Орчин үеийн Хятад улс ууланд зам нээгдэж, усанд гүүр тавигдсан, нийгмийн хөгжил дэвшлийн гайхалтай дүр зургийг бүтээсэн. Гүүр барих нь эдгээр онцлох үйл явдлуудад нэгэн өнгө нэмсэн юм. Энэхүү алтан тэмдэг нь "Хятадад баригдсан" хэмээх ер бусын хүч чадлыг илэрхийлэхээс гадна, Хятадын нийгмийн хөгжлийн ололт амжилт, үндэсний хүч чадлыг харуулсан чухал бэлгэ тэмдэг.

Өнөө үед Хятадын гүүр бариулагчдын овсгоо, мэргэн ухаан, хөлс хүчээр бүтсэн хамтын ажиллагааны гүүр, хөгжлийн гүүр, нөхөрлөлийн гүүр нь Хятад улсаас эхлэн, "Бүс ба зам"-ыг дагаж таван тив, дөрвөн далай хүртэл, дэлхийн өнцөг булан бүрийн уул хөндийн хооронд, гол мөрөн, нууруудын хооронд сүр жавхаатай сүндэрлэж байна. Нэг нэгээрээ харгуй дардан зам болж буй гүүрэн барилгууд нь Хятад болон дэлхийн хөгжлийн боломжийг хуваалцаж, илүү сайхан ирээдүйг бий болгох хэтийн төлөвийг харуулдаг.

      Мөрөөдөл, хүсэл тэмүүллийн гүүр

Филиппиний нийслэл Манила хотын Эпан гүүрэн доогуур Пасиг гол намуухан урсана. Гүүрэн дээр хоёр чиглэлийн дөрвөн эгнээ бүхий авто зам нь эндхийн замын хөдөлгөөнийг ихээхэн сайжруулжээ.

Саяхныгхүртэл Манила бүс нутгийн төв орчмын хоёр хот болох Макати ба Мандалюонг хоёрын хооронд замын хөдөлгөөн ихтэйн улмаас тухай оршин суугчдын толгойны өвчин болж байв. Анх энд гүүр байсан боловч хоёр талын хоёр урсгалтай төлөвлөлт нь замын хөдөлгөөний  асуудлыг шийдэхэд хангалтгүй, түгжрэл үүсгэдэг. Үүрийн 05:00 цагт ч гэсэн байнга түгжрэлтэй байдаг байв.

07 дугаар сарын 29-ний өдөр Хятадын тусламжтайгаар баригдсан Эстрелиа-Панталеоны гүүр (товчлоод Эпан гүүр)-ийн нээлтийн ёслол болсон. Хятадын Зам, гүүр компаний барьсан 506 метрийн урттай энэхүү гүүр өдөр тутам 50 мянган тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний хэрэгцээг хангах боломжтой. Тухайн орон нутгийн хэвлэл мэдээллийнхэн:

- Хоёр газрын хоорондох аяллын хугацааг 10 хүрэхгүй минут болгон багасгасан гэж мэдээлсэн юм.

Эпан гүүрнээс холгүй орших Хятадын Засгийн газрын тусламжтайгаар барьж байгаа Бинудо-Интрамуросын гүүрийг мөн энэ онд багтаан барьж дуусгана. Хятадын гүүр баригчдад чин сэтгэлээсээ талархал илэрхийлдэг нь зөвхөн Филиппинчүүдээр зогсохгүй. Сүүлийн жилүүдэд Хятадын гүүр олон улсын тендер, дотоодын хөрөнгө оруулалтыг дагуулсан бүтээн байгуулалт, бизнесийн туслалцаа, барилгын тусламж зэрэг төрөл бүрийн горимоор дамжин дэлхийн тавцанд алхам алхмаар гарч ирсэн.

Бангладешийн нийслэл Дака хотоос баруун өмнө зүгт 40 км-т орших Падма гүүрийг барьж байгуулсан үйл явц бүр нь хүмүүсийн зүрх сэтгэлийг хөдөлгөдөг. Энэ бол Бангладешийн ард түмний мөрөөдлийн гүүр. Падма гол олон мянган жилийн турш Бангладешийг ундаалж ирсэн. Эргийн хоёр талын хүмүүс болон бараа бүтээгдэхүүний тээвэрлэлт ч тус голоос хамааралтай болохоор борооны улирал ирэхэд голын усны эргүүлэг маш аюултай байдаг.

