Бүтээн байгуулалт хийгдэж буй Хятадын /Хармөрөн/ туршилтын Чөлөөт худалдааны бүсийн Харбины бүс нь Кэ Юү хагас дамжуулагч аж үйлдвэрийн үйлдвэрлэх, сургалт, судалгааны бүс     
Гэрэл зургийг: ЖАН ТАО

"Бүс нутгийн эдийн засгийн иж бүрэн түншлэлийн харилцааны гэрээ /RCEP/"-г өндөр чанартай хэрэгжүүлж, АСЕАН-ы гишүүдтэй Хятад-АСЕАН-ы Чөлөөт худалдааны бүсийн 3.0-ыг идэвхтэй байгуулж, "Номхон далай дамнасан иж бүрэн түншлэлийн харилцааны гэрээ /CPTPP/" болон "Дижитал эдийн засгийн түншлэлийн харилцааны гэрээ /DEPA/"-нд нэгдэн орохыг үргэлжлүүлэн дэмжинэ. Энэ нь Хятадын Чөлөөт худалдааны бүсийг дэмжих стратеги хурдтай явагдаж байгааг харуулж байна.

Худалдааны яамны холбогдох албаны хүн саяхан:

- Хятад улс дэлхийн 26 улс орон, бүс нутагтай Чөлөөт худалдааны 19 гэрээ байгуулсан нь 10 жилийн өмнөхтэй харьцуулахад бараг 100 хувиар нэмэгдсэн байна. Чөлөөт худалдааны олон гэрээ хэлэлцээр хийж, гарын үсэг зурснаар ямар ногдол ашиг авчрах вэ? Нээлттэй байдлыг илүүөндөр түвшинд хүргэхийн тулд Чөлөөт худалдааны гэрээний үүргийг хэрхэн илүү сайн гүйцэтгэх вэ?

10 жилийн хугацаанддахин нэмэгджээ

- Хятадын Чөлөөт худалдааны түншүүд дэлхийн олон орныг хамарсан бөгөөд Чөлөөт худалдааны түншүүдтэй хийсэн худалдааны хэмжээ нийт гадаад худалдааны 35 орчим хувийг эзэлж байна

2008 онд байгуулсан Хятад - Шинэ Зеландын Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр нь Хятад улс болон хөгжингүй орнуудын хооронд байгуулсан Чөлөөт худалдааны анхны хэлэлцээр юм. Өнгөрсөн оны нэгдүгээр сард хоёр тал Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг шинэчлэх протоколд гарын үсэг зурж, энэ оны дөрөвдүгээр сарын 07-ноос хэрэгжиж эхэлсэн. Хятад - Шинэ Зеландын Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн шинэчилсэн хувилбар хэрэгжиж эхэлснээс хойш сар гаруйн хугацаанд аж ахуйн нэгжүүдийн гэрчилгээ авах хүсэл эрмэлзэл эрс нэмэгдсэн байна.

- Өмнө нь Шинэ Зеландын Чөлөөт худалдааны гэрээний гэрчилгээг зөвхөн ачилт хийхээс өмнө, эсвэл тээвэрлэх өдөр л авах боломжтой байсан. Заримдаа хэтэрхий оройтсон тохиолдолд тээвэрлэлтийн мэдээллийг боловсруулах боломжгүй байдаг. Гэрээг шинэчилсний дараа үүнийг тээвэрлэсний дараа нөхөж авах боломжтой болсон гэж Шэньжэнь хотын Юеюй худалдааны ХХК-ний ажилтан Е танилцууллаа. Энэ он гарснаас хойш Хятад - Шинэ Зеландын Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн бараа бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэгч газрын найман гэрчилгээг Фүжүн гаалийн газраас амжилттай авч, гэрчилгээ нь Шинэ Зеландад 1 сая 700 мянга орчим юаний импортын татварыг хөнгөлөх эрх авсан байна.

Хятад - Шинэ Зеландын Чөлөөт худалдааны шинэ хэлэлцээрийн шинэчилсэн хувилбар нь цомхотгол болжээ. Худалдааны яамны дэд сайд Ван Шөүвэнь:

-Одоогийн байдлаар Хятадын Чөлөөт худалдааны түншүүд Ази тив, Атлантын далайн тив, Латин Америк тив, Европ тив, Африк тивийг хамарч, Чөлөөт худалдааны түншүүдтэй хийсэн худалдаа нь нийт гадаад худалдааны 35 орчим хувийг эзэлж байна гэж мэдээллээ.

