Сүүлийн жилүүдэд "том гүрний хүнд төхөөрөмж" гэдэг хэллэг өндөр давтамжтай үг болсон. Ихэвчлэн мэдээ мэдээлэл, хүмүүсийн аман хэллэг дээр гардаг. Шинэ Хятад улсын 70 гаруй жил тасралтгүй тэмцэж, ялангуяа 40 гаруй жилийн турш шинэчлэл, нээлт хийсний эцэст Хятад улс хэд хэдэн томоохон том гүрний хүнд хэрэгслийг бүтээсэн юм. Тэдгээрийн зарим нь орчлон ертөнцийн нууцыг нээн илрүүлж, хүн төрөлхтний танин мэдэхүйг цаашид урагшлуулахад тусалдаг; зарим нийгмийн үйлдвэрлэлийн аргыг ахиулж, нийгмийн баялгийн хурдтай өсөлтийг дэмждэг; Зарим нь хүмүүсийн амьдрах нөхцөлийг эрс сайжруулж, амьдралын хэв маягийн өөрчлөлтийг дэмжиж байдаг.
Олон жилийн турш хичээн ажиллаж байгуулсан том гүрний хүнд даацын хэрэгсэл нь шинэ эринд илүү өргөн цар хүрээтэй нөлөө үзүүлдэг. Тэд гүн гүнзгий уламжлалт "ертөнцийг үзэх үзэл"-д суурилж, урьд өмнө байгаагүй ойр дотно холболттой "дэлхийн бөмбөрцгийн тосгонд" төрсөн. Мөн шинэ Хятад улсын гялалзсан ололт амжилтын чухал бэлгэ тэмдэг болоод зогсохгүй Хятад, гадаадын шинжлэх ухаан, технологийн хамтын ажиллагаа, солилцоог нэмэгдүүлэх холбоос бөгөөд чухал тээвэрлэгч юм. Тэдгээрийн дотор том гүрний "Гурван эрдэнэ" гэгддэг 500 метр диаметрийн бөмбөрцөг хэлбэртэй радио телескоп, тухайлбал "China Sky Eye", Бэйдөү хиймэл дагуулын навигацийн систем, Хятадын сансрын станцыг хамгийн олон улсын түвшний гэж тодорхойлж болно. Эдгээр нь Хятад ба гадаад орнуудын олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн хамтын ажиллагаа, солилцоог дэмжих хошууч юм.
"Chinese Sky Eye" -ээс "World Sky Eye" хүртэл
орчлон ертөнц үүссэн нууцыг судалж байна
Гүйжөү мужийн Пинтан шяньд орших "Да Вө Дан" хэмээх хотгор нь сүүлийн жилүүдэд олон улсын одон орон судлаачдын анхаарлыг татаж байна. Дэлхийн хамгийн том нэг нүхтэй радио телескоп буюу 500 метрийн диаметрын бөмбөрцөг хэлбэртэй радио телескоп (FAST)-ийг 2016 оны 09-р сард энд барьж туршилтын ашиглалтад оруулах, тохируулга хийх үе шатанд оржээ. 2020 оны 01-р сард FAST нь улсын хяналт шалгалтанд тэнцэж, албан ёсоор ашиглалтад орсон юм.
FAST бол улсын шинжлэх ухаан, технологийн томоохон дэд бүтэц. Энэ бол том гүрний хүнд даацын хэрэгслүүдийн дундах сонгодог нь бөгөөд Хятадын одон орон судлалын салбарт томоохон нээлт хийсэн юм. Оюуны өмчийн бие даасан эрх бүхий "Тэнгэрийг хардаг аварга нүд" болсны хувьд FAST-ыг "дэлхийд хосгүй" гэж хэлж болно. Энэхүү ерөнхийлсөн хүчин чадал нь алдарт Аресибо радио телескопоос 10 дахин их, 10 гаруй тэрбум гэрлийн жилийн зайнаас дээших цахилгаан соронзон дохиог хүлээн авах боломжтой. Үүний тусламжтайгаар судлаачид од хоорондын харилцан үйлчлэлийн тухай мэдээллийг олж авах боломжтой. Мөн харанхуй бодисыг ажиглах, хар нүхний массыг хэмжин тодорхойлж, харь гарагт магад орших соёл иргэншлийг хайж олох боломжтой. Сансрын судалгааны "бодит практик"-т, FAST гүйцэтгэл сайн байна. Өнгөрсөн сарын эцсийг хүртэл 300 гаруй Pulsar гарагуудыг олж илрүүлээд байна.