2015 оны 12 дугаар сараас гүүрний барилгын үндсэн хэсгийг барьж эхэлснээс хойш Падма голоор завиар аялах хоёр эргийн иргэд бас нэгэн гайхалтай үзэмжийг олж харах болсон юм. Тэд гүүр болон барилгачдын дүрийг харахыг тэсэн ядан хүлээж байлаа. Хятадын Төмөр замын гүүрийн товчооны Бангладешийн Падма гүүрний төслийн хэлтсийн дэд захирал Чэнь Тао:

- Одоогийн байдлаар гүүрний төмөр дам нуруу нэгэнт тавигдсан. Гол гүүр, авто замын гүүрний тавцангийн угсралтын ажлыг 08 дугаар сарын 27-нд хийж дуусгасан. Гүүрний тавцангийн хучилт, туслах байгууламжийн угсралтын ажлыг яг одоогоор эрчимжүүлж байгаа бөгөөд энэ оны эцэс гэхэд дуусгах төлөвтэй байна гэж хэллээ.

Олон мянган километрийн цаана байгаа Хорват улсын ард түмэн Хятадын компаний барьж байгаа нэгэн гүүрийг хүсэн хүлээж байна. Тухайн орон нутгийн цагаар 07 дугаар сарын 28-ны орой Хятад барилгачид гүүрний тавцангийн кранаар 220 тонн даацтай ган хайрцагны хамгийн сүүлийн дам нурууг өргөж, гагнуурыг хийж дуусгаснаар Пелжешак гүүр амжилттай холбогдсон байна.

Тухайн орон нутгийн оршин суугчид завиар ирж бөөн баяр, дуу хуурын далай болов. Энэхүү 2440м урт, 22.5м өргөн авто замын гүүр нь тус улсын эх газрыг Пелжесак хойгтой холбоод зогсохгүй Хятад, Хорватыг холбох болно.

Хэрэв Пелжесак тэнгисийн гүүр тайван орших бол Хятадын Зам харилцааны бүтээн байгуулалтын компаний Хоёрдугаар навигацийн товчооноос барьсан Мальдивын Хятад - Мальдивын найрамдлын гүүр нь далайн гүн дэх давалгаа долгион дунд нэгэн солонго татна. Энэ оны 08 дугаар сарын 30-ны өдөр Хятад, Мальдивын найрамдлын гүүрний гурван насны "төрсөн өдөр" тохиож байна. 2018 оны энэ өдөр нийслэл Мале, нисэх онгоцны буудлын арал болон шинээр гарч ирж буй Хулхумале хотыг холбосон гүүрийг барьж дуусган нэвтрүүлсэн юм. Далайн эрэг, далайн давалгааны далан, үзэгчдийн тавцангаар хөл хөдөлгөөн ихтэй байж, тус улсын анхны орчин үеийн гүүрний дүр төрх болсон байна.

Энэхүү 2000 метрийн урттай гүүр нь гурван арлыг холбоод зогсохгүй хоёр улсын иргэдийг холбосон юм. Мальдивын дунд сургуулийн сурагч Нафра:

 - Энэ гүүрээр Хятад руу явахыг хүсэж байна гэж хэллээ. 

Нэмж дурдахад, Марокко дахь Мохаммед VI гүүр, Малайз дахь Пенангийн хоёр дахь гүүр зэрэг. Эдгээр мөрөөдлийн гүүрийг хятад гүүрэн барилгачдын тусламжтайгаар бодит зүйл болгосон юм.

      Хөгжил цэцэглэлтийн гүүр

Баяжихыг хүсэж байвал эхлээд зам тавь, гол гатлахыг хүсвэл эхлээд гүүр барих хэрэгтэй.

Хөгжиж буй орны хувьд Хятад улс зам тээврийн хөгжилд хүргэхийн ач холбогдлыг сайн мэддэг. 1950-иад онд Хөхмөрний анхны гүүр болох Үханий Хөхмөрний гүүрийг сэргээн барьсны зэрэгцээ Хятад улс бусад улс орнуудад зам, гүүрийг барихад нь, мөн хөгжлийн замыг засахад нь бүх талаар тусалсан. Вьетнамд Thanh Hoa гүүрийг сэргээн барихаас эхлээд Мьянмарын Янгон-Динины  авто зам болон төмөр замын хоёр зориулалттай гүүрийг барихад туслахаас эхлээд шинэ зуунд хилийн чанад дахь гүүрний төслүүдийг өргөн хүрээнд барих хүртэл, Хятадын гүүрэн барилгачид гүүр барих дэвшилтэт технологио дэлхийн өнцөг булан бүрт нэвтрүүлж, илүү олон улс орон, бүс нутагт ашиг тусаа өгсөн.

