Шувууд нисэн, цэцэгс алагласан Үхань цэцэрлэгийн экспо парк руу ороход янз бүрийн хэв маягийн цэцэрлэгт хүрээлэнг сонирхохоос гадна, улсын нэгдүгээр зэрэглэлийн музей болох Хөхмөрний соёл иргэншлийн музейг (Үхань байгалийн музей) сонирхохгүй байж үл болно. Хөхмөрний соёл иргэншлийн ордон нь 2015 оны 09-р сард ашиглалтад орж, үзэсгэлэнгийн талбай нь 12800 кв.м, Үхань хотын байгалийн музей 2018 оны 07-р сард нээгдэж, 18000 кв.м талбай бүхий үзэсгэлэнгийн талбайтай. Эндээс та Хөхмөрний гайхамшгийг мэдэрч, байгалийн сүр жавхланг ухааран, бөмбөрцгийн төрөл бүрийн амь насны үнэ цэнийг улам сайн олгох болно.
Соёл иргэншлийн "Гол" урссаар байна
Түмэн газрын урт Хөхмөрөн түүх хүүрнэнэ. Хүн төрөлхтний соёл иргэншил үеийн үед дамжин өвлөгдөнө. Хөхмөрний соёл иргэншлийн ордон дахь "Хөхмөрний дуулал, соёл иргэншлийн аялал" байнгын үзэсгэлэн нь хүн төрөлхтнийг тэжээн тэтгэж, соёл иргэншлийг бий болгох, экологид нэгтгэсэн соёл иргэншлийг харуулах зорилготой. Соёлын баялаг дурсгал, сорьц, мультимедиа дэлгэцийн аргыг ашиглан Хөхмөрний байгалийн экологи, түүхэн соёлыг бүрэн тусгахыг хичээсэн байна.
Дараах танхимд орсон үзэгчид дорно дахины эртний шулуун соёот зааны асар том чулуужсан ясыг хараад "Ийм өндөр үү!" гэж гайхаш алдана. Эртний шулуун соёот заан нь орчин үеийн заантай харьцуулахад сүрлэг том, урт хамартай, урт соёотой. Эртний шулуун соёот заан нь 12 саяас нэг сая жилийн өмнө Ази, Африкийн дулаан, чийглэг бүс нутагт амьдарч байв. Дараа нь хүрээлэн буй орчны өөрчлөлтөөс шалтгаалан аажмаар устаж үгүй болжээ. Ганьсу мужаас олдсон шулуун соёот зааны чулуужмал нь бөмбөрцөг дээрх эртний амь нас, түүний амьдрах орчны тухай хүмүүст төсөөллийг төрүүлж, эртний үеийн Хөхмөрний үүсэл ба геологийн урт хугацааны хувьсал хоорондын дотоод холбоог харуулдаг.
"Хөхмөрөнд нэвтэрье" үзэсгэлэнгийн танхимд цэнхэр гэрлээр нь Хөхмөрний усан системийн судлуудыг тоймлон харуулжээ. Газар дээрх шугамыг удирдан чиглүүлснээр жуулчид Хөхмөрний эх урсгалаас "Аялал"-аа эхлүүлж, дээд, дунд, доод урсгал дагуух чухал хотуудаар дайран өнгөрч, Хөхмөрний урсгал далайд цутгах Чүнминь арал руу аялах болно. Хөхмөрөн нь дэлхийн гурав дахь том мөрөн, Хятадын хамгийн том мөрөн бөгөөд Хөхнуур -Төвдийн өндөрлөг дэх Тангула уулын гол оргил Геладан цаст уулын баруун өмнөд талаас эх авч, баруунаас зүүн тийш Хөхнуур, Сычуань, Төвд, Юньнань, Чүнчинь зэрэг 11 муж, хотоор дайран өнгөрч, Зүүн тэнгист цутгадаг. Хөхмөрний салаа урсгал нь Гүйжөү, Ганьсү, Шаньси зэрэг 8 муж хүртэл үргэлжилдэг. Ойролцоогоор 1.8 сая кв.км талбайг эзэлж, энэ нь Хятадын газар нутгийн 18.8 орчим хувийг эзэлдэг.
