Албан журмын боловсрол нь олон зуун сая хүүхэд эрүүл саруул өсөхтэй холбоотой бөгөөд улс орны хөгжил, үндэстний ирээдүйтэй холбоотой байдаг. ХКН-ын XVIII их хурлаас хойш албан журмын боловсрол нь шударга ёсыг ахиулж, чанарыг дээшлүүлэхэд анхаарч, бодлогын баталгааны тогтолцоог тасралтгүй сайжруулж, "суух сургуультай болох"-оос "сайн боловсрол хүртэх" хүртэлх ард түмний сайн сайхны хүлээлтийг хангахыг хичээж ирсэн.
Өнөөг хүртэл Хятадын хэмжээний албан журмын боловсролын шатанд нийт 207 мянган сургууль, 158 сая сурагч, 10 сая 570 мянган багштай байна. Албан журмын боловсролыг иж бүрэн сурталчлах үндсэн дээр 10 гаруйхан жилийн дотор шяний хэмжээнд суурь тэнцвэртэй хөгжилд хүрчээ.
Хот, хөдөөгийн сургуулиудын нөхцөл байдлын зөрөөг багасгажээ
Гүйжүө мужийн Чяньшинань нутгийн Бү И, Мяо үндэстний цөөнхийн өөртөө засах жүөгийн Шинрэнь хотын Балин суурингийн Нюй Чанпин тосгоны Танфан бага сургууль нь алслагдсан тосгоны түвшний бага сургууль юм. Нэгэн цагт энд бараг юу ч байхгүй байсан тул нутгийн хүмүүс ч очих дургүй бага сургууль байв. Өнөөдөр болоход Танфан бага сургууль хэдийн асар их өөрчлөлтөд орж, сурагчдын тоо 75-аас 555 болж, сургууль завсардалт 0 болж, багшлах боловсон хүчний тоо 3-аас 42 болж, сургуулийн барилга 392 хавтгай дөрвөлжин метрээс 6000 гаруй ам.метр болж нэмэгдсэн бөгөөд сургуулийн нийт талбай нь 2000 хавтгай дөрвөлжин метрээс бараг 30,000 хавтгай дөрвөлжин метр болж нэмэгдэв. Энэ нь алслагдсан нутгийн сургуулийн бүтээсэн гайхамшиг, мөн "хэн ч дутах ёсгүй" гэсэн албан журмын боловсролын амлалтын тод илэрхийлэл юм. Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд албан журмын боловсрол нь сургуулийн нөөцийн тэнцвэртэй хуваарилалт, тэнцвэртэй хөгжлийг уялдуулан хөгжүүлэх баталгааны механизмын хувьд тасралтгүй сайжирч байна. Тоо баримтаас харахад 2012-2021 онд улсын хэмжээнд бага сургуулийн элсэлтийн цэвэр түвшин 99.85 хувиас 99.9 хувьд хүрч, дунд сургуулийн нийт элсэлтийн түвшин 100 хувиас дээш хэвээр байх болно. Албан журмын боловсролын үе шатад бүртгэлд хамрагдсан ядуу буурай өрхийн сурагчид бүгд сургуульд орж, олон жил үүсээд байсан сургууль завсардалтын асуудлыг шийдвэрлэсэн билээ. Үүний зэрэгцээ хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд, өсвөр үеийнхний боловсрол эзэмших тэгш эрхийг бодитойгоор баталгаажуулж, сургуулийн насны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн албан журмын боловсролд хамрагдалт 95 хувиас давсан байна. 2021 онд улсын хэмжээнд 920 мянган тусгай боловсролын сурагч суралцаж байгаа нь 2012 оныхоос 541 мянга буюу 142.8 хувь нэмэгдсэн байна. Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд төв засгийн газар нийт 400 гаруй тэрбум юанийн хөрөнгө оруулалт хийж, орон нутгийн 1 их наяд гаруй юанийн хөрөнгө оруулалтыг хөдөлгөж, "хөдөө тосгоны сургуулийн нөхцөл муутай, хот суурингийн сургууль хүн ихтэй" албан журмын боловсролын асуудлыг шийдвэрлэхэд анхаарч, хот, хөдөөгийн сургуулийн нөхцөл байдлын зөрөөг багасгахаар хичээн ажиллажээ. 2012-2021 онд улсын хэмжээнд ерөнхий боловсролын сургуулийн нэг сурагчид ногдох сургалтын болон туслах байрны талбай 3.7 хавтгай дөрвөлжин метрээс 5 хавтгай дөрвөлжин метр болж, нэг сурагчид ногдох спортын талбай 7.3 хавтгай дөрвөлжин метрээс 8.2 хавтгай дөрвөлжин метр болж нэмэгдэв. Интернэтийн хүртээмж 25 хувиас бараг 100 хувь болжээ.