Падма голын эрэг дагуух оршин суугчдын хувьд энэхүү авто зам, төмөр замын зориулалттай гүүр нь хоёр эргийнхэн усан онгоцоор голыг гатлах түүхийг эцэслүүлээд зогсохгүй, нийслэл Дакка хот болон өмнөд хэсгийн 21 дүүрэгтэй холбох болно. Падма голын хойд эрэг эзгүй газар байснаас аж үйлдвэр, шатахуун түгээх станцууд босч, хөрөнгө оруулалт, бизнесийн халуун цэг болжээ. Статистикийн мэдээгээр гүүр ба төмөр зам, авто замыг холбох шугамын төсөл хэрэгжсэнээр орон нутагт 50 гаруй ажлын байр бий болж, Хятадын Төмөр замын компаний гүүрний товчооны Падма гүүрний барилгын багт л гэхэд 4000 гаруй орон нутгийн ажилтан ажилладаг. Тооцооллын дагуу гүүрийг барьж дуусгаснаар Бангладешийн ДНБ-ний жилийн өсөлт 1.5 хувь болж, 80 сая гаруй хүнд ашиг тусаа өгөх болно.

Вьетнам, Бангладеш, Пакистан, Малайз, Мьянмар, Өмнөд Африк, Замби, Танзани, Марокко зэрэг "Бүс ба зам" дагуух 20 гаруй улс орон, бүс нутагт Хятадын Төмөр замын компаний гүүрний товчоо олон жилийн туршид 40 гаруй гүүр барьж байгуулсан. Төслийн бүтээн байгуулалт бүрт хятадын технологи, хятадын менежмент, хятадын боломжуудыг экспортлох болон хуваалцах нөхцөл байдлыг дагуулдаг.

Хүсэл найдвар боловсорч байна. “Бүс ба зам” санаачилга бүх улс орны ард түмний амьжиргаанд илүү нарийн гүнзгий, илүү баталгаатай байдлаар ашиг тусаа өгөх болно. Хүнсний хүргэлт, автомашины засвар, гүүрний засвар үйлчилгээ гэх зэрэг. Шинэ төрлийн ажил өрнөж, хуучин үйлдвэрлэлийг сэргээж байна. Ашиглалтад орсноос хойш гурван жилийн дараа Хятад, Мальдивын найрамдлын гүүр нь Мальдивын хөгжлийн түлхүүрийн хурдасгагч товчлуур болсон юм.

Энэ гүүрний тухай дурдахад Ибрагим инээмсэглэв. Тэрээр 20 гаруй жилийн түүхтэй гал түймэр унтраах, аврах компанид ажилладаг.

- Авран хамгаалах үйлчилгээ үзүүлэхэд цаг хугацаа маш чухал, минут секунд бүр үнэ цэнэтэй. Бид ослыг шийдвэрлэхийн тулд аль болох газар дээр нь хурдан яаран очих ёстой. Тус гүүрийг барьж дуусгаснаар арал дамнасан аврах хүчийг төвлөрүүлж, осол болсон газарт хүрэх хугацааг 20 минутын дотор болгож богиносгосон. Энэ нь бидний аврах ажиллагааг илүү үр дүнтэй болгож, илүү олон хүний ​​амь нас, эд хөрөнгийг аврах боломжтой болсон гэсэн үг юм гэж Ибрахим хэлэв.

Энэ салбарын хөгжил цэцэглэлтээс гадна бүх талын өсөлт дэвшил бас бий.

Хятад, Мальдивын найрамдлын гүүрийг барих явцад Мальдив, Бангладеш, Энэтхэг, Шри Ланка зэрэг улс орны ажилчид 40 гаруй хувийг эзэлж байв. Хятад инженерүүд гадаад шавь нараа удирдан, хятад, гадаад ажилчид харилцан бие биеэсээ суралцаж, хамтран ажиллаж, гайхалтай үр дүнд хүрсэн байна.

