёлын өвийн үнэ цэнгийн олон улсын шинжээчдийн симпозиум" Бээжинд болов. Энэхүү уулзалт нь Хуншань соёлын дурсгалт газар Дэлхийн соёлын өвд бүртгүүлэх өргөдлийг том дэвшил болгож, Хуншань соёлын дурсгалт газрын өргөдлийн ажлыг гүнзгийрүүлэн хөгжүүлж байгааг харуулж байна.
Улаанхад хотын Соёл музейн хүрээлэнгийн захирал, эрдэм шинжилгээний ажилтан Тао Жяньин хэлэхдээ "Бидний Хуншань соёлын талаарх мэдлэг хязгааргүй бөгөөд Хуншань соёлыг хэрэгжүүлэхэд илүү чухал зүйл бол үйл явц юм. Хамгийн энгийн малтлагаа сайн хийх хэрэгтэй. Соёлын өвд бүртгүүлэх явцад үлдээсэн мөр бол бидний үр хүүхэд, ач зээ нартаа үлдээж буй хамгийн сайхан өв юм” гэлээ.
Харилцан суралцан инновацаа уламжлан дэлгэрүүлнэ
2015 онд "Хуншань мөнхийн хайр" хэмээх том хэмжээний панорам тайзны жүжгийг бүтээж дуусган Хуншань соёлын судалгааны үр дүнг тайзнаа тодоор харуулж, соёлын аж үйлдвэр, аялал жуулчлалын салбарыг хөгжүүлэх замыг нээж өгсөн юм.
2015 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдөр ӨМӨЗО-ы Нийгмийн шинжлэх ухааны хүрээлэн ӨМӨЗО-ы Соёлын бэлгэдлийн судалгаа, судалгааны үр дүнг зарлаж, Өвөр Монголын соёлын бэлгэдлийн нэгээр Хуншаний “Хаш луу” шалгарчээ.
2017 оны 04 дүгээр сарын 09-ний өдөр Чаоян хот Ню Хэлян сууринд "Хуншань соёлын хаш" тусгай маркийн нээлтийн ёслолыг зохион байгуулсан нь Хуншань соёлын нийгэмд үзүүлэх нөлөөг илүү өргөжүүлж, нийгмийн бүх салбарын анхаарлыг татаж, өв соёлыг хамгаалахад дэмжлэг үзүүлсэн юм.
Соёлын солилцоо, харилцан суралцах нь соёлын харилцааны чухал хөдөлгөгч хүч юм. 2021 онд Жэжян мужийн музейд "Хаш чулуу · Хуншань · Лянжүгийн соёлын үзэсгэлэн" гарч, хоёр соёл цаг хугацаа, орон зай, газарзүйн хязгаарлалтыг даван туулж, Хятадын соёл иргэншлийн олон ургалч үзэлтэй нэгдмэл байдлын гарал үүслийг хамтдаа баталжээ.
Сүүлийн жилүүдэд Улаанхад хот нь Хуншань соёлын брэндийг илүү нэр алдартай болгохын тулд шаргуу ажилласан. Хуншань соёлын гол үзмэрүүд, балар эртний соёлын судалгаа, аялал жуулчлалын маршрутыг сайтар судалж, хөгжүүлж, түүх соёлын сэдэвт үзэсгэлэнт газруудыг байгуулахад болон Хуншань соёлын хотхон, Хятадын Лууны соёлын аж үйлдвэрийн паркийн бүтээн байгуулалтад анхаарлаа хандуулж, Хуншань соёлын томоохон хэмжээний соёлын аялал жуулчлалын тайлбар төслийг бий болгожээ.
Хуншань соёл нь Улаанхад хотын үзэсгэлэнт нэрийн хуудас юм. Улаанхад хотын ард түмэн Хуншань соёлд дуртай, Хуншань соёлыг судалж, Хуншань соёлыг өвлөн уламжилж байна. Архитектур, зам талбай, хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралд лууны сийлмэл хаа сайгүй харагддаг. Хуншань соёл Улаанхадын иргэдийн зүрх сэтгэлд гүнээ оршжээ.
Хуншань соёл бол Хятадын соёл иргэншлийн чухал эх сурвалжийн нэг төдийгүй дэлхийн соёлын чухал өв, бүх хүн төрөлхтний нийтлэг баялаг юм. Хуншань соёлын хадгалагдаж буй материаллаг баялаг хязгаарлагдмал байж болох ч хүмүүст авчирдаг оюун санааны баялаг нь хязгааргүй юм. Хуншаний соёлыг хамгаалах, өвлөн үлдээхийн төлөө өнөөдөр хүмүүсийн хийж буй бүх хүчин чармайлт нь Хятадын ард түмний оюун санааны хүсэл эрмэлзлийг нэмэгдүүлж, соёлын өөртөө итгэх итгэлийн бат бэх үндэс болно.