Чөлөөт худалдааны "найзын тойрог"-ийг улам өргөжүүлэхийн тулд Худалдааны яам Чөлөөт худалдааны хэд хэдэнхэлэлцээрийг эрчимжүүлж байна. "Хятад улс CPTPP болон DEPA-д нэгдэн орохыг идэвхтэй дэмжинэ. Энэ бол Хятад улс өндөр стандарттай Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр байгуулах зорилтод хүрэх шинэ алхам хийснийг харуулж байна. Ван Шөүвэнь:

- Хятад-Япон-Солонгосын Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр, түүнчлэн GCC-тэй хамтын ажиллагаа, Хятад, Израиль, Эквадор болон бусад Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг түлхүү дэмжинэ. Чөлөөт худалдааны "найзын тойрог" тасралтгүй өргөжин тэлж, Хятад улсын цаашид нээлттэй байх ногдол ашиг нь Хятад болон гадаадын олон компанид ашиг тусаа өгөх болно гэж хэлж байна.

Хятадын Олон улсын эдийн засгийн солилцооны төвийн Америк - Европын хүрээлэнгийн ахлах судлаач Жан Мөнань:

 - Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр нь худалдааны хэлэлцээр төдийгүй Хятад улсынөндөр түвшний нээлттэй байдлыг сайжруулж буйн чухал илрэл юм. Хятад улс гадаадад дээд түвшний нээлт хийх тогтолцоог нэн даруй ахиулах хэрэгтэй байна. Олон улсын өндөр стандартын зах зээлийн дүрэм журмыг дагаж мөрдөхөд илүү анхаарал хандуулах хэрэгтэй. Чөлөөт худалдааны олон гэрээ хэлэлцээр хийж, гарын үсэг зурах нь манай улс болон бусад улс хоорондын хоёр талын эдийн засаг, худалдааны солилцоог зах зээлийн үүднээс ахиулах явдал бөгөөд энэ нь өөрөөөндөр түвшний нээлттэй байдлын стратегийн чухал илрэл юм гэж илэрхийллээ.

Худалдааны яамны тоо баримтаас үзвэл, 2021 онд Хятад улс болон гэрээ хүчин төгөлдөр болсон Чөлөөт худалдааны түншүүдийн импорт, экспортын нийт хэмжээ өмнөх оны мөн үеийнхээс 23.6 хувиар нэмэгдэж, Хятадын гадаад худалдааны адил хугацааны нийт өсөлтийн хурдаас өндөр болжээ. Олон улсын бизнес, эдийн засгийн их сургуулийн Олон улсын бизнес, эдийн засгийн сургуулийн профессор Цүй Фань:

-Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрт гарын үсэг зурснаар Хятад улс болон чөлөөт худалдааны түншүүдийн худалдаа, хөрөнгө оруулалтын харилцааг өргөжүүлэн, гадаад худалдааны харилцааны үндсийг тогтворжуулахад тус дэм болно гэж хэллээ.

- Сүүлийн жилүүдэд Хятад улсад хамгийн том худалдааны түнш болсон улс орон, бүс нутгийн тоо нэмэгдэж, Хятад улс дотоодын зах зээлийн цар хүрээгээ тасралтгүй өргөжүүлэн, импортыг нэмэгдүүлэх хүчин чармайлт гаргаж байгаа нь олон орныг Хятад улстай худалдааны харилцаагаа бэхжүүлэх хүсэл эрмэлзэл, сонирхлыг төрүүлж байна. Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрт гарын үсэг зурав.Чүй Фан:

- Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан нь Хятадын гадаад худалдааны цар хүрээг тэлэхээс гадна үнэ цэнийг бэхжүүлэх замаар Хятад улс дэлхийн нэмүүөртгийн сүлжээний дундаас дээд цэг хүртэл өсөхөд тус дэм үзүүлж байна. Хятад улс болон Чөлөөт худалдааны түншүүдийн гинжин хамтын ажиллагаа, гадаад худалдааг оновчтой болгох. Худалдааны бүтэц юм гэж илэрхийлсэн байна.

Баригдаж байгааГуанжөү хотын Наньша дүүргийн Ваньчиншад байрлах Хунляань гүүр     

Гэрэл зургийг: ВЭЙ ЖИНЬСУН

Зохион байгуулалтыг оновчтой, илүүөндөр чанартай болгоно

- Чөлөөт худалдааны бүсийг дэмжих стратеги нь шинэ амжилтад хүрч, бүс нутгийн эдийн засгийн хөгжилд шинэ түлхэц өгөв.

Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн тоо бараг хоёр дахин нэмэгдээд зогсохгүй, чанар нь тасралтгүй дээшилсэн нь Хятад улс нээлттэй байдлаа өргөжүүлэхээр шийдсэнийг харуулж байна.

Ван Шөүвэнь:

- Хятад улс бараа бүтээгдэхүүний худалдааны салбарт гаалийн татварын түвшин дор бол гаалийн бүрдүүлэлтийн үр ашиг өндөр болно. 2012 оноос хойш манай улс гадаад орнуудтай Чөлөөт худалдааны есөн шинэ гэрээ байгуулж, гаалийн татваргүй бараа нь нийт барааны 90 гаруй хувийг эзэлж, зарим нь 97 хувьд ч хүрсэн. 2017 онд Хятадын импортын барааны гаалийн бүрдүүлэлтийн нийт хугацаа дөрөв хоног үргэлжилдэг байсан. Харин одоо ердөө нэг өдөр хагас хүрэхгүй хугацаа зарцуулагдаж байна. БНХАУ-аас бараа экспортлоход 2017 онд гаалийн бүрдүүлэлтийн нийт хугацаа 12 цаг орчим байсан. Одоо ердөө 1.2 цаг л зарцуулж байна гэж танилцууллаа.

Үйлчилгээний худалдаа, хөрөнгө оруулалтын салбарт зах зээлд нэвтрэх боломж илүүөргөн, нээлттэй болж байна. "Үйлчилгээний худалдааны салбарт бид Дэлхийн худалдааны байгууллагад элсэхдээ 100 салбар нээнэ гэж амласан. Саяхан болсон RCEP-ээр бид 22 салбарыг нэмж нээхээр болсон. Хөрөнгөоруулалтын салбарт бид сөрөг жагсаалтын аргыг ашиглаж үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуй, уул уурхай зэрэг салбарт илүү нээлттэй байх амлалт өгсөн гэж Ван Шөүвэнь хэллээ.

Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн хэлэлцүүлгийг сайжруулахын зэрэгцээ Хятадын Чөлөөт худалдааны бүсийг дэмжих стратеги сүүлийн жилүүдэд шинэ амжилтад хүрсэн байна.

- Энэ жил RCEP хүчин төгөлдөр болсон нь дэлхийн хамгийн олон хүн амтай, эдийн засаг, худалдааны хамгийн том цар хүрээтэй Чөлөөт худалдааны бүс албан ёсоор газардсан гэсэн үг гэж Ван Шөүвэнь хэлэв. RCEP хүчин төгөлдөр болсноос хойш худалдааны ногдол ашгийг тасралтгүй буй болгож, бүс нутгийн эдийн засгийн хөгжилд шинэ түлхэц өгч байгааг тоо баримт харуулж байна. Энэ оны эхний улиралд Хятадаас RCEP-ийн бусад гишүүн 14 оронд хийсэн импорт, экспортын хэмжээ 2 их наяд 860 тэрбум юаньд хүрч, өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 6.9 хувиар нэмэгдэж, нийт гадаад худалдааны үнийн дүнгийн 30.4 хувийг эзэлж байна. Өмнөд Солонгос, Малайз, Шинэ Зеланд болон бусад улстай хийсэн импорт, экспортын жилийн өсөлтийн хурд хоёр оронтой тооноос давсан байна.

Чүй Фань:

- Чөлөөт худалдааны бүсийг дэмжих стратеги нь Хятад улсын дүрмийн нээлттэй байдлыг хэрэгжүүлэх чухал эхлэл болсон. Шинэ хөгжлийн хэв маягийг бий болгохын тулд Хятад улс Чөлөөт худалдааны бүсийг дэмжих стратегийн хэрэгжилтийг түргэсгэх ёстой. Үүний зэрэгцээ Хятадын Чөлөөт худалдааны бүсийн бүтээн байгуулалтад зарим нэг дЙутагдал, сул холбоос байсаар байна гэж Цүй Фаньүзэж байна.

Одоогийн байдлаар чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн гаалийн татварыгүгүй болгох хүрээг цаашид өргөжүүлэх боломж байсаар байна. Дижитал эдийн засаг, байгаль орчин, нүүрстөрөгчийн хий багатай, сөрөг жагсаалтын хэрэглээний хамрах хүрээ зэрэг салбарт ахиц дэвшил гаргах боломж байсаар байна. Цаашид бид эдгээр чиглэлээр судалгаа хийж, хэлэлцээ хийх ёстой гэж илэрхийлжээ.

