Жөүкөүдянь дахь Бээжин хүний буурийн музейн нэгдүгээр үзэсгэлэнгийн танхим
Бээжингийн Фаншань дүүргийн Жөүкөүудянь балгасанд уулан оргилууд үргэлжлэн, гол горхи мяралзан урсана. 1921 онд Шведийн геологич Андерсон Жоукудяньд хайгуул судалгааныажлын явцад Лонггушаньд иржээ.Тэрээр:
-Энд бидний өвөг дээдсийн шарил байгаа гэсэн таамаг бий гэж хэлсэнбайдаг. Дараа нь эндээс “Бээжин хүн”-ий гавлын бүрэн бүтэн яс олдсон нь дэлхий дахинд шуугиан тарьсан юм.
1953 онд Хятадын хүн сармагчны үзэсгэлэнгийн танхимыг Жөүкөүудянь дахь археологийн малтлагын үндсэн дээр барьжээ.1961 онд Төрийн зөвлөл "Жөүкөүудяны дурсгалт газар"-ыг улсын гол соёлын дурсгалт зүйлсийг хамгаалах нэгжийн жагсаалтад оруулсан.1987 онд "Жөүкөүудяны Бээжингийн хүн хар гөрөөсний буурь" нь "Дэлхийн өвийн жагсаалт"-д багтаж, Хятадад дэлхийн өвд бүртгэгдсэн анхны зургаан нэгжийн нэг болсон юм.2014 оны 05-р сард Жөүкөүудяньд шинээр баригдсан Бээжин хүний дурсгалт газрын музей олон нийтэд нээгдэв.Сэтгүүлч хэдхэн хоногийн өмнө музейд орж хүний өвөг дээдсийн хувьслыг судлахаар очсон байна
Түүхийг дахин бичсэн гайхалтай нээлт
Алсын зайнаас харахад Жөүкөүудяны Бээжин хүний дурсгалт газрын музей нь эртний хүмүүсийн аглаг хээр үлдээсэн чулуун багаж мэт.Барилга нь аажмаар урагшаа хойшоо уруудаж, эргэн тойрон дахь уулсын өнгө, байгалийн орчинтой холилдсон байдаг. Музей нь 8093 хавтгай дөрвөлжин метр талбай бүхий барилга байгууламжтай. Газар дээрх хоёр давхар, газар доорх нэг давхартай.Музейд дөрвөн үзэсгэлэнгийн танхимд хуваагдсан, чулуужсан олдвор, соёлын дурсгалт зүйл, загвар зэрэг1000 гаруй зүйлийг дэлгэн үзүүлж, Жөүкөүдяны дурсгалт газрын нээлт, малтлага, судалгаа, хамгаалалтыг системтэйгээр танилцуулж байна.Үзэсгэлэнгийн эхний танхимд ороход хуучин хар цагаан гэрэл зургууд энэ бууринд зуун жилийн өмнө болсон явдлын түүхийг өгүүлнэ.
1921 онд Хятадын засгийн газрын уул уурхайн зөвлөх байсан Андерсон болон түүний туслахууд туршилтын малтлага хийхээр Жөүкөүудянь Лонггушаньд очиж, хүний шүдний яс олжээ.Түүний нас нь 500 мянга орчим жилийн өмнөх бөгөөд хамгийн эртний хүн болох "Неандертальчууд"-аас 400 мянган жилийн өмнөх болохыг тогтоосон байна.Энэхүү нээлтийг 1926 онд зарласны дараа Жөүкөүдианы буурь дэлхий нийтийн анхаарлыг татав.
1927 оны хавар Жөүкөүдяны буурь томоохон хэмжээний малтлага хийж эхэлсэн. Төслийн анхны удирдагчид нь Хятадын геологич Ли Же, Шведийн палеонтологич Брин нар байв.Тухайн үед дээрээс доош ухах аргыг хэрэглэж байсныг тухайн үеийн гэрэл зургуудаас харж болно.Тэр жил маш сайн хадгалагдсан хүний шүдний чулуужсан олдвор олдсон юм.Бээжингийн Ше Хэ Анагаах Ухааны Коллежийн анатомич Бу Дашен судалгаа хийснийхээ дараа энэ эртний хүнийг "Бээжин хүн" гэж нэрлэсэн байна.