Гадаадын ажилтан Ясин бол ашиг хүртэгчдийн нэг юм. Цахилгаан самбарын бүтцийг сурах, цахилгаан хэрэгслийг задлах, хэлхээний диаграм зурах, нарны доорх гүүрний цахилгааны хэлхээг шалгахыг инженер багш нь нарийн зааж, Ясин ч анхааралтай сайн сурсан. Энгийн шавь ажилтан байсан бол барилгын багийн ахлагч хүртэл өссөн Ясины мэргэжлийн ур чадвар мэдэгдэхүйц сайжирсан байна.

 - Би үргэлж хятад багшаа даган ур мэргэжил сурахыг хүсэж байна. Миний дүү ч гэсэн хятад хэл сайн сурч, сургуулиа төгсөөд хятадын инженерийн төслүүдэд ажиллах болно гэж Ясин хэлэв. Гүүрийг ашиглалтад орсны дараа Хятадын Зам тээвэр бүтээн байгуулалтын Хоёр дахь навигацийн инженерийн товчоо Бангладешийн N8 хурдны замын төсөл рүү үргэлжлэн шилжихийг дагаад Ясин ч бүтээн байгуулалтын ажилд оролцохоор явсан байна.

      Оюун ухаан ба тэмцлийн гүүр

Хөгжил цэцэглэлт, хүсэл мөрөөдлийн ард Хятадын гүүрэн барилгачдын оюун ухаан, хөлс хүч бий.

Мальдивын үзэсгэлэнт үзэмж жуулчдын сэтгэлийг сэргээнэ. Гэсэн хэдий ч Хятад, Мальдивын найрамдлын гүүрний барилгын багийнхны ойлголт өөр байлаа.

 - Аялал жуулчлал диваажин, харин инженерчлэл "там"-ын ажил юм гэнэ.

Далайн ёроол шүрэн хадаар дүүрэн болохоор барилгын ажил эхнээсээ хүнд сорилттой тулгарна.

- Шүрэн хадны геологи дээр далай дамнасан гүүр барих нь цоо шинэ сэдэв юм. Дэлхийд ийм жишиг байдаггүй, олон орны баг толгой сэгсэрч байсан. Шүрэн хад бол хушга шиг хатуу бүрхүүлтэй, доторх "хушганы цөм" нь хэврэг, маш олон цоорхой байдаг. Гүүрний тулгуурын овоолсон суурийг доош буулгахад нүхтэй тулгарах нь амархан бөгөөд тогтворжуулахад тийм хялбар биш байдаг гэж Хятад, Мальдивын найрамдлын гүүрний барилгын технологийн багийн дэд ерөнхий инженерийн дарга Ли Нин барилгын эхэн үеийн нөхцөл байдлыг дурсан ярьсан юм.

Шинжлэх ухааны судалгааны олон байгууллагууд хамтран лабораторийн туршилт хийж, гүүр, далай, тоног төхөөрөмж зэрэг мэргэжлийн салбарт элит боловсон хүчнийг сонгон хамтран ажиллаж, өдөр шөнөгүй газар дээр нь хяналт тавин, өрөмдлөгийн төхөөрөмж бүрийг шалгахын тулд техникчдийг нэмнэ. Шинжлэх ухаан, практикийн гүнзгий уялдаа холбоо нь шүрэн хадны геологийн нууц кодыг нээж чадсан юм. 129 овоолгын суурийг шүрэн хадны доод хэсэгт бүрэн тогтворжуулж, гүүрний суурийг энэхүү далайн гүнд бат суурилуулсан.
Амьсгаа авах завгүй байна. Алс далайн гүнээс салхигүй давалгаа ирэх нь том өргөх төхөөрөмж саадгүй ажиллахад асар их сорилт учруулж байсан. Хоёр давалгаа хоорондох урт нь зуу гаруй метр. Ажлын завь давалгааны хамт дээш өргөгдөж унана.

 - Саадгүй тогтвортой ажиллуулахын тулд хөнгөн хэлбэрийн нисэх онгоц тээгч хэмжээтэй краны хөлөг онгоц хэрэгтэй болно. Ийм том кран дэлхийд ховор. Авчирсан ч гэсэн далайн булангийн өргөн болон өндрийн хязгаарлалтын улмаас ашиглахад хүндрэлтэй байна гэж Ли Нин ярьлаа.

