solongonews
Орос эрдэмтний Хятад дахь “учралууд”
2024-02-05 10:50
Орос эрдэмтний Хятад дахь “учралууд”

        Хувь тавилан бидэнд олон олон гайхалтай учралуудыг авчирдаг. Та ямар нэг зүйлийг мөрөөдөж эсвэл тэсэн ядан хүлээж байсан бол хэзээ нэгэн цагт санаанд оромгүй тохиолдлоор биелдэг.

        2010 оны тавдугаар сард Хятадад айлчлах мөрөөдөл маань биеллээ. Хятадын соёлд хэт сонирхолтой буюу бүрэн автсан профессор Кондаков Хятадад айлчлахад миний хөтөч болсон юм. 2016 оны 04-р сарын сүүлчээр Хятадын Аньхуй, Шаньдун эмэгтэйчүүдийн коллежийн урилгаар би Орос хэлний багш, оюутнуудад зориулсан семинарт оролцлоо. Шинжлэх ухааны судалгааны ажлын хажуугаар бид хэд хэдэн сэтгэл татам эртний хотуудаар зочилсон; Их эрдэмтэн, бодлоготныг дурсан хүндэтгэхийн тулд Күнзийн төрөлх нутагт очсон; Сүрлэг сайхан Хуаншань ууланд авирсан юм. Энэ бүхэн уг нь миний аль хэдийн танил болсон газар юм шиг санагдаж, хуучин төрөлх нутаг руугаа буцаад удаагүй байгаа юм шиг санагдав. Гэхдээ энэ аялал бас миний амьдралд шинэ аялал эхлүүлсэн. Энэ нь Шаньдун эмэгтэйчүүдийн коллежид орос хэлний багшаар уригдаж ажилласан явдал билээ.

        Миний танин мэдсэн Хятад улсад тэдгээр сайхан хүмүүс байх төдийгүй байгаль орчин, хот суурин, соёл урлаг, утга зохиол, дуу хөгжим, музей гээд олон зүйл бий. Тэдгээр хүмүүстэй учран тохиолдсон хувь заяагаа эргэн дурсахаасаа өмнө Хятадын тухай өөрийн нүдээр  үзсэнээ ярьмаар байна.

Хятадын байгаль орчин

        Хятадын бүс нутагт байгальтай танилцсан нь миний Хятад дахь анхны гайхалтай учрал байлаа. Яг л нэг мастерын зурсан уул усны ландшафтын зураг миний өмнө аажуухан дэлгэгдэж буй мэт. Харах тусам байгаль нь гайхалтай, алхам тутамд өөр өөр байдаг, үнэхээр үзэсгэлэнтэй бүс нутаг. Уул хадны ард буй өндөр сүрлэг модод нь хүмүүст чөлөөтэй, ая тухтай, голын эрэг дээрх модон асар нь хүн суухад зориулсан, нам гүм өглөө туулайнууд гүйж, шувууд чөлөөтэй нисэх нь бүгд байгалаас заяасан бэлэг гэлтэй. Өдрийн цагаар цэцэгсийн дундуур жижиг хүрхрээ асгарч, хоржигонон урсах анир чимээ үргэлжилж, янз бүрийн өнгөт алтан загас, усны сараана, зэгсний үндэс дунд аажмаар сэлэх зэрэг нь яг л уран зураг шиг. Орой нь царцаа дуугарах чимээ үргэлжилж, сэвшээ салхи үлээн, нуурын гадарга дээрх долгион нь байгалийн концерт шиг.

        Шувуудын жиргээ, анхилуун үнэрт цэцэгс, үзэсгэлэнт уулс, тунгалаг усны байгальд шимтэн, сэтгэлийн зовнил, түгшүүр, уйтгар гуниг арилж, сэтгэл минь амар амгаланг мэдэрч байсан билээ. Эдгээр үзэгдлүүдийг эргэн санах болгонд миний бүх мэдрэмж сайхан нөхцөл байдалд автаж, эв найрамдал, гоо үзэсгэлэнг мэдрэн сэтгэл сэргэдэг. Хэдийгээр чадварлаг гар урлал, ур чадварын элементүүд байдаг ч Хятадын цэцэрлэгийн урлаг намайг бүрэн байлдан дагуулсан даа!