1929 оны 12-р сарын 02-ны үдээс хойш археологич Пэй Вэньжун хэд хэдэн механикчдыг удирдан хүйтэн салхинд яаран малтжээ.Агуйг улам гүнзгийрүүлэн ухах тусам малтлага хийх талбай улам нарийсч, уурын чийдэн ашиглах боломжгүй болсон тул ажилтнууд нэг гараараа ухаж, нөгөө гартаа лаа барьж гэрэлтүүлэх шаардлагатай болжээ. Гэнэт Пэй Вэньжун:
-Энэ юу вэ? Энэ чинь хүний толгой!гэж хашгирав. Ийнхүү удаан хүлээсэн зүйл эцэст нь гарч ирсэн байна.
Энэхүү чулуужсан гавлын ясны хагас нь хатуу хөрсөнд, хагас нь сул хөрсөнд булагдсан байв.Пэй Вэньжун чулуужсан олдворын эргэн тойрон дахь хөрсийг хонхойлсныхоо дараа түүнийг хөндлөвчөөр зөөлөн шүргэв.Чулуужсан олдворыг илрүүлэхэд маш чийглэг байсан бөгөөд хүрэхэд хагарчээ.Пэй Вэньжун мэргэжлийн хоёр ажилчинтай хамт нүүрсээр гал түлж, шөнөжингөө жигнэж хатаасны дараа зузаан цаасыг усаар нааж, гипс болон шуудайны хэсгүүдийг нааж, үргэлжлүүлэн жигнэв.Гаднах гипс нь хатаж хатуурахад дотор нь ороосон чулуужсан үлдэгдэл амархан гэмтэхгүй.Эцэст нь Пэй Вэньжун гавлын ясны олдворуудыг өөрийн хоёр хуучин хөнжлөөрөө боож, гадна талаас нь дахин давхарлан боож аваад холын автобусанд суугаад Бээжин дэх Хятадын Геологийн судалгааны газрын судалгааны өрөөнд очив.
Хуучин зураг дээр Пэй Вэнжун камерын өөдөөс харж зогсон хоёр гартаа ороосон гавлын ясыг барьжээ. Тухайн үед археологийн малтлагад ашиглаж байсан багаж хэрэгслийг түүний хажуу дахь шилэн хоргонд байрлуулсан байна.
- Энэ бол 1929 онд Пэй Вэньжуны Жөүкөүдяньд зохион байгуулсан “Бээжин хүн"-ий гавлын ясны олдворын загвар юмгэж хөтөч танилцуулахдаа гавлын яс нь найм, есөн настай хүүгийнх байсан гэж хэлсэн. Ясны хана нь орчин үеийн хүнийхээс хоёр дахин зузаан, тархины багтаамж бага буюу 915 мл орчим аж.
Жөүкөүдянь дахь Бээжин хүний буурийн музейн эрхлэгч Дун Куйпин:
-“Бээжин хүн"-ий анхны гавлын бүрэн яс олдсон нь олон улсын эрдэм шинжилгээний нийгэмлэгийг цочирдуулсан. Энэ нь Дарвины сармагчингаас хүн хүртэлх хувьслын онолын чухал биет нотолгоо болсон төдийгүй, хүн төрөлхтний хувьслын түүхийг хэдэн зуун мянган жилээр урагшлуулах болно."Бээжин хүн"болон тэдний соёлын дурсгалт зүйлс, буурийг олж илрүүлсэн ба судалсан нь 19-р зууны сүүлчээр "Явачууд"-ыг илрүүлсэн цагаас хойш Хомо эректус буюу босоо явагч хүн нь хүн сармагчин уу, хүн үү гэсэн олон жилийн маргааныг шийдэж, хүний хөгжилд хомо эректусын үе шатны байр суурийг тогтоон, хүний гарал үүслийн хөгжлийг судлах шинэлэг хувь нэмэр оруулсан юм.Хомо эректусын ердийн хэлбэр нь "Бээжин хүн"-д суурилсаар байна.
