Шинжлэх ухаан, технологийн салбарын дийлэнх ажилчид дэлхийн шинжлэх ухаан, технологийн хүчирхэг гүрэн байгуулахын төлөө хичээн зүтгэж, гол технологиудыг байлдан дагуулж, шинжлэх ухаан, технологийн оргилд зоригтойгоор авирч, шинийг санаачилж, бие даан ажиллахыг эрмэлзсээр ирсэн. Өнөөдөр буюу зургаа дахь удаагийн “Үндэсний шинжлэх ухаан, технологийн ажилтны өдөр”-өөр 2022 оныг эргэн санацгаая. Хагас жилийн хугацаанд шинжлэх ухаан, технологийн ажилтнууд шинжлэх ухаан, технологийн ямар томоохон ололт амжилтад хүрсэн бэ?
Хиймэл оюун ухаан
Хоёрдугаар сарын 04-ний орой Бээжингийн үндэсний цэнгэлдэх хүрээлэнд Өвлийн 24-р олимпын наадмын нээлт боллоо. Зуны олимптой харьцуулахад Өвлийн олимпын наадамд цаг агаар илүү их нөлөөлдөг. Олимпын тамирчдыг талбай дээр сайн тоглох боломжийг хангахын тулд урьдчилсан мэдээний нарийвчлал нь ихэвчлэн өндөр байдаг.
Хятадын Шинжлэх Ухааны Академийн академич, Бээжингийн Их Сургуулийн дэд ерөнхийлөгч, Бээжингийн Их Сургуулийн Чунцин хотын Том мэдээллийн хүрээлэнгийн ахлах эрдэмтэн Жан Пинвэн тэргүүтэй тус хүрээлэнгийн судалгааны баг үндэсний гол судалгаа, хөгжлийн төлөвлөгөөнд оролцов. “Технологийн Өвлийн Олимп" тусгай төсөл "Өвлийн олимпын үеэр тогтсон цаг уурын элементүүдийн объектив прогноз юм. "Технологийн судалгаа ба хэрэглээ" төслийн судалгаа, цаг агаарын урьдчилсан мэдээний загварыг чадавхжуулах, урьдчилсан мэдээг илүү нарийвчлалтай болгох зорилгоор хиймэл оюун ухааны MOML алгоритмыг боловсруулсан.
MOML алгоритм нь цаг агаарын температур, чийгшил, салхины хурд, салхины чиглэл зэрэг цаг агаарын элементүүдэд ололт амжилт гаргасан гэж ойлгогдож байна. Энэ нь цаг уурчдад туслаад зогсохгүй цаг уурын мэргэжилтнүүдийн ачааллыг ихээхэн бууруулж чадна. Ердийн аргатай харьцуулахад таамаглалыг илүү үнэн зөв гарган 10 хувиар дээшилсэн.
Квант мэдээлэл
Тавдугаар сарын 06-нд Хятадын Шинжлэх Ухаан, Технологийн Их Сургуулийн Пан Жианвэй болон түүний хамтран ажиллагсад Пэн Ченжи, Чен Юао, Ин Жуан нар "Мози" квант шинжлэх ухааны туршилтын хиймэл дагуулыг ашиглан квант төлөв байдлын анхны алсын зайн дамжуулалтыг хийсэн. Дэлхий дээр бие биенээсээ 1200 километрийн зайд байрлах хоёр газрын станц. Энэ нь дэлхийн квант мэдээлэл боловсруулах, квант холбооны сүлжээг бий болгох чухал алхам юм. Холбогдох судалгааны үр дүнг саяхан олон улсад нэр хүндтэй "Physical Review Letters" эрдэм шинжилгээний сэтгүүлд онлайнаар нийтлэв. Туршилтууд нь зургаан ердийн квант төлөвийг баталгаажуулсан бөгөөд дамжуулалтын найдвартай байдал нь сонгодог хязгаараас давсан. 1000 километрийн зай нь гадаргуу дээрх квант төлөвийг дамжуулах шинэ дээд амжилт юм. Энэхүү гайхамшигтай ажил нь ирээдүйд дэлхийн квант мэдээлэл боловсруулах сүлжээг бий болгох чухал суурийг тавьж байна.
Амьдрал, эрүүл мэнд
Хавдрын эмчилгээний тэргүүн эгнээнд протоны төхөөрөмжийг нутагшуулах ажлыг хурдасгаж байна.