Бусад хэсгүүдэд Хөхмөрний сав газрын төлөөлөх ургамлын сорьц, амьтны сорьц, янз бүрийн хүдрийн дээжийг харж болно. Хүмүүсийн сэтгэлдээ хамгийн мэдэрсэн зүйл нь Хөхмөрөн хүмүүст үнэхээр олон зүйлийг өгсөн, аргагүй л Хятадын үндэстнүүдийн ээж гол гэх сэтгэгдэл. Ховор чухаг "усны аварга панда" хятад хилэм загас, "Инээмсэглэсэн сахиусан тэнгэр" мөрний гахай халим, өвөрмөц хятад матар, эсвэл нийтлэг "Гэр орчны дөрвөн том загас", гахай, үхэр, тахиа, нугас ч бай тэд бүгд үзэсгэлэнгийн танхимд дэлгэгдсэн байна. Эдгээр нь Хөхмөрний өвөрмөц онцлогтой усны системийн экологи, эрэг дагуух хүмүүсийн үйлдвэрлэл, амьдралын хэв маягийг харуулж байлаа.
Хөхмөрөн нь уул, нурууг гаталж, зүүн тийшээ хаана нь ч үзэсгэлэнт байгаль, ховор амьтад оршин амьдарч байдаг. Сычуаны уулын өтгөн ойд панданууд аз жаргалтай наадан тоглож, шар сармагчин модонд дүүжлэн үсрэх, азийн заан хос хосоороо амраглан алхах дүр төрх жуулчдын хайрыг хүргэнэ. Эр заан бол өндөр, урт соёо нь нүдэнд илхэн харагддаг. Эм заан нь арай намхан, гүдгэр соёогүй, духны зүүн ба баруун талд хоёр том товгортой. Үүнийг "мэргэн ухааны хавдар" гэж нэрлэдэг. Азийн заан бол Ази тивд амьд үлдсэн хамгийн том амьтан бөгөөд улсын нэгдүгээр зэрэглэлийн хамгаалалттай дархан цаазат амьтан. Одоогоор зөвхөн Хятадын Юньнань мужид байдаг.
Эрт дээр үеэс хүн төрөлхтөн Хөхмөрний сав газарт гайхамшигтай соёл иргэншлийг бий болгосон, дэлхийн хамгийн анхны будааны аж ахуй, хамгийн анхны ваарыг Хөхмөрний сав газарт үйлдвэрлэдэг байжээ. "Соёл иргэншлийг мэдрэхүй" үзэсгэлэнгийн танхимд палеолитын үеийн чулуун зэвсгийн хэрэгсэл, шинэ чулуун зэвсгийн үеийн ваарны аяга нь өвөг дээдсийн мэргэн ухааныг чимээгүйхэн өгүүлнэ. Энд дэлгэгдсэн "Зэн Хучан" хэмээх хосгүй илд, нэхмэлийн машин, уран хатгамлын дэлгэц, номын өрөө, хэдэн арван мянган милийн худалдааны хөлөг онгоц хүртэл ... Өнгөрсөн хэдэн мянган жилийн хугацаанд Хөхмөрний соёл тасралтгүй баяжин хөгжиж, хятадын соёл иргэншлийн гайхамшигт дүр төрх болон хувирсан юм.
Байгалийн баялаг нь үнэхээр сэтгэл татам
Хөхмөрний соёл иргэншлийн ордноос гарч, жижиг талбайгаар дайран өнгөрөхдөө Үхань хотын байгалийн музейд ирэв. Музейн байнгын үзэсгэлэн "Мөрний аялал, амь насны дуулал" нь том голоор ар үзэгдэл болгож, амь насыг гол сэдэв болгон авч үздэг. Хөхмөрнийг дэлхийн том голуудтай харьцууулах үзэсгэлэнгийн үзэл баримтлал болгон авч үзэж, 3000 гаруй эртний амьтан, амьтан ургамлын сорьц, тэр дундаа тус улсын ховор эрдэнэсүүдийг үзүүлсэн байна. Үзэсгэлэнгийн танхимд орж ирэхэд хүмүүс эхлээд Юрийн галавын үеийн гэгээнтэн болох Хятадад Маменчисаврусын чулуужсан чулуунд цочирдох болно. Маменчисавр бол Хятадаас олдсон хамгийн том сауропод үлэг гүрвэлүүдийн нэг бөгөөд ялангуяа урт хүзүүтэй. Энэхүү чулуужсан ясыг Шинжааны Цитай шянаас олсон. 2016 онд сэргээн босгосон бөгөөд 7.5 метр өндөр, 24 метр урт, хүзүүний урт нь 12 метр юм.