Төлөвлөлтөөс барилгын ажил хүртэл шалгаж хүлээн авах ба албан ёсны үйл ажиллагаагаар дамжуулан FAST нь дэлхийн өнцөг булан бүрийн одон орон судлаачдын анхаарлыг татсаар ирсэн байдаг. Мөн дэлхийн нэр хүндийг хүртэж, олон улсын хэсэг хамтран ажиллагчдыг татсан байна. Жишээлбэл, 2018 онд Америкийн Калифорний Беркли хотын их сургуулийн судалгааны баг Хятадын холбогдох талуудтай хамтран ажиллаж, FAST дээр ар талын тоног төхөөрөмжийг хамт суурилуулж, харь гарагийн ухаалаг амьдралыг ажиглах хайлтыг эхлүүлэв. Олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн хамтын ажиллагаа, солилцоо нэмэгдэж буй ерөнхий хандлагад нийцүүлэн, FAST төслийн удирдагч нэгж болох Хятадын ШУА-ийн Үндэсний Одон орны ажиглалтын төв нь сүүлийн өдрүүдэд нээлттэй сансар тэнгэрийн зарчим дээр үндэслэн FAST нь Бээжингийн цагаар 2021 оны 03-р сарын 31-ний 00:00 цагаас эхлэн дэлхийн өнцөг булан бүрт байгаа одон орон судлаачдын гаргасан ажиглалтын хүсэлтийг цуглуулав. Гадаадын бүх өргөдөл гаргах төслүүд хяналт шалгалтанд нэгдсэн журмаар оролцож, хяналтын дүнг 07-р сарын 20-нд зарлах болно. Ажиглалтын хугацаа наймдугаар сараас эхэлнэ. Энэ нь FAST-ийн гадаадад нээлттэй байдал шинэ, өндөр түвшинд орсон ба Хятад болон олон улсын эрдэм шинжилгээний нийгэмлэгийн бүрэн хамтын ажиллагааны үзэл баримтлалыг харуулж байна. Нээлттэй хамтын ажиллагааны хүрээнд FAST нь илүү сайн үүрэг гүйцэтгэж, гол чухал ололт амжилт гаргахыг дэмжиж, хүн төрөлхтөнд орчлон ертөнцийг судлах, ойлгоход илүү их хувь нэмэр оруулах болно.
Олон улсын хамтын нийгэмлэг Хятад улсын нээлттэй хандлагыг өндрөөр үнэлэв. Австралийн радио одон орон судлаач Наоми Гриффитс Хятадын сурвалжлагчид өгсөн ярилцлагадаа Хятадын холбогдох талууд FAST ажиглалтын өргөдлийг цуглуулсан олон улсын судалгаа, хамтын ажиллагаанд ашиг тусаа өгөх болно. Ялангуяа, дэлхийн өнцөг булан бүрийн залуу эрдэмтэдтэй харилцан солилцох маш сайн боломж олгов. Энэ нь хамтын ажиллагааны харилцаа тогтоох, судалгааны талбарыг өргөжүүлэхэд тустай. Түүний мэдэж байгаагаар Австралийн олон баг ажиглалт хийх зорилгоор "Хятадын тэнгэрийн нүд"-ийг ашиглах хүсэлт гаргахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд энэ боломжийг маш их тэсэн ядан хүлээж байна. Оросын хиймэл дагуулын мэдээний агентлагийн мэдээлснээр Оросын Алс Дорнодын Холбооны Их Сургуулийн астрофизикч Антон Кочеркин:
- Хятадын мэргэжил нэгтнүүдийн FAST-ийн ажиглалтын цагийг хуваарилах урилга дэлхийн эрдэмтнүүдэд бүр ч их ач холбогдолтой юм. FAST нь гадаадын илүү олон астрофизикчдийн сонирхлыг төрүүлэх нь дамжиггүй. Энэ бол өвөрмөц хэрэгсэл. FAST тусламжтайгаар хүн төрөлхтөн илүү чухал нээлтүүдийг олж авна гэж үзэж буйгаа тэрээр илэрхийлсэн юм.