Тавдугаар сард Шанхайн Жяотон Их Сургуулийн Анагаах ухааны сургуулийн харьяа Рүйжин эмнэлэгт дотооддоо үйлдвэрлэсэн анхны протоны эмчилгээний үзүүлэнгийн төхөөрөмжийн 180 градусын эргэдэг туяа эмчилгээний өрөөг ашиглалтад оруулж, эхний ээлжийн өвчтөнүүдийг эмчилгээнд хамруулав. Энэхүү дотоодын протон эмчилгээний төхөөрөмж хэдхэн хоногийн өмнө 35 өвчтөнд тогтмол цацрагийн эмчилгээг хийж дуусгасан гэж мэдээлсэн бөгөөд хэд хэдэн субъект мөн ойрын хугацаанд төлөвлөсний дагуу эмчилгээг дуусгаж, эргэдэг цацрагийн эмнэлзүйн туршилтыг хийх төлөвтэй байна. Протон эмчилгээ нь хавдрын эмчилгээний хамгийн дэвшилтэт аргуудын нэг бөгөөд нарийн эмчилгээ, гаж нөлөө багатай, өвчтөний амьдралын чанар өндөр зэрэг давуу талтай. Шанхайн бие даасан инновац, өндөр технологийн аж үйлдвэрийг хөгжүүлэх томоохон төслүүд болон Шинжлэх ухаан, технологийн яамны гол судалгаа, хөгжлийн төслүүдийн дэмжлэгтэйгээр анхны дотоодын протон эмчилгээний төхөөрөмжийн судалгаа, боловсруулалтыг хийж дуусгасан гэж мэдээлэв. “Арван гуравдугаар таван жилийн төлөвлөгөө”-ний дагуу Шанхайн Хэрэглээний Физикийн Хүрээлэн, Хятадын Шинжлэх Ухааны Академи, Шанхайн Гэрлийн эх үүсвэрийн Шинжлэх Ухааны Төв, Хятадын Шинжлэх Ухааны Академийн Шанхайн Нарийвчилсан Хүрээлэн, Шанхайн Жиаотун Их Сургуулийн Анагаах Ухааны Сургуулийн харьяа Рүйжин эмнэлэг болон холбогдох үйлдвэрлэгчид арван жилийн турш шаргуу ажиллаж, эцэст нь анхны дотоодын протон эмчилгээний төхөөрөмжийг гаргав.
Тархины шинжлэх ухаан
Одоогоор хулганад бүтээгдсэн хамгийн том нейрон бүхий бүх тархины проекцын атлас гарчээ. Хятадын эрдэмтдийн хүчин чармайлтын ачаар өнөөг хүртэл хулганад нейрон бүхий бүх тархины проекцын хамгийн том атласыг бүтээжээ. 03-р сарын 31-нд олон улсын эрдэм шинжилгээний "Nature-neuroscience" сэтгүүлд холбогдох судалгааны нийтлэлүүдийг нүүр нийтлэл хэлбэрээр онлайнаар нийтлэв. Энэхүү судалгааг Хятадын Шинжлэх Ухааны Академийн Тархины Шинжлэх Ухаан, Ухаалаг Технологийн Инновацын Шилдэг Төвийн Ян Жүн, Шү Нинлун нарын судалгааны баг, Хуажун Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургуулийн Сүжөүгийн Тархи-орон зайн мэдээллийн судалгааны хүрээлэнгийн хамт олон хийж гүйцэтгэсэн. Энэхүү сүүлийн үеийн судалгаа нь хулганын тархины урд талын бор гадаргын 6357 дан мэдрэлийн эсийн бүхэл тархины проекцын зураглалыг сэргээсэн дэлхийн анхны судалгаа бөгөөд өмнөх бүх үеийн хулганын нейроны бүх тархины проекцын тооноос хоёр дахин их юм. Судалгаагаар мөн урд талын бор гадаргын дотоод холболт, гадаад төсөөллийн тогтмол байдлыг илрүүлж, урд талын бор гадаргын ажиллах боломжтой загварыг санал болгож байна.
Биологийн үржил
Сансрын үржүүлгийн нууцыг тайлах зорилгоор "Шэньжөү-13" хөлгийн тээвэрлэж явсан үр тарианы үрийг бүхээгээс амжилттай суллав. 04-р сарын 26-нд "Шэньжөү-13" сансрын хөлгийн буцах капсул Бээжинд нээлтээ хийж дууслаа. Хятадын Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль болон бусад нэгжийн ачсан тарианы үрийг бүхээгээс амжилттай гаргажээ. “Шэньжөү-13” Хятадын ургамлын гаралтай эмийн үр төдийгүй будаа, хүнсний мөөгөнцөр, шанцайны ургамал зэрэг төрөл бүрийн ургамлын үрийг буцаан авчирсан гэж ойлгогдож байна. Тэд өөр өөр бүс нутаг, нэгжээс гаралтай бөгөөд зарим нь суурь судалгаанд анхаарлаа хандуулдаг бол зарим нь сорт тариалалтад анхаарлаа хандуулдаг. Сансрын селекци нь сансрын үржүүлгийн болон сансрын мутацийн үржүүлгийн гэж нэрлэгддэг сансрын тусгай орчныг ашиглан ургамлын үрийн генетик мутацийг өдөөж, улмаар ургамлын шинэ сортуудыг үржүүлэх, газар тариалангийн үржлийн материалыг бий болгох, генетик нөөцийг баяжуулах явдал юм. Үржлийн болон генетик зэрэг салбаруудтай хослуулсан өндөр технологи болно. Уламжлалт үржүүлгийн арга техниктэй харьцуулахад сансрын үржүүлгийн хамгийн том давуу тал нь сансрын мутагенжсан материалын мутацын хувь өндөр, үржлийн мөчлөг нь богино бөгөөд өндөр ургац, эрт боловсорч гүйцэх, өвчинд тэсвэртэй гэх мэт маш сайн шинж чанартай үр хөврөлийн нөөцийг бий болгодог. Харьцангуй богино хугацаа юм.
