Хүүхдүүдийн хувьд үеийн үед хамгийн их хүсэн хүлээдэг баяр бол Цагаан сар. Шинэ жилийн үеэр хүүхдүүд эцэг эхээ даган төрөл төрөгсөд, найз нөхөдтэйгөө уулзаж, аль сайхнаасаа идэж болох төдийгүй шинэ жилийн олон сонирхолтой бэлэг авдаг. Өнөөгийнхтэй харьцуулбал  

80-аад оны дараах болон 90-ээд оны дараах олон хүн хүүхэд насныхаа сар шинийн баярыг маш их дурсан санадаг. Одоогийн хүүхдүүдээс ялгаатай нь хүүхдүүд шинэ жил ирмэгц, тоглоом худалдаж авахаар эцэг эхээ гуйдаг. Тоглоом тус бүр нь сар шинийн өнгөөр дүүрэн. Эдгээр эд зүйлсийн ихэнхийг шинэ зууны хүүхдүүд  харах нь байтугай сонсож ч үзээгүй.

ИНЭЭД ХӨӨР ДҮҮРЭН ЦАГААН САР

Хүүхэд насандаа хаврын баярыг эргэн дурсахад хамгийн түрүүнд инээмсэглэсэн царай санаанд орж ирдэг. Цагаан сар бол баяр баясгалангаар бялхдаг баяр. 80-аад оноос хойш үеийнхний хувьд өссөн орчин аав ээж нарынх нь залуу үетэй харьцуулахад маш их сайжирсан. Ядаж л хоол хүнс, хувцас хунарын тал дээр санаа зовох зүйлгүй гэж хэлж чадна. Гэхдээ Цагаан сарын үеэр хувцас, хоол хүнс үргэлж хүмүүсийн тэсэн ядан хүлээдэг өвөрмөц "Ид шид"-тэй байдаг гэлтэй.

Шинийн нэгний өглөө нойрмог нүдээ нээгээд л шинэ хувцас, гутал өмсөхийг тэсэн ядан хүлээдэг. Ихэнх шинэ хувцас улаан өнгөтэй. Өмсөхөд онцгой баяр болдог. Шинэ жилийн уур амьсгал гэнэт орж ирдэг. Шинэ гутал нь ихэвчлэн спортын, өмсөхөд эвтэйхэн, зөөлөн байдаг. Би тэдгээрийг нэг өмсвөл тайлахдаа дурамжхан байдаг байлаа. Шинэ гутал өмсөөд алхаж гишгэхэд илүү хөнгөн санагддаг.

Цагаан сарын үеэр хамгийн чухал нь инээд хөөр. Би бага сургуульд байхдаа эцэг эхтэйгээ хос уянга худалдаж авдаг байлаа. Хос уянга нь уламжлалт ёс заншил, хос уянгыг хятад үсгийн хуучин фонтоор, дээр нь гар бичмэл учраас буруу унших нь түгээмэл тул хүмүүсийг инээлгэдэг. Зарим лангууны эзэд бас: "Ирэх жил би таны уншсан зүйлийн дагуу бичнэ" гэдэгсэн.

Цагаан сарын үеэр хамгийн аз жаргалтай хүмүүс бол хүүхдүүд. Эцэг эхчүүдийн энгийн үед дандаа худалдаж авч өгдөггүй бэлгийг хүүхдүүд  сар шинээр л санал болгодог. Тэдний ихэнх нь хүссэнээ авч чаддаг. Айлаар явж, Цагаан сарын мэндчилгээний үеэр чихэр, тарвас, шоколад зэрэг зуушийг ширээн дээр тавьж, томчууд ярилцан, хүүхдүүд тоглодог.

Шинэдээр хаа явсан газар бүртээ өлзий бэлгэтэй, аз жаргалтай үгс сонсож, уулзсан бүхэн нүүрэндээ инээмсэглэл тодруулдаг. Гэр бүлээрээ цугларан, шинэ оноо, шинэ бүхнийг эхлүүлж байгаа болохоор энгийн зүйлс ч баяр баясгалантай, сайн сайхны ачаалагч, бэлгэшээл болж байдаг.