Хятадын хотууд

        БНХАУ-ын хотууд нь ижил төстэй бөгөөд ялгаатай байдаг. Хот бүр өөрийн гэсэн өвөрмөц өнгө төрх, шинж чанар, нууцлаг байдал, давуу тал, өнгө төрхтэй байдаг. Бээжин бол улаан өнгөтэй, хэнээс ч дутахгүй, боломж, сорилт зэрэгцэн оршдог; Шанхай бол солонгон өнгөтэй, загварлаг, үзэсгэлэнтэй, нээлттэй, гайхаш төрмөөр; Жинань бол цэнхэр өнгөтэй, өөртөө итгэлтэй, даруу, нууцлаг, тайван; Наньжин бол ягаан өнгөтэй, гэрэлтсэн, цоглог, өдөр ирэх тусам өөрчлөгдөж байдаг; Наньчан бол мөнгөн өнгөтэй, тэр залуу, нүд булаам гялбаатай; Гуанжөү бол олон өнгөлөг, олон талт, нээлттэй, цочирдмоор гайхалтай; Жиндэжэнь бол цагаан өнгөтэй, бүтээлч, нийтэч байдаг; Чиндао бол шар өнгөтэй, тэр бол эрч хүчтэй, далайн өнгө төрхтэй; Чүфу нь бор өнгөтэй, Тэр ухаалаг, ухаалаг болон уламжлалт байдал уян хатан байдаг; Ляньюнган бол элс шиг, анир чимээгүй, тайван, нам гүм; Чэнду бол малахит шиг, зочломтгой, эрч хүчтэй; Гуйлинь бол цайвар ногоон, даруу, хөгжилтэй, тайван; Сүжөү бол хар ба цагаан өнгөтэй, тэр бол цэвэр бөгөөд дэгжин намбалаг, уудам саруул, нарийн ширийн талтай байдаг; Ханжөү бол алтан өнгөтэй, эелдэг, дур булаам, зочломтгой; Харбин бол улбар шар өнгөтэй, тэр эклектик хэв маягтай, эрхэмсэг боловч хөгжилтэй; Яншүо бол маргад, энгийн, эрч хүчтэй дэгжин. Цицихар саарал өнгөтэй, энгийн, нам гүм, тайван, эелдэг зантай. Бусад хотуудын нэрийг би санахаа больсон ч нүдэнд минь онцгой өнгө, дурсамжинд дахин давтагдашгүй дурсамж үлдээсэн билээ.

Хятадын уран зохиол

        Эртний Хятадын түүхийн тухай миний хөтөч Голландын дипломатч, дорно дахины судлаач Роберт Ханс Гуликийн (Хятад нэр нь Лүө Гаопэй) бичсэн "Тан гүрний Ди Гонгийн хэрэг" цуврал юм. Зохиолчийн дүрсэлсэн амьдрал, байгаль орчин, байгалийн үзэмжийг төсөөлж, зохиолын баатруудын хамт Хятадын янз бүрийн хот, бүс нутгаар аялж, зохиол бүрийг нь сонирхож байлаа.

        Эртний сонгодог зохиолуудтай барилдлагатай болсон нь Ву Ченэний "Баруун этгээдэд зорчсон тэмдэглэл"-ээс эхэлсэн юм. Орой бүр лааны гэрэлд ном уншдаг болохоор хоол унд, нойроо мартдаг байлаа. Сүүлд нь ач зээ нартаа энэ сэтгэл хөдөлгөм бүтээл таалагдаж, Хятадыг сонирхох үүднээс номон дээрх түүхийг ярьж өгдөг болсон. Дараа нь Жинаньд амьдарч байхдаа телевизийн сувгуудаар Мичин багшийн \Сун Вуконы\ тухай хүүхэлдэйн кинонуудыг тусгайлан хайж үзсэн билээ.

        Дараа нь миний дурдмаар байгаа Хятадын сонгодог уран зохиолын шилдэг бүтээл бол Цао Шюэчиний "Улаан харшийн зүүд" юм. Энэ бүтээлийг уншаад надад бас "Улаан харшуудын зүүд" кино, телевизийн олон ангит киног үзэх санаа төрсөн юм. Олон тооны телевизийн нэвтрүүлгүүдийн дунд би телевизийн олон ангит киноны хуучин болон шинэ хувилбаруудыг олж үзсэн. Номын баатруудын зан чанар, зан авирыг ойлгоход илүү хялбар байсан нь миний орчин үеийн хятад хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралыг ажиглахад тусалсан билээ.

Сүүлийн жилүүдэд Хятадын орчин үеийн болон орчин үеийн уран зохиолыг судалж эхэлсэн юм. Миний бодлоор Хятадын орчин үеийн болон орчин үеийн уран зохиол нь сонгодог уран зохиол шиг сэтгэл татам байдаг юм. Миний судалсан зохиолчид гэвэл Гу Хуа, Мо Янь, Жан Тяньи гэх зэргээр нэрлэгдэнэ.

Хятадын дуу хөгжим

        Би Хятадын дуу хөгжимд үргэлж дурлаж ирсэн юм. Хятадын дуу хөгжимд нь сэтгэл тайвширч, амар тайван, байгаль, уул ус, уран зурагтай нэгэн цогц болон зохицдог. Надад дотоод амар амгалан хэрэгтэй үед пипа, хоёр утаст хуур, хулсан лимбэний аялгууг сонсох нь хамгийн сайн арга юм. Гудамжинд гэнэтийн тоглолт эсвэл найрал хөгжмийн тоглолт миний сэтгэлийг хөдөлгөж, би дуулж, алга ташиж баясдаг.

        Хятадын уламжлалт дуурь миний амьдралын онцгой хэсэг болсон юм. Хятадад ирээд эхний жил телевизээр дуурийн тоглолт үздэг байлаа. Хувцаслалт, нүүр будалт, тайзны хөдөлгөөн, дуу хоолой, нүүрний хувирал, хөгжмийн дагалдах дуурь гээд бүх зүйл үнэхээр сэтгэл татам байлаа.