Худалдааны яамны Судалгааны хүрээлэнгийн Бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны судалгааны төвийн захирал Жан Жяньпин:

-Бид ирээдүйд дэлхийн аж ахуйн нэгжүүдэд нийлүүлэлтийн сүлжээ, аж үйлдвэрийн сүлжээг илүү сайн нэвтрүүлэхэд нь туслахын тулд өндөр түвшний чөлөөт худалдааны хэлэлцээрүүдийг үргэлжлүүлэх ёстой. Дэлхий дахинд илүү сайн дүрмийн баталгаа гаргаж, дотоод гадаадын барааны эргэлтийг харилцан ахиулах хэрэгтэй байна. "Бүс ба зам"-д хамрагдах цар хүрээг өргөжүүлэн, дэлхийд нүүрлэсэн чөлөөт худалдааны бүсийн сүлжээг байгуулснаар Хятад улс болон чөлөөт худалдааны түншүүдийн харилцан худалдаа, хөрөнгө оруулалт, дэлхийн ханган нийлүүлэлтийн сүлжээний хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлэхэд үр дүнтэй дэмжлэг үзүүллээ. Үүний зэрэгцээ энэ нь бие биедээ илүү олон ажлын байр бий болгож, татварын орлогыг бий болгож, хоёр талын хамтын хөгжлийг дэмжих, манай улсын өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн гэж ярилаа.

Хэбэй мужийн Чиньхуандао хотын CCPIT-ийн ажилтнууд тус нэгжээс олгосон анхны RCEP бараа бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийн гэрчилгээг үзүүлнэ      Гэрэл зургийг: ЦАО ЖЯНЬШЮН

Өндөр түвшний нээлттэй байдлыг дэмжихийн тулд чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг сайн ашигла

- Чөлөөт худалдааны гэрээний иж бүрэн ашиглалтын түвшинг дээшлүүлэхийг хичээж, чөлөөт худалдааны хэлэлцээр нь холбогдох улс орнуудын аж ахуйн нэгж, иргэдэд илүү сайн, хурдан үр өгөөжөөөгөх болно

Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр нь олон тооны ногдол ашиг авчирсан. Хэрхэн зөв нэвтрэх цэг, анхаарлаа төвлөрүүлж, илүү сайн хөгжих боломжийг ашиглах вэ?

RCEP-ийг жишээ болгон авч үзвэл Хятадын аж ахуйн нэгжүүд бүс нутгийн худалдааны хэлэлцээрээр бий болсон дүрмийн нээлтийн ногдол ашгийг авч, шинэлэг үйл ажиллагаа явуулахыгЖан Мөнань санал болгов. Мөн тэрээр:

-Бүс нутгийн ханган нийлүүлэлтийн сүлжээ, үйлдвэрлэлийн сүлжээг нэгтгэх, хөгжүүлэхэд тустай RCEP дүрмийг хэрэгжүүлэхдээ аж ахуйн нэгжүүд уг дүрмийг ухамсартайгаар эзэмшиж, сайн ашиглах ёстой. Жишээлбэл, RCEP-ийн барааны үйлдвэрлэлийн нутгийгцугларуулсан дүрмүүд нь RCEP-ийн дагуу гаалийн татварын хөнгөлөлт үзүүлэх журам, RCEP-ийн тодорхойлох дүрэм, техникийн үндэслэл, худалдааг хөнгөвчлөх, бизнест ээлтэй байхыг онцолсон. Аж ахуйн нэгжүүд дүрмийг бүрэн ойлгож, RCEP-ийн гишүүн орнуудтай тухайн улс орны гаалийн татварын хөнгөлөлтийг сайтар судалж, үндсэн цэгүүдийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй сонгох ёстой. Аж үйлдвэр нь RCEP-ийн гишүүн орнуудтай холбогдсонаж үйлдвэр, гол нэрийн бүтээгдэхүүний импорт, экспортыг нэмэгдүүлэхэд анхаарч, олон улсын дэвшилтэт аж үйлдвэрүүдийг харьцуулан судалж, Хятадын аж ахуйн нэгжүүдийн олон улсын өрсөлдөөний түвшинг иж бүрэн сайжруулна. Үүний зэрэгцээ олон улсын стандартчилах чадварыг сайжруулж, өндөр чанартай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээрээ олон улсын зах зээлд ялалт байгуулна гэж Жан Мөнань хэлэв.