Хятадын сансрын станцаас олон улсын сансрын станц хүртэл нийт хүн төрөлхтний сансрын орон зайг бий болгож буй
Дөрөвдүгээр сард Хайнан мужийн Вэньчан хөөргөх төв ажил ихтэй байлаа. Хятадын сансрын шинжлэх ухаан, технологийн эрдэмтэн мэргэжилтнүүд энд цугларч, дэлхийн сансар огторгуйн түүхэн дэх анхны нээлтийн даалгавартай нүүр тулж, Есөн тэнгэрт барих нь хүн төрөлхтний танин мэдэхүйг хөгжүүлэх, орчлон ертөнцийн нууцыг судлахад зориулагдсан чухал сансрын дэд бүтэц - Хятадын сансрын станцыг барих болно.
Төлөвлөгөөний дагуу 2021, 2022 онд Хятад улс сансрын станцын 3 хөөргөх даалгавар, 4 ачааны сансрын хөлөг, 4 нисгэгчтэй сансрын хөлгийг хөөргөх даалгавраа биелүүлэн хэрэгжүүлж, сансрын станцын тойрог замын бүтээн байгуулалтыг дуусгах болно. Энэ оны эхээр Хятадын сансрын станц барих бүх бэлтгэл ажлын явц хурдтай нэмэгдэв. 01-р сарын 17-ны өдөр Хятадын сансрын шинжлэх ухаан, технологийн корпорацийн тавдугаар академи сансрын станцын даалгаврын туршилтын багт аялал эхлүүлэх ёслол хийлээ. Сансрын станцын үндсэн бүхээг, нисгэгчтэй сансрын хөлөг, ачааны хөлгийн ерөнхий командлагч бүгд илтгэл тавьж, туршилтын багийн төлөөлөгч ёслол төгөлдөр тангараг өргөв. 02-р сарын 16-нд нэг жилийн хүнд хэцүү бэлтгэл хийсний дараа Хятадын сансрын станц барих үе шатанд нисгэгчтэй нислэгийн анхны сансрын нисгэгчдийн баг төлөвлөсөн сургалтаа дуусгаж, сургалтын эрчимжүүлсэн үе шатанд оржээ. 03-р сарын 13-нд Вэньчан сансрын хөөргөх төв Сансрын станцын Тяньхэ үндсэн бүхээг болон хөөргөх даалгаврыг хариуцаж байсан Чанжэн 5B Yao-2 зөөгч пуужин тус хөөргөх талбай дээр ирээд туршин хөөргөх бэлтгэл шатанд орлоо. Сүүлийн өдрүүдэд Чанжэн 7 зөөгч пуужин Хайнань дахь Вэньчан хөөргөх талбайд ирэв. Эцсийн угсралт, туршилтын ажлын дараа Тяньжоу-2 ачааны сансрын хөлгийг хөөргөхөд бэлтгэх болно гэдгээ зарласан юм.
Олон улсын эрдэм шинжилгээний нийгэмлэг Хятадын сансрын станцыг барьж байгуулах үйл явцад онцгой анхаарал хандуулдаг. Тэд Хятадын идэвхтэй нээлттэй, хамтын ажиллагааны бодлого, практик байдлаас Хятадын сансрын станц нь олон улсын жинхэнэ олон нийтийн шинжлэх ухааны судалгааны платформ болно гэдэгт гүнзгий ойлголттой болжээ. Холбогдох журмын дагуу тэд холбогдох эрдэм шинжилгээний төслүүдэд оролцох боломжтой болно. Мөн Хятадын сансрын станцыг барьж байгуулах нь өөрсдийн шинжлэх ухааны судалгаатай нягт холбоотой, Хятадын сансрын станцын амжилт бол тэдний амжилт юм гэдгийг тэд ойлгосон байна.