САР ШИНЭ БОЛ МАШ УРТ АГУУЛГА

90-ээд онд төрсөн миний хувьд эргэн дурсахад хүүхэд байхад сар шинэ маш урт агуулгатай байжээ. Сар шинийн өнгө нь битүүний хоол, гэр бүлээрээ цугларах, цагаан сарын тоглолт сонирхох зэргээс эхлээд гудамжны  гэрэлтүүлэг, дэнлүүнүүд гялалзаж, хүмүүсийн  инээмсэглэл дунд үргэлжилдэгсэн.

Сар шинэдээ бэлтгэхийн тулд олон зан үйл байдаг. Эхнийх нь шинийн бараагаа худалдан авах. Миний төрсөн нутаг Хүбэй мужийн Хунхү гэдэг газар бол Хөхмөрний эрэгт орших жижиг хот. Загас, амуу будааны нутаг гэгддэг. Сар шинээр гахайн махаа даршуулж хатаах нь шинэ жилийн чухал заншил юм. Зах дээр урт дараалал харагдаж байвал хиамны дэлгүүр л байх ёстой. Бүх төрлийн махаа даршуулахад бараг ерөнхийдөө 7 хоног орчим хугацаа зарцуулах хэрэгтэй. Дараа нь хатаах горимд орно. Цонхонд, хашаанд гэх зэрэг. Айл болгоноос махны даршуулсан үнэр ханхална.

Сар шинээс өмнөх цэвэрлэгээ их том ажил. Эрт босох хэрэгтэй. Нарлаг өдрийг сонгож, угаалга хийж, шалаа зүлгэж, өрөөг эмх цэгцтэй, гал тогооны өрөөг цэвэрлэнэ. Өрөөний өнцөг булан бүрийг үлдээлгүй  цэвэрлэж, цонхны хөшгийг ч гэсэн угаах ёстой. Эрт босож байж бүх хувцсаа өдөрт нь угааж, хатааж чадна. Цэвэрлэсний дараа чимэглэх ажилдаа орж өнгөт чийдэнгээ өлгөн, цонхны зураг, хос уянгаа  нааж, цэцгүүдээ саванд хийж тавина. Ингээд л шинэ жилийн  өнгө аяс өрөө гэрийг чимнэ.

Хамаатан садангууд дунд нутгаасаа өөр газар ажил хийдэг олон хүмүүс байдаг. Жил бүрийн Цагаан сар бол гэр бүлээрээ уулзах сайхан үе юм. Өнөөдөр авга ахынхаа гэрт очно. Маргааш хоёр дахь авга эгчийнхээ гэрт очиж уулзна. Бага наснаасаа эхлээд Цагаан сарын арван таван өдөр бараг өдөр бүр цуглардаг. Хоол бол зайлшгүй, улаан өнгийн ширээний бүтээлэг, ширээ дүүрэн амтат хоол, хүн бүр хамтдаа хундага өргөнө, энэ бол тухайн жилийн хамгийн их төлөөлөл болсон дүр зураг юм.

Шинэ жилийн дараа худалдан авсан сар шинэд бэлтгэсэн хоол хүнсээ аажим аажмаар идэж, хаалган дээрх хос уянгын өнгө аажмаар буурах болно. Гэвч ийм урт агуулга нь ой санамжийн гүнд үлдэж, жилээс жилд улам дурсан санагдсаар байдаг.

ӨНГӨ ТАНСАГ ЖИЛ

Зүүн хойд зүгийн хүйтэнд сар шинэ болоход гадаа цастай, цагаан ертөнц байдаг. Харин 80-аад онд төрсөн миний хүүхэд насны дурсамжинд төрөлх хот Харбин дахь Цагаан сар үнэхээр тансаг өнгөтөй!

Манай хорооллын хаалганы дэргэд задгай талбай байдаг. Цагаан сар  ойртоход зах дээрх олон худалдаачид анх юу зарж байсан нь хамаагүй үргэлж лангуун дээр зай гаргаж, хос уянга, цагаан сарын зураг, өнгөт чийдэн  худалдаанд гаргах хэрэгтэй болдог.