Маменчисаврусын чулуужсан ясны хажууд "Ордоны эрдэнэ" байдаг. Энэ нь мөн Шинжааны Цитай шянаас олдсон чулуужсан мод. Энэ бол Юрийн галавын үеийн өндөр модноос чулуужсан, модны хэлбэр сайн хадгалагдсан, тунгалаг модон бүтэцтэй, 37 орчим метр урт, 2.7 метрийн диаметртэй, улсын дотоодын музейд үзүүлсэн хамгийн урт чулуужсан мод юм. Чулуужсан модны дээд талд "луу"-ны хөлийн улны 15.3 метр урт, 8 метр өргөн чулуужсан хана байгаа нь 200 сая жилийн өмнө амьтдын хооронд хөөцөлдөж, тулалдаж байсан дүр төрхийг бий болгосон юм. "Луу" гэдэг нь мөлхөгч амьтдын палеонтологи дахь үлэг гүрвэлийн ерөнхий нэр томъёо. Хөлийн ул мөр нь байгалийн "видео камер" ашиглан, сээр нуруутан амьтдын үйл ажиллагааг бүртгэх байгалиас тэмдэглэсэн "ойрын зураг" байж, бүрэлдэх, хадгалагдах нөхцөл нь маш хатуу байдаг. Энэхүү чулуужсан үлдэгдэлд нуурын эрэг, артроподын мөлхөж буй байдал багтдаг. Энэ нь хожуу Триасын үеийн сээр нуруутан амьтдын хувьслыг судлах чухал өгөгдөл болов.
Аварга хирс бол 20 сая жилийн өмнө амьдарч байсан том хөхтөн амьтан. Энэ бол зөвхөн Ази тивд л байдаг хирсний төрөл юм. Энэхүү аварга том хирсний араг яс дээр суурилуулсан дээж нь 8.8 метр урт, 4.2 метр өндөр. 20 гаруй тонн жинтэй, Хятадад бүртгэгдсэн хамгийн бүрэн гүйцэд, хамгийн том засвартай аварга хирсийн чулуужсан араг яс болсон байна.
Хатан гол бол дэлхийн тав дахь урт гол. Хөхнуур-Төвдийн өндөрлөгийн Баян хар уулнаас эх авч, Хятадын 9 мужаар баруунаас зүүн тийш урсаж, эцэст нь Бохай тэнгис рүү цутгадаг. Хатан голын эх авч байгаа газарт Төвдийн зэрлэг илжиг гэсэн ховор амьтан байдаг. Улсын нэгдүгээр зэрэглэлийн хамгаалалттай амьтан юм. Түүнийг хуурай, ширүүн ургамал идэж чаддаг, цэнгэг усгүй орчинд удаан амьдрах чадвартай тул "өндөрлөгт орших лам" гэж нэрлэдэг.
"Мөрний бясалгал" үзэсгэлэнгийн талбайд crested ibis-ын хамгаалалт, хандгай буцаж ирсэн түүх сэтгэл хөдөлгөж байдаг. 1981 оны 05-р сард Шаньси мужийн Ханжүн хотод шувуу судлаачид дэлхий дээр үлдсэн долоон зэрлэг Crested Ibis-ийг олж илрүүлжээ. Хандгай бол Хятадын онцгой ховор амьтан, Чин гүрний сүүлч үед барууны гүрнүүд түүнийг нядалж, олзлоод Хятадад устаж үгүй болжээ. 1980-аад онд Хятад улс үржүүлж өсгөх зорилгоор Их Британиас хандгай авчирсан. Олон жилийн турш тасралтгүй хүчин чармайлт гаргасны үр дүнд Хятадад хандгайны тоо 8000 гаруй болж, дэлхий дээрх crested ibis-ын тоо 7000 гаруйд хүрсэн. Үүний дотор Шаньси мужид 5000 гаруй байдаг.
Интерактив туршлага гайхамшиг үргэлжилсээр
Музей бол түүхийн тухай ярьж, соёл иргэншлийг танин мэдэх газар юм. Статик соёлын дурсгалт үзмэрээс гадна соёлын олон талт соёлын туршлага хэрэгтэй. Хөхмөрний соёл иргэншлийн танхимуудад интерактив туршлага хаа сайгүй байдаг. Үзэгчдэд эрэл хайгуулын гайхалтай аяллыг хийлгэдэг.