Сүүлийн жилүүдэд Хятад улс Хятадын сансрын станцыг олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн хамтын ажиллагааг дэмжих платформ, тээвэрлэгч болгон ашиглах чин сэтгэлээ олон улсын хамтын нийгэмлэгт илэрхийлэв. Мөн тодорхой арга хэмжээнүүд хэрэгжүүлсэн. 2018 оны 05-р сард Хятад, НҮБ-ын гадаад сансрын асуудал эрхэлсэн газар хамтран "Хятадын сансрын станцын олон улсын хамтын ажиллагааны боломжийг зарлах ёслол" зохион байгуулж, Хятадын сансрын станцын хамтын ажиллагааны загварыг нарийвчлан зарлав. Мөн ирээдүйн оролцогч болох хүсэлтэй этгээдийг хамтын ажиллагааны төслүүдэд өргөдөл гаргахыг урьсан байна. Энэ алхам нь олон улсын холбогдох байгууллагуудын албан тушаалтнуудын талархал, олон орны халуун сэтгэгдлийг хүртсэн юм. Холбогдох талуудын сонгон шалгаруулалт, шийдвэрийг гаргасны дараа Швейцарь, Польш, Герман, Итали, Норвеги, Кени, Япон зэрэг 17 орны есөн төсөл бусдаас онцгой шилдэг байв. Ингээд тэдгээр нь Хятадын сансрын станцын шинжлэх ухааны туршилтад сонгогдсон төслүүдийн эхний ээлж болж, сансрын одон орон, бичил таталцлын шингэний физик ба шаталтын шинжлэх ухаан, дэлхийн бөмбөрцгийн шинжлэх ухаан, хэрэглээний шинэ технологи, сансрын амьдралын шинжлэх ухаан ба биотехнологи зэрэг салбаруудыг хамарсан байна.
Өнгөрсөн зууны 90-ээд оноос хойш байгуулагдсан сансрын нисгэгчтэй "гурван алхамтай" стратегиас тун удахгүй хөөргөхөөр төлөвлөж байгаа үндсэн бүхээг хүртэл, Хятадын эрдэмтэд 30 орчим жилийн турш хүнд хэцүү судалгааны аялал хийж, эцэст нь хүн төрөлхтөнд зориулж сансрын орон сууц барих гэсэн олон жилийн хүсэл тэмүүлэл нь биелэх гэж байна.
Хятадын Бэйдөүгээс дэлхийн Бэйдөү хүртэл дэлхийн өнцөг булан бүрийн байршлыг хайх боломжтой
2020 оны 06-р сарын 23-нд Бэйдөү системийн 55 дахь Навигацийн хиймэл дагуул, тухайлбал Бэйдөү-3 дэлхийн хамгийн сүүлийн сүлжээ бүрдүүлэх хиймэл дагуулыг амжилттай хөөргөсөн. Бэйдөү-3 дэлхийн хиймэл дагуулын навигацийн системийн одонгийн байрлуулалтыг төлөвлөсөн хугацаанаас нь хагас жилийн өмнө хийж дуусгав. НҮБ-ын Гадаад сансрын асуудал эрхэлсэн газраас үүнд зориулан баяр хүргэсэн видео бичлэгийг тусгайлан илгээсэн юм. Үүний зэрэгцээ Бэйдөүгийн систем нь дэлхийн эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийг сайжруулж байгааг баталж, сансар огторгуйг энх тайвнаар ашиглах, НҮБ-ын сансрын үйл ажиллагааны олон улсын хамтын ажиллагаанд оролцоход оруулсан их хувь нэмрийг үнэлсэн байна.
