Хятадын өөрчлөлт шинэчлэлийн 40 жил нь 63 настай Оросын Александр Зеленковын нүдэнд улс орны хурдтай хөгжлийн түүх байсан юм.
Хуучин зөвлөлтийн Хятадад суугаа дипломат ажилтан асан тэрээр хэлэхдээ: - 1980-аад оны эхэн үед Бээжин хот ихэнхдээ байшинд амьдардаг байсан. Өвлийн улиралд нүүрс түлж дулаалан, гудамж талбайгаар унадаг дугуйтай хүмүүс дүүрэн байсан. Хамгийн гайхалтай зүйл нь Хятад улсад унадаг дугуй нь олон төрлийн ажилд оролцдог. Жишээлбэл гурван хаалгатай шүүгээ зөөхөд ч унадаг дугуйгаар ачдаг байсан.
Зеленков өнгөрсөн жил Хятадад айлчилсан. Тэрээр: - Бээжин хот "Дэлхийн хэмжээний хот" болж, өвлийн улиралд цэвэр эрчим хүчний халаалтын төвлөрлийг хэрэгжүүлж, гудамж талбайгаар машин унаа давхин байсан бөгөөд хамгийн их сэтгэл хөдөлсөн зүйл нь "Бээжин хотоос өндөр хурдны галт тэргээр Тяньжин хот хүртэл 30 минут л явна гэж байв.
ОХУ-ын ГХЯ-ны хэвлэлийн төлөөлөгч Мария Зараваховын шинэчлэлийн тухай яриандаа, өөрчлөлт шинэчлэлт хийсэн Хятад улс нь дэлгэрч байгаа цэцэг мэт гэжээ.
Завадовын аав нь Зөвлөлтийн дипломатч юм. 1980-аад оны эхээр Зэджава анх удаа эцэг эхийн хамт Хятадад иржээ. Тэр үед Хятад улс анх шинэчлэлт хийж, нээлттэй болсон. Бээжингийн гудамжинд ихэнх хүн ногоон, хөх өнгийн цамц өмссөн, театр, музей олон байгаагүй. Ээж нь түүнийг Бэй Хай цэцэрлэг болон Сүн Чинлиний хуучин байранд аваачиж тоглуулдаг байсан.
Закарова гэр бүлээрээ 1990-ээд онд Бээжинд хоёр дахь удаагаа ирэхэд "Хүмүүсийн царайнд инээд тодорч байсан бөгөөд гадаад хэл сурч эхлэн, гадаадын иргэдтэй харилцах дуртай" байв.
"Бээжин дэх амьдрал Хятадыг ойлгох үүд хаалгыг нээсэн" гэж Зэдава хэллээ. Өнөөдөр дипломат ажилтан болсны хувьд тэрээр Хятад руу байнга явдаг бөгөөд Хятад-Оросын харилцааны хөгжлийг нүдээрээ үзэж байгаа юм.
"Миний хувьд Хятадын шинэчлэл, нээлт нь зөвхөн улс төр, эдийн засаг, гадаад харилцааны нэр томъё төдийгүй бага насны ой ухаан, мэдрэмж юм" гэж Синьхуа агентлаг өгсөн ярилцлагадаа хэлэв.
Хөвөн тарих үйлдвэрлэл нь Тажикстан, Узбекистан зэрэг Төв Азийн орнуудад хөдөө аж ахуйн тулгуур болж байгаа юм. 2014 онд БНХАУ-ын Жүн Тай Групп, Шиньжяны Бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх холбоо хамтран орон нутгийн орчин үеийн хөвөн үйлдвэрлэлийн баазыг бий болгохоор ажиллаж эхэлсэн байна. Зөвхөн 3 жилийн дотор аж үйлдвэрийн парк нь зураг төслөөс бодит байдалд хэрэгжүүлж, тариалалт, боловсруулалт, борлуулалтын салбарын гинжин холбоог аажмаар бий болгосон байна.
Киргизстанд Хятадын Хөдөө аж ахуйн шинжлэх ухааны академийн хөвөн судлах хүрээлэн нь 2003 оноос хойш хөвөн тарих технологийг орон нутагтаа сурталчилж эхэлсэн байна. Хятадын технологийг нэвтрүүлсний дараа хөвөнгийн үйлдвэрлэл 3 тонноос 5 тонн хүртэл өсч, орлого нь эрс нэмэгдсэн байна.
Хөвөн тариалалт, нэхмэл эдлэл, дэд бүтэц, төмөр замын салбарт Хятадын компаниуд орон нутгийн ажилчдад зориулсан техникийн сургалтыг бэхжүүлж, олон нийтийн үүрэг хариуцлагыг хүлээж, Хятадын технологи, хөрөнгө оруулалтыг янз бүрийн улс орнуудын бүтээмжийн хүч болгон хувиргасан байна. Энэ нь Торгоны зам дагуух орон нутгийн иргэдэд илүү их ашиг тусыг авчрах болно.
Казахстаны улс төрийн эрдэмтэн Амребаев хэлсэн үгэндээ: Хятадын "Бүс ба зам" санаачилгаас хойш Хятадын олон олон компаниуд, бизнес эрхлэгчид Казахстанд хөрөнгө оруулан, эдийн засгийн чанарыг сайжруулж, орон нутгийн иргэдэд зориулж хөрөнгө оруулалт хийдэг гэжээ. Казахстан нь "Бүс ба зам"-ын бүтээн байгуулалтад идэвхтэй оролцож, дамжин өнгөрөх тээвэрлэлтийг хөгжүүлэх, Азийн болон Европ тивийг холбосон гүүр болно гэдэгт найдаж байна.