Зүүн хойт нутгийн бүх онцлогуудаас миний хамгийн дуртай нь буурцагтай боорцог. Би бага байхдаа Цагаан сарын үеэр энэ амттаныг л идэж чаддаг байлаа. Энэ бол пинг-понг бөмбөгний хэртэй бөөрөнхий боорцог бөгөөд гадна талд нь шар будааны жигнэмэгээр хийсэн хальстай, дотор нь улаан буурцаг нунтаглан хийсэн байдаг. Хадгалахдаа хөлдөөх хэрэгтэй. Тогоонд шууд жигнэж идэхэд болдог.

Ээж минь цэцэг ургамалд дуртай. Цагаан сар болгоноор шинэ ургамал худалдаж авдаг. Сар шинээс өмнө гэрээ цэвэрлэхдээ би жижиг алчуур авч, навчийг нь арчдаг үүрэгтэй.

Хожим нь гэрийн ургамал их болж энэ ажил ч хүндрэв. "Дахиад нэг өвөл  өнгөрчихлөө. Тэдэнд ямар их эрч хүч байгааг хар л даа!" гэж ээж цэцгүүдээрээ бахархана.

- Өө тийм ээ! Цонх нь цастай ч дотор нь ногооноор дүүрэн. Энэ элбэг дэлбэг ногоон өнгө Цагаан сарын дүр төрхийн элч шиг амьдралд хайртай хүн байхыг надад заасан юм.

ОЛОН АМТТАЙ ЖИЛ

90-ээд онд төрсөн миний хувьд хүүхэд насны дурсамжинд Цагаан сарын өнгө аяс үргэлж олон зүйлийг санагдуулдаг. Төрөлх хот болох Шаньдун мужийн Жи Нань хотод загас ногоотой хуурга иддэг. Загас, ногоотой хуурга бол Жи Нань дахь айл бүрт заавал байх ёстой Цагаан сарын хоол юм. Байцаа, ламинариа макерел зэрэг гол орцуудыг саванд хийж, элсэн чихэр, цуу, сонгино болон бусад  загас зэрэг орцтой, элсэн чихэр, цуу, жяню сэлтийн амтлагчаар амталж, зөөлөн гал дээр чанана.

Хамгийн түрүүнд материалаа бэлтгэх хэрэгтэй. Гэртээ хадгалсан байцааг бэлэн болгоно. Үүний дараа цэвэр лотусын үндсийг хагас инчийн зузаан лотусын үндэсний хэсэг болгон хэрчинэ. Ингээд хойш нь тавина. Махны тухайд аав маань бэлтгэдэг. Би бага байхдаа зүгээр суулгүй ламинариаг угаахад тусалдаг байлаа.

Орц бэлдээд дараа нь ямар тогоонд дарааллын дагуу хийх нь бас маш онцгой юм. Хамгийн түрүүнд байцаа, түүний баялаг чийгшил байдал нь тогоог шатаахаас зайлсхийнэ; Дээр нь лотусын үндэс нэмнэ. Энэ нь нүхтэй учраас агааржуулахад хялбар байдаг. Энэ нь тогоо шатахаас сэргийлэх хоёр дахь баталгаа юм; Үүний дээр ламинариа хийнэ. Ламинариа дээр нь бага зэрэг гахайн махаа загасны махтай хамт хучна. Бүх орцуудыг эмх цэгцтэй байрлуулж, амтлагч нэмж, дараа нь тогооны тагийг дарж, зөөлөн гал дээр нэг шөнөжин чанана.

Шөнө нь эцэг эхчүүд ээлжээр босож, зуухыг харж байх хэрэгтэй. Үүр цайх үед тогооны тагийг өргөхөд өрөө дүүрэн хоолны сайхан үнэр үнэртэнэ.  Өглөөний цайгаа уухад загас  ногоотой хуургаа тэсэн ядан хүлээдэг. Янз бүрийн орцны амт холилдож, чихэрлэг, гашуун амт хүмүүст амттай мэдрэмж төрүүлдэг.

Хэдийгээр цаг хугацаа нисэх мэт түргэн өнгөрч байгаа ч хүүхэд насны энэ "Өнгө аяс" миний ой тойнд хадгалагдсаар байна. Би хичээл сурлага ажил төрөл гэж явсаар олон газарт загас ногоотой хуурга амталсан ч нутгийн минь загас ногоотой хуурга л үргэлж хамгийн амттай нь. Чихэрлэг гашуун энэ амт бол аав ээжийн минь гараас гарсан онцгой хайр юм.