"Бэйдөү" цаг хугацааны үйлчилгээ, Навигацийн систем болохын хувьд хүн төрөлхтний цаг хугацаа, орон зайн мэдээллийн хэрэгцээг хангадаг. Үүн дээр үндэслэн орчин үеийн мэдээллийн технологитой хослуулан уялдуулж амьдрал, үйлдвэрлэлийн талбарт бүх талаар өргөжин тэлж байна. Зам тээврээс далайн загас агнуур, ус мөрний хяналтаас цаг агаарын урьдчилсан мэдээ хүртэл, ойн түймрээс урьдчилан сэргийлэхээс цахилгааны хүчин чадлыг тохируулах хүртэл. Үүнийг "Бодож төсөөлөхгүй гэж л байж болдог, харин хийж чадахгүй зүйл гэж үгүй" гэж хэлж болно.
Хятадын "Бэйдөү" нь мэндэлсэн өдрөөсөө эхлэн олон улсын шинж чанартай байсан. Дэлхийд үйлчлэх аялалаа эхлүүлж, "Бэйдөү"-г дэлхийн түвшний "Бэйдөү", нэгдүгээр зэрэглэлийн "Бэйдөү" болгон бүтээх гэсэн Хятадын эрдэмтдийн хүсэл эрмэлзлэлийг улам бэхжүүлсэн юм.
Бэйдөү Навигацийн системийн бүтээн байгуулалт нь олон улсын чанартай. Навигацийн системийг байгуулахад зөвхөн тус улсын сансрын технологийн хүчирхэг чадавхийн дэмжлэгийг шаардахаар барахгүй түүнчлэн сансрын давтамжийн нөөц ба тойрог замын нөөцийг эзэмших шаардлагатай. Эдгээр нь олон улсын чухал зохицуулалтын цуврал ажлыг хамардаг. Үүнээс гадна, "Бэйдөү"-д шаардлагатай гадаадын станцын дэмжлэг хэрэгтэй. Үүний тулд Хятад улс 2013 онд Пакистан улстай Бэйдөү системийн хилийн чанад дахь хяналтын станцын төслийн бүтээн байгуулалтад хамтран ажиллахаар тохиролцов. Дараа нь Пакистанд хяналтын станцыг хурдан хугацаанд барьж дуусган ашиглалтад оруулсан. Үүгээр "Бэйдөү" гадаад өртөөг барих ажлыг эхлүүлсэн юм.
Дэлхийн үйлчилгээ үзүүлэх нь "Бэйдөү" олон улсын хэмжээний хамгийн илэрхий онцлог шинж чанаруудын нэг. Энэ зорилгоор Хятадын холбогдох талууд "Бэйдөү" одны байрлуулалт, дохионы хамрах хүрээг эрчимтэй, тасралтгүй сайжруулав. Энэ зууны эхэн үеийн "Хоёр одтой байршил тогтоох систем" бүхий "Бэйдөү-1"-ийг 10 гаруй хиймэл дагуулын сүлжээтэй, Ази, Номхон далайн бүсэд төвлөрсөн "Бэйдөү-2" болгон сайжруулахаар төлөвлөж байна. Мөн олон арван хиймэл дагуулаас байгуулсан сүлжээтэй, дэлхий нийтэд үйлчилдэг "Бэйду-3" болгон сайжруулахаар төлөвлөж буй. Үүний зэрэгцээ Хятадын холбогдох талууд бусад Навигацийн системүүдтэй хамтын ажиллагаагаа эрчимтэй дэмжиж байна. Жишээлбэл, АНУ-тай "Бэйдөү ба GPS дохиоллын нийцтэй байдал, харилцан уялдаатай ажиллагааны хамтарсан мэдэгдэл"-д гарын үсэг зурав. Эдгээр хоёр системийг ОУЦХБ-ын хүрээнд RF-ийн холболттой байдалд хүргэхийг санал болгож байна. Үүгээр иргэдийн хэрэглээний дохионы харилцан уялдаатай байдлыг биелүүлж, дэлхийн өнцөг булан бүрт байгаа хэрэглэгчдэд илүү сайн үйлчилгээ үзүүлэхэд хамтран ажиллах болно.
"China Sky Eye" нэртэй 500 метрийн диаметрын бөмбөрцөг хэлбэртэй радио дуран Зургийг: Синьхуа агентлаг