Эртний хүний хувьслын дараалал
Жөүкөүдяны буурийг малтсанаас хойш янз бүрийн цаг үеийн 27 төрлийн чулуужсан олдвор, соёлын дурсгалт зүйлсийг илрүүлсэн байна.Одоо олдсон эртний хүний олдворууд нь хүний хувьслын түүхийн гурван үе шат буюу Хомо эректус, эхэн үеийн хомо сапиенс буюу"Ухаалаг хүн", хожуу хомо сапиенс үүсэх гурван үе шатыг хамарч, эртний хүн төрөлхтний хувьслын дарааллыг бүрэлдүүлсэн шинжлэх ухааны судалгааны чухал ач холбогдолтой.
Үзэсгэлэнгийн танхимд Жөүкөүдяны буурийн загварчилсан элсэн ширээ байдаг. Та чулуужсан олдворуудын тархалтыг харж болно.Жөүкөүдяны нийт буурийн хамгаалалтын талбай 4.8 хавтгай дөрвөлжин километр. Үүний гол цөм болох Лонггушаны хамгаалалтын талбай нь 0.24 хавтгай дөрвөлжин километр. Энэ бүсээс найман чулуужсан олдворын хэсэг олдсоны гурав нь хүний чулуужсан олдворын хэсэг болно.Жөүкөүдяны бууриас олдсон хүний чулуужсан олдворуудаас хамгийн алдартай нь 700-200 мянган жилийн өмнөх "Бээжин хүн"-ий чулуужмал болон 30-10 мянган жилийн өмнөх "Уулан оройн агуйн хүн"-ий олдворууд юм.Түүнчлэн дөрөв болон 27 дугаар байршлаас 200-100 мянган жилийн өмнөх болон 42-38500 жилийн өмнөх эртний хүний чулуужсан олдворуудыг тус тус олжээ.
Музейд эртний хүний гавлын ясны харьцангуй бүрэн бүтэн зургаан ширхэг чулуужсан загварыг дэлгэн үзүүлжээ."Энэ бол 'Бээжин хүн'-ий № V гавлын ясны загвар, насанд хүрсэн эрэгтэй хүнийх, 1140 мл орчим тархины эзэлхүүнтэй" гэж хөтөч танилцуулав. Анхны олдвор нь 1934 онд олдсон гавлын зүүн талын яс болон түүнтэй холбоотой хэсгүүд, 1936 онд илрүүлсэн гавлын баруун талын ясны хэлтэрхий, 1966 онд олдсон урд бүрэн яс, баруун хагас дагзны яс, париетал ясны хэсэг зэрэг дөрвөн хэсгээс бүрдэнэ.1934, 1936 онд олдсон анхны чулуужсан олдворуудын зарим нь алга болсон. 1966 онд олдсон урд яс болон дагзны яс нь одоогоор Хятадын ШУА-ийн Сээр нуруутны палеонтологи, палеоантропологийн хүрээлэнд хадгалагдаж байна.
Мөн үзэсгэлэнгийн танхимд "Бээжин хүн"-ий мөчний ясны загварууд бий.Олдсон хүний гар хөлийн ясыг судалснаар тухайн үеийн “Бээжин хүн”-ий өндөр эрэгтэй хүнийх 1.56 метр, эмэгтэйчүүдийнх 1.44 метр орчим байсныг тооцоолж болно.
Чулуун зэвсгээр дүүргэсэн хар өнгийн үзмэрүүдийн хана нь сэтгүүлчдийн анхаарлыг татав."Лунгушаны хүн сармагчны агуйгаас 100 мянга гаруй чулуун зэвсгийг илрүүлсэн бөгөөд бид эдгээрээс 500-г нь сонгож, энэ чулуун зэвсгийн ханыг хийсэн" гэж хөтөч танилцууллаа.Эдгээр чулуун зэвсгүүд нь "Бээжин хүн"-ий цуглуулга, ан агнуур, өөрийгөө хамгаалах, хоол хүнс хуваах хэрэгцээг хангахуйц хусуур, цавчих, үзүүртэй эд зүйл зэрэг олон төрлөөр баялаг байв.