        2020 оны өвөл миний бас нэг мөрөөдөл биеллээ. Гурван цагийн турш Бээжин дуурийн тоглолт үзсэн минь мартагдашгүй. Эхний нэг цагийн турш би тайз руу нүд цавчилгүй ширтэж, жүжигчдийн чадварлаг, дэгжин хөдөлгөөнийг биширч, хувцасны нарийн ширийн зүйлийг сонирхон, дүр бүрийг ойлгохыг хичээсэн билээ. Хоёр дахь цагт нь би үл ялиг "хурхирч" байсан. Энэ дуу дүрсний найр намайг тэрүүхэндээ "Хэт ханасан", "Хэт тайвшруулсан" бололтой. Гэсэн хэдий ч гурав дахь цаг болоход би дахин сэрээд шоугаа баяртайгаар дуусгасан юм.

Хятад хүмүүс

        Нэг тэрбум 400 сая хүн амтай Хятадад уламжлалт бус, бие даасан хүмүүсийг олоход хэцүү юм болов уу гэж бодсон ч сүүлдээ энэ нь өрөөсгөл санаа байсныг олж мэдээд их баярласан.

        Би аялах дуртай, хүмүүсийн амьдралыг ажиглах, зам дээр хүмүүстэй ярилцах дуртай. 2018 оны 11-р сард орчуулагч найз маань намайг "Аrт Gиаngdоng·Соnтемроrаrу Аrт Ехро"-д урьсан юм. Гуанжөү бол чийглэг уур амьсгалтай өмнөд нутгийн хот бөгөөд энэ нь бас миний сэтгэлийг татдаг нэг хэсэг. Гуанжөү руу хийсэн аялал надад ер бусын учрал авчирсан юм. Үзэсгэлэнгийн танхимд ороход хоёр давхрын буланд гоёлын хувцастай эмэгтэй гарч ирэхийг хараад дараа нь түүнтэй англиар харьцсан нь намайг гайхшруулсан. Хагас цагийн дараа тэрээр Куншань дуурийн өөр нэг хэсгийг тоглов.

        Энэ үнэхээр сэтгэл хөдлөм! Энэхүү хатагтай Линь маш намуухан хоолойгоор дуулж эхлэхэд миний сэтгэл бүрэн автсан. Би дуу чимээнд бүрэн автсан бөгөөд виртуал ертөнцөд орчихсон юм шиг санагдав. Нүд маань түүний туранхай биеийг дагаж, нүднээс нь гэрэл бадрахыг мэдрэв.

        Түүнийг Хятадын уламжлалт соёлыг алдартай сурталчлагч гэдгийг олж мэдсэн. Тэр өөрийн гэсэн сургуультай бөгөөд тэндээ хүүхдүүдэд уран бичлэг, уран уншлага, ёс зүй, дуулах, бичих зэрэг хичээлүүд заадаг. Тэрээр:

        - 2017 оны тавдугаар сард би амьдралдаа чухал шийдвэр гаргасан юм. Төрийн албан хаагчийн албан тушаалаасаа огцорч, сургалтын анги нээж, Хятадын уламжлалт соёл, утга зохиолын бүтээлийг түгээн дэлгэрүүлэх, хүүхдийн боловсролыг хөгжүүлэхэд анхаарлаа хандуулсан.

        Энэ үзэл бодол бол хүүхэд хүмүүжүүлэх тухай миний бодолтой нийцдэг. Би Линь хатагтайгаас эх орныхоо төлөө чин сэтгэлээсээ хувь нэмрээ оруулдаг зүрх сэтгэлийг олж харсан юм. Түүнд хүндэтгэлтэй хандаж, эрхэмсэг сэтгэлийг нь биширч, уран бүтээлийн хязгааргүй их урам зориг хайрлаж байсан нь надад Хятадын соёлыг гүнзгий судлах урам зориг өгсөн юм.

        Шаньдунгийн эмэгтэйчүүдийн их сургуульд багшилснаас хойш дөрвөн жилийн хугацаанд би чөлөөт цагаа ашиглан Хятад орноор аялж явсны улмаас ийм гайхалтай зүйлтэй учирсан. Тэр болгонд надад шинэ нээлт, гайхалтай, санаанд оромгүй зүйл тохиолдож байлаа. Зөвхөн сурган хүмүүжүүлэх, шинжлэх ухааны судалгаа, аялал жуулчлалыг төгс хослуулж, оюун санааны болон соёлын амьдралыг баяжуулж чадвал бид Хятадын соёлын талаарх ойлголттой болж, ойлголтоо гүнзгийрүүлж чадна.

        Цаашид Хятадад олон олон гайхалтай учрал тохиолтой учрахыг би тэсэн ядан хүлээж байна!

Найруулагч: Ш.ЦОГЗОЛМАА
Эх сурвалж : СМТ
Дэлгэрэнгүй үзэх

    Сэтгэгдэл бичих

    сэтгүүл