- Албан журмын боловсролын сургуулийн суурь нөхцөл ихээхэн сайжирч, хуучирсан байшин, дотуур байр зэрэг асуудлууд үндсэндээ шийдэгдсэн. Ялангуяа төв болон баруун бүс нутгийн хөдөө тосгоны сургуулийн нөхцөл байдал хүнийг гайхуулам түвшинд хүрч чадсан гэж Хятадын Боловсролын Яамны Суурь боловсролын газрын дарга Люй Юйган ярив.
Багш бол боловсролын үндэс суурь юм. Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд албан журмын боловсролын нийт багшийн тоо 9.09 саяас 10.57 сая болж, 1.48 саяар нэмэгдэж, бакалавр болон түүнээс дээш зэрэгтэй багш нарын эзлэх хувь 47.6 хувиас 77.7 болж нэмэгджээ. "Тусгай багшийн ажлын байр", төсвөөс санхүүждэг жирийн оюутнууд, тэтгэвэрт гарсан багшийн дэмжлэг зэрэг олон сувгаар төв болон баруун бүсийн хөдөө орон нутагт өндөр чанартай багш нар нэмэгджээ. Хөдөө орон нутгийн болон хотын сургуулиудын шилдэг багш нарын солилцоогоор ажиллах тогтолцоог бий болгожээ. Үүний зэрэгцээ багшийн цалинг хуульд заасны дагуу баталгаажуулж, албан журмын боловсролын багшийн цалингийн дундаж орлогыг орон нутгийн төрийн албан хаагчдын цалингийн дундаж орлогоос багагүй байх, хөдөөгийн багшийн амьжиргааны баталгааг сайжруулах, хөдөө орон нутгийн багш нарын 433 мянган иж бүрдэл ээлжийн дотуур байр барих ажлыг дэмжсэн байна.
"Үндсэндээ тэнцвэртэй"-гээс "Чанарын тэнцвэрт байдал" руу шилжжээ
Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн төлөвлөлт, санхүүгийн хөрөнгийн хөрөнгө оруулалт, улсын нөөцийн хуваарилалтын чиглэлээр албан журмын боловсролыг баталгаажуулахад нэн тэргүүнд анхаарч ирсэн. 2012-2021 онд төсвийн албан журмын боловсролын зардал 1.17 их наяд юаниас 2.29 их наяд юань болж, улсын төсвийн боловсролын зардлын 50 гаруй хувийг эзэлж байна. 2015 онд хөдөө орон нутгийн албан журмын боловсролын санхүүжилтийн баталгааны механизм болон хотын албан журмын боловсролын урамшуулал, татаасны бодлогыг уялдуулан хэрэгжүүлэх үндсэн дээр төр засгаас хот, хөдөөгийн албан журмын боловсролын санхүүжилтийн баталгааны нэгдсэн механизмыг хөдөө орон нутагт голлон бий болгосон. 2012-2021 онд бага сургуулийн сурагчдын дундаж зардал нэг сурагчийн жилд 7447 юань байснаас 14458 юань болж, дунд сургуулийн сурагчдын дундаж зардал 10218 юаниас 20717 юань болж нэмэгдэнэ.
- Ядуу буурай өрхийн сурагчид үндсэндээ шаардлагатай бүх тусламжийг авч, картын бүрдүүлэлт хийсэн сурагчид, амьжиргааны тэтгэмж, гачигдалтай өнчин сурагч, хөгжлийн бэрхшээлтэй сурагчдыг санхүүжилтийн хүрээнд нэн тэргүүнд хамруулна гэж Люй Юйган танилцууллаа.