Яах вэ ?

- Хятад, Мальдивын найрамдлын гүүр төслийн барилгын технологийн багийн намын дарга Ван Чао:

 - Өргөх үйл ажиллагаанд тохирсон үелэл хугацааг олох шаардлагатай байна. Нэг талаар усан онгоцны хандлагын индикаторыг хөвөгч кран дээр суурилуулж, давалгааг хянах аппарат далайн ёроолд байрлуулж, нөгөө талаар НҮБ-ын Тэнгисийн хүрээлэн буй орчны үндэсний урьдчилсан таамаглалын төвийн өнгөрсөн 10 жилийн далайн нөхцөл байдлыг дүгнэж, эцэст нь нэг жилийн үеллийн хугацааг олсон гэж хэллээ.

- Үеллийн хугацаанд бүтэн өдрөөр ажиллахад тохиромжтой бус, заримдаа хэдэн цаг, заримдаа хэдхэн минут л байдаг. 2016 онд 200 гаруй өдрийн турш далайд өргөх ажиллагаа явуулахад ердөө 200 гаруй цаг л ажиллахад тохиромжтой байсан. Энэ нь барилгын хугацааг эрс багасгасан гэж Ван Чао нэмж хэлэв.

Хэр урт хугацааны үелэл ямар төрлийн ажил хийхэд тохиромжтой вэ? Төслийн хэлтэс нь боловсронгуй менежментийн системийг бий болгон, нарийн жагсаалтыг зохион байгуулж, үеллийн хугацаа гарахтай зэрэг хэдхэн минут байсан чхалуун нар, ширүүн борооноос үл хамааран хүн бүр эрчимтэй ажиллахад бэлэн байдаг. Эцэст нь 30 гаруй мянган тонн гүүрний бүтцийг өргөх, суурилуулах ажлыг гүйцэтгэсэн байна.

50 метрийн урттай ган хайрцгийн дам нурууны дээд түлхэх хаалт хийх технологи, хурдан гаргах төхөөрөмж, унаж буй цацрагийн хамгаалалтын систем зэргийг нээн хөгжүүлэхэд Хятадын "супер тархи" болон төслийн багийн нягт хамтын ажиллагаа нь техникийн "өндөр хана"-ыг нурааж, мөн бүтээн байгуулалт ахиц дэвшил болсон.

- Барилга угсралтын 33-хан сарын маш богино хугацаанд бид техникийн хэд хэдэн гол асуудлыг шийдэж, далайн гүний хүнд орчин, шүрэн хадны геологийн нөхцөлд асар том гүүр барих жишээг бий болгож, дэлхий нийтийн үүнд ижил төстэй төслийг барихад үнэтэй туршлага хуримтлуулсан гэж Ли Нин хэлэв.

Падма гүүр мөн барилгачдын оюун ухааныг сорьсон. Падма гол дээр 9.3 км урт гүүр барих нь ойр ойрхон үер, гүн давалгаанд өртөх амаргүй ажил юм.

- Эндхийн голын голдирол нарийн элснээс бүрдсэн. 150 гаруй метрийн гүнтэй, маш зөөлөн, даацгүй, газар зүйн эрс тэс орчинд усан доторх тулгуурыг барихад маш хүндрэлтэй ба гүүр нь мөн ноцтой суулт, хэв гажилт, хагарал, бүр нуралтын хүнд асуудалтай тулгарч байсан гэж Чэнь Тао ярив.

Дэлхийн хамгийн гүн гүүрний ган хоолойн налуу шон, ган хоолой шонгийн хажуу талын урьдчилсан шахалтын анхны технологи, дэлхийн гүүр барих түүхэн дэх хамгийн том хэмжээний налуу шон хийх даалгавар, 3200 тонн ган дам нуруу нүх бүхий хүрээ байгууламж зэрэг олон шинэ технологи, шинэ ур мэргэжлийн хүнд сорилтыг даван туулсан.

Ширүүн давалгаа, өндөр халуун, чийгшил, геологийн нарийн төвөгтэй байдлын эсрэг тэмцэж байгаа нь хятад барилгачдын овсгоо самбаа, техникийн итгэл, хөдөлмөрч зан чанарыг бүрэн харуулж байна. Гүүрэн дээр алхаж, асар том давалгааг харах нь бас нэгэн аз жаргал билээ гэж Ли Нин хэлэв.