Дэлгэр зуны сайхан улиралд Их Хянганы нурууны өмнөд бэлд орших Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Хянган аймгийн Рашаан хотын бүс нутаг номин ногооноор халиуран эрч хүчээр бялхана. Өглөө эрт Дүлэр ойн фермийн ой хамгаалагч Бай Юйхуа ачааны машин хөдөлгөж, Их Хянганы нурууны өргөн уудам ойд нэг өдрийн эргүүлийн ажлаа эхлүүлэв. Хаврын гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх, зуны зуслангийн ойг хамгаалах, намрын ан агнуураас урьдчилан сэргийлэх, өвөлжилтийг зохицуулах, хамгаалах, Бай Юйхуа жилийн 200 гаруй хоногийг олноос тусгаарлагдаж, Их Хянганы нурууны гүн уулс, өвч ойн өвс, мод бүрийг хамгаалдаг байна.

2012 онд Рашаан хот "Мод огтолж хөрөөдөхгүй" түүхэн мөчийг эхлүүлсэн билээ. Өвөр Монгол орон төрийн өмчийн ойн фермүүдэд мод огтлохыг бүрэн зогсоох ажлыг тэргүүлэн биелүүлэв. Нэгэн цагт мод бэлтгэх, мод огтлох ногоон байгууламжийг эдийн засгийн тулгуур болгон ашиглаж байсан Рашаан хот ой модоо нөхөн сэргээж эхэлсэн нь Рашааны ойн бүсийг хөгжүүлэх, ашиглахаас иж бүрэн хамгаалалт, хөгжилд шилжих шинэ үе шатанд орсныг харуулж байна.

- Сүүлийн жилүүдэд Рашааны экологи жилээс жилд сайжирч байна. Ойн бүсэд үе үе цаа буга, цасан туулай, зэрлэг гахай зэрэг харагдаж,  сүүлийн нэг хоёр жилийн хугацаанд нэрлэж чадамгүй шинэлэг амьтад гарч ирсэн гэж Дүлэрийн ойн фермэд 32 жил ажилласан Бай Юйхуа мод бэлтгэлийг зогсоосны дараа Рашаан хотын ногоон хөгжлийг нүдээр үзсэнээ хуваалцаж байлаа.

Энэхүү уудам ойг хамгаалахын тулд 2014 оноос хойш Бай Юйхуа болон олон зуун ойн ажилчдын шаргуу хөдөлмөрийн үр дүнд Рашаан хот нийтдээ 16,5 сая мү байгалийн хамгаалалтын төсөл хэрэгжүүлж, 1,2 сая мү уулыг хааж, 400 мянган мү мод тарьсан байна. 250,000 мү тариалангийн талбайг ой мод, бэлчээрт буцааж өгсөн юм. Өнөөдрийн байдлаар бүх хотын ойн бүрхэвч 81,2 хувь, ногоон байгууламжаар бүрхэгдсэн байдал 95 гаруй хувьд хүрээд байна.

Рашаан хот Өвөр Монголын зүүн хойд хэсэгт оршдог. Өвлийн улиралд дунджаар хасах 30 хэм орчим байдаг. Хүйтэн цаг агаар бол эндхийн өвлийн хамгийн онцлог шинж чанар юм. Энэ нь ядуу буурай хорооллын хүмүүст илүү мартагдашгүй зүйл болж байдаг.

Хоёр модон банз руу шавар асгахад хатуурсан хана болдог. 50, 60 жил иймэрхүү "шавар" байшинд амьдарсан 82 настай тэтгэвэрт гарсан Гүө Юнцай одоо хүртэл түүний ядуу хороолол дахь амьдралын дурсамжууд нь тодхон байсаар: зун шаагих борооны ус урсаж, өвлийн улиралд салхи үлээнэ. Өвлийн улиралд том даавуун өмд өмсөж, том хөнжлөөр хучиж унтдаг. Гэр нь хүйтэн байсан тул ярихад амнаас уур гардаг гэж тэрээр дурсав.

Өдгөө Гүөгийн хуучин гэрийн байдал тэс өөр болсон байна. Рашаан хотын нүүлгэн шилжүүлэлтийн нийгэмлэг рүү явж байхдаа би Гүөгийн байшингийн хаалгыг онгойлгоход гэр нь цэв цэвэрхэн, гэрэл гэгээтэй байв. Гүөгийн эхнэрийн хамт гэрийнхээ унтлагын өрөө, гал тогоо, угаалгын өрөөг баяртайгаар үзүүлж, сэтгэл хангалуун ярина. Тэрээр:

- Байшинд нүүгээд маш тохиромжтой тав тухтай байна. Өвлийн цагаар даарч хөлдөхөөс эмээх хэрэгггүй болжээ гэж хэллээ.

    2014 оноос хойш Рашаан хот 4 тэрбум 300 сая юаний хөрөнгө оруулалт хийж, ядуу буурай хорооллын өөрчлөлтийг бүрэн сайжруулсан байна. Гүөгийн гэр бүлийн нэгэн адил хот даяарх 10,400 ядуу иргэдийн орон сууцыг өөрчилсөн байна. Хялбар бүтцэт хорооллын бүх оршин суугчид "Байшинд нүүж орсон". Статистик мэдээгээр ядуусын хорооллын \Энгийн буурай буюу хялбар бүтцэт хорооллын\ шинэчлэл нь хотын оршин суугчдын талаас илүү хувьд нь ашиг тусаа өгч, 30 мянга гаруй хүмүүс орон сууцны төлөө "санаа зовдог"-оо больж "Хөнгөлөлттэй орон сууц"-тай болсон байна.