Гурав дахь үзэсгэлэнгийн танхим нь "Уулын оройн агуйн хүн"-ийг олж илрүүлсэн үйл хэрэгт гол анхаарлаа хандуулав.1933 онд археологичид уулын оройн агуйд малтлага хийж, 40 гаруй ширхэг хүний чулуужсанясыг олж, түүний дотор харьцангуй бүрэн гүйцэд гурван гавлын яс олжээ."Уулын оройн агуйн хүн"-ий толгойн гавлын ясыг сэргээн засварласнаар "Уулын оройн агуйн хүн" нь орчин үеийн хүмүүсийн дүр төрхтэй маш ойрхон байгааг харж болно.Шинжлэх ухааны судалгаагаар "Уулын оройн агуйн хүн"-ий эрчүүдийн өндөр 1.74 метр, эмэгтэй нь 1.59 метр орчим байдаг нь "Бээжин хүн"-ээс хамаагүй өндөр юм.
Үзэсгэлэнгийн хоргонд нарийхан спикул байдаг.Барын ясаар хийсэн, 82 мм орчим урт, бага зэрэг муруй байгаа нь маш урт хугацаанд ашиглагдаж байсныг илтгэнэ. Ясны зүүг илрүүлсэн нь тухайн үед хүйтнийг тэсвэрлэхийн тулд хүмүүс хувцас оёж сурсныг ойлгож болно.
"Уулын оройн агуйн хүн"-ий гоёл чимэглэлийн хэсэг нь их сонирхолтой. Хөтөч сэтгүүлчдэд хандан:
-“Уулын оройн агуйн хүн" нь нэгэнт гоо сайхны ойлголттой болсон бөгөөд тэд амьтны гавлын яс, шүд, хясаа, ясны гуурсыг зэрлэг араатны шөрмөсөөр холбож, өөрсдийгөө гоёж хэрэглэдэг байна.
Музейд "Бээжин хүн"-тэй ижил үеийн хятад хиенагийн иж бүрэн араг яс, Лигийн зэрлэг гахайн гавлын яс, том эвэрт бугын гавлын яс, түүнчлэн "Уулын оройн агуйн хүн"-ий үеийн агуйн баавгай, барын араг яс зэрэг олон амьтны олдворуудын сорьцыг үзэж болно. Эдгээр амьтдын олдворууд нь эртний цаг үеийн палеонтологи, байгаль орчин, цаг уурын судалгаанд чухал мэдээлэл өгдөг.
Дэлхийд алдартай хамгаалалт, эрэл хайгуул
Интерактив цахим дэлгэцийн өмнө гараа сунган, өндөр, тархиныхаа чадавхийг "Бээжин хүн"-тэй харьцуулж, 4D кино театрт алхаж, аянга цахилгаан, цаг хугацаа, орон зайгаар аялж, эртний хүмүүсийн амьдрал ахуйтай танилцах гэх зэрэг. Жөүкөүдянь дахь Бээжин хүний буурийн музейн доторх баялаг мультимедиа болон интерактив байгууламжууд нь үзэгчдэд түүхийг мэдрэх боломж олгодог.
Дүн Күйпин:
- Жөүкөүдяны Бээжин хүний буурийн музей нь Өмнөд Солонгос, Итали, Малайз, Египет болон бусад оронд удаа дараалан үзэсгэлэн гаргаж, жил бүр Хятадад хэд хэдэн аялан тоглолт зохион байгуулж, шинжлэх ухааны томоохон лекцийн танхим байгуулж, оюутны хотхонд нэвтэрч байна.Өнгөрсөн жилийн цар тахлын үеэр бид богино хэмжээний онлайн видео сургалтуудыг идэвхтэй сурталчилж байсан. Энэ жил "Жязи өв залгамжлал•Лунгушяны дөрвөн өнгийг үзэх нь" тик токын шууд нэвтрүүлгийн арга хэмжээг эхлүүлж, "Түмэн газрын бие даасан аялал-Өвд байгаа Хятад" хөтөлбөрийн багтай хамтран ажиллаж, соёлын өвийг өвлүүлэх, хамгаалах асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулахыг хичээж байна.