2011 оноос хойш хөдөө орон нутгийн сурагчдын хоол тэжээлийн байдлыг сайжруулах, хөдөөгийн сурагчдын эрүүл мэндийн түвшнийг дээшлүүлэх зорилгоор сурагчдын хоол тэжээлийг сайжруулах төлөвлөгөө албан ёсоор хэрэгжиж эхэлжээ. Хоол тэжээлийг сайжруулах төлөвлөгөө нь хөдөө орон нутгийн 37 сая сурагчдад жил бүр ашиг тус хүртээж,сурагчдын биеийн эрүүл мэндийн тэнцлийн түвшин 2012 онд 70.3 хувь байсан бол 2021 онд 86.7 хувь болж өссөн. Хөдөө орон нутгийн 15 настай эрэгтэй сурагч ба эмэгтэй сурагчийн дундаж биеийн өндөр 2020 онд 2012 оныхоос бараг 10 см ба 8 см өндөр болсон байна. Хошуу шяний албан журмын боловсролыг суурь тэнцвэртэй хөгжүүлэх зорилт бүрэн хэрэгжсэнээр Хятад улсын албан журмын боловсролын ажлын гол төвлөрөл "үндсэндээ тэнцвэртэй"-ээс "чанарын тэнцвэрт байдал" руу шилжлээ.
Боловсролын яамны Боловсролын хяналтын товчооны дарга Тянь Зү-Инь хэлэхдээ "Үндсэндээ тэнцвэртэй харьцуулахад өндөр чанарын тэнцвэрт байдал нь утга санааг хөгжүүлэх, чанарыг сайжруулахад илүү анхаарал хандуулдаг бөгөөд гол нь дөрвөн талын ажлыг хэрэгжүүлэх явдал юм.
Нэг. Иж бүрэн хөгжлийн үзэл баримтлалын дагуу ажиллана.Хичээлийг ялгалгүй баримталж, таван талын хүмүүжилд ижил ач холбогдол өгч, сурагчдын авьяас чадварт нь тохируулан зааж, сурагч бүрд тохирсон боловсрол олгоно.
Хоёр. Барилгын стандартчиллын зэргийг өндөр болгоно.
Гурав. Багшийн багийн чанар чансааг дээшлүүлнэ. Багшийн боловсон хүчний нийт чанарыг цогцоор нь сайжруулж, багш нарын цалинг үр дүнтэйгээр баталгаажуулж, багшийн удирдлагын тогтолцоог боловсронгуй болгож, багшийн солилцоо, сэлгэлтийг бүрэн хэрэгжүүлж, багшийн нөөцийг тэнцвэртэй хуваарилна.
Дөрөв. Ард түмэн илүү сэтгэл хангалуун байдлыг үргэлжлэн батална. Ард түмний амин чухал эрх ашгийн төлөөх асуудлыг үр дүнтэй шийдвэрлэж, чанартай албан журмын боловсролын нөөцийн хамрах хүрээ ихээхэн өргөжүүлж, иргэдийн сэтгэл ханамжийн байдлыг илүү дээшлүүлнэ".
Олон арга хэмжээгээр "сургууль сонголт”-ын асуудлыг шийдвэрлэнэ
Удаан хугацааны турш "сургууль сонголт"-ын асуудал эцэг эх, сурагчдын сэтгэлийг зовоосон хэрэг учир болсоор ирсэн байжээ. "Сургууль сонголт"-ын асуудлыг цогцоор нь зохицуулах гол асуудал бол ард түмнийхээ хэрэгцээг хангаж, хүүхдүүдээ аль болох чанартай боловсрол эзэмшүүлэх, тэнцвэртэй боловсрол эзэмшихийг эрмэлзэх явдал юм.
2011 онд Шичэн дүүргийн боловсролын комиссын дэмжлэгтэйгээр 73 жилийн түүхтэй Бээжингийн бага сургууль нь хотын анхны улсын сургуулийн боловсролын группийг байгуулахад манлайлан оролцож, группээс сургууль эрхлэх талаар үр ашигтай эрэл хайгуул хийж эхэлсэн. Дараагийн 10 жилийн хугацаанд тус сургуулийн боловсролын дэвшилтэт санаа, менежментийн үзэл баримтлал, сургуулийн үйл ажиллагааны туршлагыг Бээжингийн Шичэн, Фаншань, Дашин, Тунжүө, Фэнтай зэрэг салбар сургуулиудад өргөнөөр түгээж, өндөр чанартай боловсролын нөөцийг хуваалцаж, олон хүмүүст таалагдсан загвар болж чадсан юм.