"Би бол эртний сармагчин", "Би бол чадвартай хүн", "Би босоо хүн", "Би бол Homo sapiens" Хөхмөрний соёл иргэншлийн ордны "Соёл иргэншлийг мэдрэхүй" танхимд газар дээрх дөрвөн хөлийн мөрийг гишгэхэд ханан дээрх төсөөлөл "амьдрах" болно. Гараа даллахад тэр бас гараа даллаж, өөрийгөө танилцуулах болно. Гал гаргахын тулд мод өрөмдөж буй өвөг дээдсийн дүр зургийг хараад та өөрөө үүнийг дууриаж хийх боломжтой. Таны модон савааг үрэх эрч хүч, хурд шаардлага хангаж байвал гал "асах" болно. Мөн тэнд дэлгэгдсэн төгөлдөр хуур дээр хүрч сайхан хөгжим "тоглож" болно. Үзэсгэлэнгийн танхимд Хөхмөрний сав газрын өнгөлөг дуурийн соёлыг харуулсан mini тайз байдаг. Та товчлуурыг дарж, жүжгийн төрлийг сонгосон л бол уянгалаг, эвфемист дуурийг "дуулж" 270 градусын хий үзэгдэлтэй дүр зураг тайзан дээр гарч ирэх болно.
"Мөрөөдлийн Хөхмөрөн" танхим нь Хөхмөрний сав газрын байгалийн болон хүмүүнлэгийн хамгийн үзэсгэлэнтэй ландшафтыг толилуулж буй асар том туршлагын хэсэг юм. Үзэгчид троллейбусаар цаст өндөрлөгт орших Гладандонгоос хөдөлж, Башу, Гаокси Пинху, Чиби гэрэлт цамхаг, Фэйюэ алдартай барилга байгууламж, Жяннань байгалийн үзэсгэлэнт газруудаар дайран өнгөрч, Чунмин аралд хүрч, 10 минутын аялалд үзэсгэлэнт Хөхмөрнийг сэтгэл зүрхээрээ мэдрэх болно.
Байгалийн музей бол хүүхдүүдийн диваажин юм. Миссисипи голын дэргэдүүр өнгөрөхөд хөлийн чимээ хэсэг эрвээхэйг ханан дээр нисэхэд хүргэв. Амазоны халуун орны ширэнгэн ой руу алхан орвол навч хайчилдаг шоргоолжнууд ойн замаар навч зөөх завгүй байв. Мэлхий, шувуу, барын архирах чимээ ширэнгэн ойн гүнд сонсогдов. Енисей голыг гаталж байхдаа санамсаргүй мөсөн дээгүүр гишгэсэн бөгөөд усанд "унахгүй" байхын тулд хурдан үсрэх шаардлагатай болжээ. Хулд загасны сорьцыг үзсэний дараа та somatosensory интерактив mini тоглоомд оролцож, өндөг төрөх хүртэл хэдэн мянган км нүүдэллэх хулд загасны хүнд хэцүү замыг туулж чадна. Нэмж дурдахад, музейн гайхамшигт үдэш, зуслангийн бааз зэрэг залуучуудад мэдлэгээ дээшлүүлэх, сэтгэн бодох чадвараа хөгжүүлэх, байгалиа дээдэлж, амьдралыг хайрлаж сурах сонирхолтой үйл ажиллагаануудыг зохион байгуулах зэрэг нийгмийн боловсролын брендийн цуврал арга хэмжээнүүд байдаг.
Үхань байгалийн түүхийн музейд Маменчилонгын чулуужсан чулуу, чулуужсан мод, "луу"-ны ул мөрийн чулуужсан ханыг дэлгэжээ
Хятадын хилэм загасны сорьцыг Хөхмөрний соёл иргэншлийн ордонд үзүүлэв
Үхань байгалийн музейн "Их голын эргэлт" үзэсгэлэнгийн талбайн баруун талд аварга хирсний араг ясны дээж байна. Энэхүү нийтлэл дэх зургуудыг Хөхмөрний соёл иргэншлийн ордон (Үхань байгалийн музей) хангав.