Хүн сармагчны агуй нь Жөүкөүдяны буурийн бүлгийн хамгийн алдартай хэсэг бөгөөд 1920-иод онд малтлага хийснээс хойш удаан хугацаанд нарны гэрэл, бороо, салхины элэгдэл, уусалт зэрэг байгалийн хүчин зүйлийн нөлөөгөөр эвдэрч, геологийн олон эвдрэл илэрсэн. Энэхүү үнэт буурийг хамгаалах зорилгоор долоон жилийн турш жагсаал хийж, "Хамгийн бага хэмжээгээр хамрах, далд аюулыг арилгах, байгальд нэгтгэх" зарчмаар 2015 онд хүн сармагчны агуйг бүрэн хамрах хамгаалалтын төслийг барьж эхлээд 2018 онд дууссан юм.2019 онд Жөүкөүдяны буурийн анхны талбайн (Хүн сармагчны агуй) хамгаалагдсан барилга нь Азийн архитекторуудын нийгэмлэгийн хамгаалалтын төслийн цорын ганц алтан шагналыг хүртсэн.
Жөүкөүдян дахь Бээжин хүний буурийн музейн үндсэн үзмэрийн төгсгөлд сэтгүүлч хоёр модон хайрцаг болон "Бээжин хүн"-ий алдагдсан олдворын жагсаалтыг харав.Жагсаалтад тэмдэглэснээр: Модон хайрцагт долоон хайрцаг сорьц байгаагийн дөрвөн хайрцаг нь "Бээжингийн хүн"-ий гавлын яс юм гэсэн байв.1941 онд Жөүкөүдянаас олдсон эртний хүний олдворыг дайны улмаас устахаас хамгаалахын тулд Хятад, АНУ-ын холбогдох хүмүүс зөвшилцсөний дараа "Бээжингийн хүн"-ий олдворуудыг Америкийн музейд түр хадгалахаар шилжүүлэх шийдвэр гаргажээ.Эдгээр олдворуудыг хоёр том модон хайрцагт хийж, АНУ-ын Тэнгисийн явган цэргийн корпуст хүлээлгэн өгөхөөр төлөвлөж байв. Бээжингээс Чинхуандао руу явсан цэргүүдийн хамт "Ерөнхийлөгч Харрисон" хөлөг онгоцоор АНУ руу буцахаар гарчээ.Гэвч тээвэрлэлтийн явцад Сувдан боомтын хэрэг явдал дэгдсэний улмаас Японы арми Бээжин, Тяньжин, Цинхуандао дахь Америкийн байгууллагуудыг түргэн эзлэн авч, Чинхуандао хүрсэн тэнгисийн явган цэргийн тусгай галт тэргийг саатуулж, "Ерөнхийлөгч Харрисон" мөн Чинхуандао хүрч чадалгүй Хөхмөрний ойролцоо гацсан байна. Түүнээс хойш эдгээр чулуужсан олдворууд хаана байгаа нь тодорхойгүй болж, дэлхий нийтийг цочирдуулсан тайлагдаагүй хэрэг болжээ.
1998 онд Хятадын Шинжлэх Ухааны Академийн 14 академич хамтран "Бээжин хүн"-ий алдагдсан олдворуудыг олохыг дэлхий дахинд:
- Учир нь бид эдгээр олдворуудыг хайгаад зогсохгүй, хамгийн чухал нь хүн төрлөхтний ухамсрыг хайна, хүн төрөлхтөн ба шинжлэх ухаан, хөгжил дэвшил, бүх хүн төрөлхтний амар амгаланд найдсан итгэл үнэмшлийг хайх болно гэж уриаллаа.
Амьдралынхаа туршид Жөүкөүдяны буурийг судалсан эдгээр эрдэмтдийн чин сэтгэлийн үгс сэтгүүлчийн сэтгэлийг хөдөлгөв.
"Бээжин хүн" -ий гавлын ясны олдворын загвар
"Бээжин хүн"-ий гавлын ясны анхны олдвор олдсон газар
(Энэхүү нийтлэл дэх зургуудыг Жөүкөүдянь дахь Бээжин хүний буурийн музей хангав)