Рашаан хотын ойн аж ахуйн ажилчин Жөү Шюрүн 2017 онд байшинд нүүж орсноор "Мода-ны амьдрал"-аа эхлүүлжээ. Тэрээр, мөн нөхрийнх нь гар утас утасгүй сүлжээнд холбогдсон ба чөлөөт цагаараа бичлэг үзэж өтөл насаа жаргалтай өнгөрөөх болов. Гэрийнх нь зурагт ч интернэтэд холбогдсон байна.

- 100 гаруй сувгаас хүссэн сувгаа үзээд ядуу хороололд байх үеийнх шиг нь "цасан ширхгүүд"-ийг бүтэн дэлгэцээр харуулахаа больжээ. Тэрээр:

- Энэ жил олон камер, ангилсан хогийн савыг олон нийтэд суурилуулсан. Хялбар бүтцэт гэрийн шинэчлэлээс ашиг, аз жаргал, аюулгүй байдлын мэдрэмжийг үнэхээр бодитой мэдэрч байна! гэж ярив.

Сүүлийн хэдэн арван жилд тасралтгүй ашиглалт, ашиглалтын улмаас Рашаан хотод ойн нөөц хомсдсоны улмаас ойн нөөцөд тулгуурладаг тэргүүлэх салбар хумигдаж, 2012 оноос хойш төрийн өмчит ойн фермүүд мод бэлтгэхээ бүрэн зогсоосон байна. Гол эх үүсвэр нь “Ой мод” эдийн засгийн гол эх үүсвэр болсон Рашаан хот өөрчлөлтийн томоохон сорилттой тулгарсан юм.

Миншүйхэ суурин дахь Шикөү тосгон байгалийн үзэсгэлэнт газруудтай. Сүүлийн жилүүдэд тус тосгон "Шикөү тосгоны арван найман үзэмж"-ийг бүтээж, хөдөө тосгоны эко аялал жуулчлалыг эрчимтэй хөгжүүлж, улс орны өнцөг булан бүрээс жуулчид олноор ирдэг болжээ. Тосгоны оршин суугч Жөү Хай Ин нөхцөл байдлыг ухаалгаар олж харан фермийн амралтын байр нээжээ.

- Эхэндээ би жилд 10 гаруй мянган юаний орлоготой байсан. Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд жуулчид нэмэгдэж, бизнес ч цэцэглэн хөгжиж байна. Өнгөрсөн жил би 300 мянга орчим юаний орлого хийсэн гэж Жөү Хай Ин хэлэв.

Рашаан хот 2014 оноос хойш экологийн давуу талаа эдийн засгийн давуу тал болгон хувиргаж, дэлхийн аялал жуулчлалын загварыг бий болгоход анхаарч байна. Миншүйхэ суурин болон бусад суурин, гудамжууд бүгд аялал жуулчлалын салбартай холбогдсон байна. Тус суурин байгалийн үзэсгэлэнт газар, музей зэрэг аялал жуулчлалын дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтад нийт 1.7 тэрбум юаний хөрөнгө оруулалт хийж, 2021 онд 2.2423 сая жуулчин хүлээн авч, 2013 оныхоос 71.2 хувиар нэмэгдэж, аялал жуулчлалын орлого 3 тэрбум 254 сая юаньд хүрч, 2013 оныхоос 107.3 хувиар өссөн байна.

Байлан суурингийн Линьсү тосгоны эко аялал жуулчлалын айлд орж очвол сонингоор бүрхэгдсэн хана, шарласан хуучны хувцасны шүүгээнүүд, 1960-аад он руу буцаж очсон гэлтэй. Рашаан хот энгийн жижигхэн байснаас умард нутгийн алдартай аялал жуулчлалын төв болох хүртлээ хөгжихөд Ляонин хотын хөрөнгө оруулагч Хань Жүнюн мэтийн хөрөнгө оруулагчдыг татсантай холбоотой. Хань Жүнюн дотоод, гадаадын жуулчдын дунд маш их алдартай 50 аялал жуулчлалын “амралт”-ын айлын орон сууцны засварын ажилд хөрөнгө оруулалт хийсэн байна.

- Рашаан хот аль ч улиралд байгалийн үзэсгэлэнт газруудтай. Жуулчид уул ус үзэх, салхинд гарахад маш тохиромжтой аялал жуулчлалын газар юм гэж тэрээр сэтгэл хангалуун хэлж байна.

Энэ бол Рашаан хотын Халх голын зуны үзэсгэлэнт газар

 (Зургийг ярилцагчаас авав)

Рашаан хотын ойн аж ахуйн ажилтан, тэтгэвэрт гарсан Гүө Юнцай эхнэрийнхээ хамт шинэ байшиндаа зурагт үзнэ

 Гэрэл зургийг: Синьхуа агентлагийн сурвалжлагч ХӨҮ ВЭЙ И