Агаарын сансрын технологи
Манай улс агаар мандлын шинжлэх ухааны ажиглалтаар дэлхийн дээд амжилт тогтоосон 05-р сарын 15-ны өдрийн 01:00 цагийн орчимд Хятадын Шинжлэх ухааны академийн Эверестийн станцын ойролцоох "Жиму №1" III төрлийн хөвөгч онгоц 4270 метрийн өндөрт хөөрч, хоёр дахь Чинхай-Төвөдийн эрдэм шинжилгээний экспедиц "Оргил зорилго" Эверестийн шинжлэх ухааны экспедиц юм. Ажиглалтын даалгаврыг гүйцэтгэх "Жиму №1" III төрлийн аэростат нь 55 метр урт, 19 метр өндөр, 9060 шоо метр эзлэхүүнтэй, манай улсаас бие даан бүтээсэн уясан аэростат юм. 9000 метрийн өндөрт агаар мандлын бүрдэл хэсгүүдийн босоо өөрчлөлт, дамжих процессыг ажиглахад голчлон ашигладаг бөгөөд усны уурын тогтвортой изотопын анализатор, хар нүүрстөрөгч, тоос, метан /нүүрстөрөгчийн давхар исэл, салхины температур, чийгшлийн үзүүлэлтээр тоноглогдсон. 9000 метрийн өндөрт орших Чинхай-Төвөдийн өндөрлөгийн агаар мандлын бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн өөрчлөлтийн талаарх шинжлэх ухааны өгөгдлүүд нь бүс нутгийн усны эргэлтийг судалж, хянах боломжтой бөгөөд "Азийн усан цамхаг" дахь усны эх үүсвэрийг илрүүлэх шинжлэх ухааны гол мэдээлэл, онолын үндэслэл болно.
Мөн түүнчлэн дэлхийн дулаарлын нөхцөлд Чинхай-Төвөдийн өндөрлөгийн мэдээллийг өгна. Ус-экологи-хүний үйл ажиллагааны гинжин хэлхээний өөрчлөлтийг даван туулах стратегийн санал нь шинжлэх ухааны чухал үндэслэл болж байна.
Гүн гүнзгий далай
"Хайгуулын №2" эрдэм шинжилгээний хөлөг онгоц "Далайн гүний дайчин"-ы хамт 05-р сарын 11-нд буцаж, 2022 оны далайн гүн дэх шинжлэх ухааны туршилтын станц болох далайн гүн дэх даалгавраа амжилттай биелүүлэв.
- Өмнөд Хятадын тэнгисийн хүйтэн хаврын бүсэд байрлах лаборатори, туршилтын даалгавар. Энэхүү аяллыг Хятадын Шинжлэх Ухааны Академийн Далайн Гүн Шинжлэх Ухаан, Инженерийн Хүрээлэн зохион байгуулсан бөгөөд Хятадын ШУА-ийн “Далайн гүн/абисс ухаалаг технологи ба далайн ёроол дахь шинжлэх ухааны туршилтын станц” зэрэглэлийн төсөл юм.
Далайн гүн дэх лабораторийн туршилтын ажлыг гүйцэтгэх явцад "Далайн гүний дайчин" Өмнөд Хятадын тэнгисийн хүйтэн хаврын бүсэд хүйтэн хаврын шингэн урсах экологи, байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийн талаар шинжлэх ухааны судалгаа хийж, Хаймагийн хүйтэн рашаан болон түүний зүүн хойд хэсэгт хоёр шинэ хүйтэн рашаан олж авсан. Идэвхтэй бүсээс чухал шингэн, тунадас, биологийн дээжийг цуглуулж, шингэний бүрэлдэхүүн хэсэг, бичил биетний бүлгэмдэл гэх мэт 72 цагийн турш газар дээр нь ажиглалт хийсэн. Далайн гүн дэх лабораториор дамжин урссан нэг зүйл дээр хийгдсэн. Хүйтэн рашааны систем гэдэг нь метанаар баялаг шингэн нь далайн ёроол руу нэвчиж, үүссэн далайн гүн дэх байгалийн үзэгдэл юм. Энэхүү шинжлэх ухааны экспедиц нь Өмнөд Хятадын тэнгисийн хүйтэн булгийн нууцыг нээн илрүүлэхэд маш их мэдээлэл өгсөн.