- Бээжингийн бага сургуулийн Тяньнин сүмийн салбарыг жишээ болгон авч үзвэл, Тяньнин сүм орчмын Бээжингийн өрхийн бүртгэлтэй хүүхдүүдийн дийлэнх нь сургуулийн сонголтоор явдаг бөгөөд нэгдүгээр ангид 2-3 ангид элсэх боломжтой байдаг. 2014 онд тус группт элссэний дараа тухайн жилдээ өрхийн бүртгэлтэй олон тооны хүүхдүүд сургуульдаа буцаж, 6 ангитай болсон. Өнөөдөр жил бүр нэгдүгээр анги 14 анги шинээр элсүүлж байна. Одоо группэд элсэхээс өмнө сургуулийн цар хүрээ 450 хүн байсан бол 2300 гаруй хүн болтлоо өсжээ. Хүүхдүүддээ Бээжингийн бага сургуулийн чанартай боловсрол хүртээж байгаа нь үнэхээр таалагдаж байна гэж эцэг эхчүүд ярьсан гэж Бээжингийн бага сургуулийн захирал Ли Миншин маш их сэтгэл хөдлөн ярилаа.
Шаньдүн мужид боловсролыг бэхжүүлж, шилдэг сургуулиудыг өргөжүүлэх арга хэмжээ нь мөн "сургуулийн сонголт"-ын асуудлыг нэлээд намжаасан амжилттай арга барил болжээ. Чанар сайтай сургуулиудыг нэгтгэж,Шаньдүн муж хот, хөдөө бүс нутаг хоорондын 1926 боловсролын бүлэг холбоо байгуулж, албан журмын боловсролын шатны 7062 сургуулийг хамруулж, намын бүтээн байгуулалт, удирдлага, сургалт, судалгаа, дамжаа,багш, үнэлгээ гэх мэтийг нэг стандартаар хэрэгжүүлж байна. Ингэж хамтын бүтээн байгуулалт хийж, нөөцөө хамт хуваалцах болсноор иргэдийн илүү сайн боловсрол хүртэх боломж ихээхэн нэмэгджээ.
Сургууль бүр, муж бүр ингэж идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж байгаа нь Хятадын сургуулийн үйл ажиллагааны тэнцвэргүй байдал, чанартай боловсролын нөөцийн хомсдол зэрэг асуудлыг шийдвэрлэхэд чиглэсэн хүчин чармайлтын илэрхийлэл болж бий төдийгүй сурагчдын өсөлт хөгжилтийн орчин зэрэг бүх талаараа сайжирч байгаа явдал болсон юм.
Хятадын Боловсролын Нийгэмлэгийн дэд ерөнхийлөгч, Шанхайн Боловсролын Нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч Инь Хүөчин хэлэхдээ "Хятад улс дэлхийн хамгийн том хөгжиж буй орны хувьд заавал эзэмших боловсролын асар том цар хүрээтэй бөгөөд бүс нутаг дахь эдийн засаг, нийгэм, боловсролын хөгжлийн түвшин илт зөрөөтэй байна. Энэхүү нөхцөл байдалд албан журмын боловсролыг сурталчлах түвшинг хэрхэн тасралтгүй бэхжүүлэх, албан журмын боловсролын чанарыг сайжруулах нь асар том сорилт болж байна" гэлээ.
Өнгөрсөн хугацаанд Хятад улс “Есөн жилийн албан журмын боловсролыг үндсэнд нь бүх нийтээр түгээж, залуучууд, дунд насныхны бичиг үсэг үл мэдэх явдлыг үндсэнд нь арилгах” зорилтыг хэрэгжүүлэхийн тулд гурван төрлийн бүс нутгийг хамруулсан шат дараалсан стратегийг батлан хэрэгжүүлж ирсэн. Өнөөдөр Хятад улс албан журмын боловсролыг тэгш, чанартай хөгжүүлэхийн тулд эхлээд шяний зэрэглэлийн албан журмын сургуулийн тэнцвэртэй хөгжлийг ахиулж, дараа нь өндөр чанартай, тэнцвэртэй хөгжлийг ахиулах стратегийг баримталж байна. Урт болон богино хугацааны зорилгыг хослуулан баримталж, бүх бүс нутагт албан журмын боловсролын чанарын тэнцвэртэй хөгжилд хүрэхэд ч бат итгэж байна.
- Албан журмын боловсролын хөгжлийн шинэ түүхэн эхлэлийн цэг дээр зогсож, албан журмын боловсролын өндөр чанартай, тэнцвэртэй хөгжлийг цаашид ахиулъя гэвэл улам бүр гүнзгий бэрхшээлтэй тулгарах нь дамжиггүй. Гэсэн хэдий ч бид хүчин чармайлтаа төвлөрүүлж, бэрхшээлийг даван туулах ёстой бөгөөд цаг үеийн эрхэм зорилгоо биелүүлж,хойч үеийнхээ шилдэг боловсрол эзэмших орчныг улам сайжруулж чадна гэдэгт бат итгэлтэй байна гэж Инь Хүөчин үзсэн байна.