Жан Жяньпин:

- Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг сайн ашиглах нь аж ахуйн нэгжүүд өнөөдөр дэлхийд өрсөлдөх, хамтран ажиллах бизнесийн чухал арга юм. "Дэлхийн эдийн засгийн таагүй хүчин зүйлсийн өөрчлөлтөд хариу арга хэмжээ авахын тулд олон улс орон хоёр болон олон талт чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг баталж байна. Мөн аж ахуйн нэгжүүд бизнесийн сэтгэлгээнд чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн талаарх ойлголтыг нэмэгдүүлэх, чөлөөт худалдааны гэрээний судалгааг бэхжүүлсэн бизнес төлөвлөгөө боловсруулахшаардлагатай байна.Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг бизнесийн үйл ажиллагаанд давхардуулж, сайн ашиглахаар төлөвлөх хэрэгтэй”. “Үүнээс гадна, аж ахуйн нэгжүүдийг чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг сайн ашиглахад холбогдох талууд дэмжиж, анхаарч ажиллах ёстой. Засгийн газрын холбогдох байгууллага, бизнесийн холбоо, аж ахуйн нэгжүүдэд үзүүлэх RCEP-ийн сургалт, сурталчилгааг цаашид нэмэгдүүлэх ёстой бөгөөд холбогдох зөвлөх үйлчилгээг үзүүлэхийн тулд RCEP-ийг сайн ашиглаж, Засгийн газар аж ахуйн нэгжүүдийн анхаарал халамж, оролцоотойгоор улс орнуудын бодлогын харилцаа холбоо, байгууламжийн холболт, санхүүгийн интеграцчлалын хамтын ажиллагааг органик байдлаар хослуулах шаардлагатай байна гэж илэрхийллээ.

Хөгжлийн шинэ хэв маягийн бүтээн байгуулалтыг түргэсгэх хүрээнд нээлттэй байдлыг илүүөндөр түвшинд хүргэхийн тулд чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн үүргийг хэрхэн сайн гүйцэтгэх вэ?

Худалдааны яам Хятадын Чөлөөт худалдааны бүсийн сүлжээг өргөтгөн, чанар, үр ашигтай байлгахад тус дэм үзүүлж, үйлчилгээний хөгжлийн шинэ хэв маягийг бий болгож, чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн түвшинг цаашид дээшлүүлж, татваргүй худалдааны эзлэх хувийг нэмэгдүүлнэ. Бараа бүтээгдэхүүний худалдаа, үйлчилгээний худалдаа, хөрөнгө оруулалтын зах зээлд нэвтрэх боломжийг хөнгөвчлөх, дижитал эдийн засаг, байгаль орчныг хамгаалах зэрэг шинэ асуудлаарх хэлэлцээрт идэвхтэй оролцохыг удаа дараа мэдэгдэв. Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн иж бүрэн ашиглалтын түвшинг дээшлүүлж, үр нөлөөг нь улам дээшлүүлж, чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг илүү сайн, хурдан болгохын тулд холбогдох улс орнуудын аж ахуйн нэгж, ард түмэнд ашигтай байх ёстой. Ван Шөүвэнь:

- Худалдааны яам гадаадад дээд түвшний нээлтээ тууштай өргөжүүлж, Хятадын тасралтгүй хөгжлийг ахиулах болно гэж хэллээ.

Цүй Фань:

- Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр нь бүс нутгийн эдийн засгийн засаглал, дэлхийн эдийн засгийн удирдлагын чухал хэсэг гэж үзэж байна. Хятад улс дотоодын эргэлтэд анхаарлаа хандуулж, дотоодын нэгдсэн зах зээлийн бүтээн байгуулалтыг түргэсгэхийн зэрэгцээ том орны хувьд манай улсын зах зээлийн давуу талыг бүрэн ашиглах ёстой. Дотоодын зах зээлийг цаашид нээх нь сонирхол татахуйц болж, илүү олон худалдааны түншүүдтэй чөлөөт худалдааны гэрээ байгуулж байна. Хятадын төлөвлөлтийн судалгааг эрчимжүүлж, олон улсын эдийн засаг, худалдааны дүрмийн чиг хандлагын талаарх Хятадын саналыг дэвшүүлж, ялгаварлан гадуурхахгүй байх зарчмыг баримталж, дүрэм журмын нэгдмэл, хүртээмжтэй байдлын тэнцвэртэй байхыг анхаарч, ахиулах хэрэгтэй. Дүрэмд суурилсан институцийн нээлттэй байдлыг сайжруулж, дотоод болон Олон улсын давхар эргэлтийг харилцан ахиулах хэрэгтэй гэж илэрхийллээ.