Сычуань мужийн Ибинь хотын төв суурин газрын бүс нутагт Хөхмөрөн, Жиньша мөрөн, Миньжян мөрний уулзварын хэсэгт Жиньша мөрөн, Миньжян мөрөн Хөхмөрөнтэй урсгал нийлэн Хөхмөрөний эх авсан газар болж “Хөхмөрөн” гэж нэрлэгджээ. Ибинийг "Хянз мөрний анхны хот" гэж нэрлэсэн байна.
Сүүлийн жилүүдэд Хөхмөрөний эрэг орчмын 11 муж хот экологийн тэргүүлэх чиглэлийг баримталж, Хөхмөрөний экологийн орчныг сэргээх ажлыг нэн тэргүүнд тавьж, Хөхмөрөний экологийн бэрхшээлийг хамтран засан сайжруулж, Хөхмөрөний экологийн үйл ажиллагааг үе шаттайгаар сэргээж, мөрний тунгалаг усны хүчийг сэргээж байна.
Бохирдлыг хянах: Хаалгыг сайн барьж, хариуцлагаа нягтруулна
Хөхмөрөний Жянсү хэсэгт "цахим нүд"-ээр хөлөг онгоцны яндангийн бохирдлыг хянах нь хөлөг онгоцны бохирдлоос урьдчилан сэргийлэх, хянах үр дүнтэй хэрэгсэл болжээ. Үүнд Наньжин Хөхмөрөний 3-р том гүүр зэрэг зургаан мөрний гүүр нь хүхрийн агууламжийг хянах, хар утаа барих зэрэг 23 багц хөлөг онгоцны утааны ялгаруулалтыг хянах төхөөрөмжөөр тоноглосон бөгөөд агаарын бохирдол ихтэй хөлөг онгоцыг оновчтой онилж, эх үүсвэрийн тээвэрлэлтийн бохирдлоос урьдчилан сэргийлэхэд тусалдаг.
2019 оны 04 дүгээр сард Хөхмөрөний Гурван хавцлын ерөнхий навигацийн иж бүрэн үйлчилгээний бүс албан ёсоор ашиглалтад орлоо. Сүүлийн гурван жилийн хугацаанд үйлчилгээний газар түгжигдэх хөлөг онгоцнуудад бохирдлын эсрэг тусгай хяналт шалгалт хийж, усны бохирдуулагч бодисыг "хөлөг онгоц дээр хадгалж, эрэгт хүрч цэвэрлэх" загвар болох "тэг ялгаруулалт" горимыг идэвхтэй сурталчилсан байна. Усан онгоц эзэмшигчийг хөлөг онгоцны аваарын хавхалгыг ашиглан бохирдлыг хууль бусаар гадагшлуулахаас урьдчилан сэргийлэх зорилгоор үйлчилгээний талбайн цоожоор дамжин өнгөрөх хөлөг онгоцны ослын хавхалгыг битүүмжилж, цоожоор дамжин өнгөрч буй 3500 гаруй хөлөг онгоцыг "тэг ялгаруулалт"-тай болгосон юм.
2019 оны 02 дугаар сард Чунчин хот Хятадын анхны туршилтын бүсүүдийн нэг болсноор Хөхмөрөнөөс гол руу урсдаг бохир усыг шалгаж, арилгах ажлыг удирдан зохион байгуулжээ. Туршилтын явцад далд бохирын цэгүүдийг "илрүүлэх" зорилгоор дрон, хиймэл дагуулын алсын зайнаас тандан судлах зэрэг өндөр технологийн хэрэгслийг ашиглаж, дараа нь бохирын цэгүүдийн байршлыг тогтоохын тулд явган хээрийн судалгааг гар аргаар хийсэн юм. Мөн талбайн дээж авах, шуурхай үзлэг хийх, лабораторийн шинжилгээтэй хослуулан гадагшлуулж буй усны чанарыг хэмжиж, бүс нутгийг дамжин бохир ус урсах үед иргэд экологийн орчны хэлтэст цаг тухайд нь "мэдээлэх" боломжтой юм.
2021 онд Хөхмөрөний гол урсгалын Чунчин хэсгийн усны чанар маш сайн болж, бохир усны урсцыг арилгах ажил гайхалтай үр дүнд хүрч, үүнээс Хөхмөрөний экологийг хамгаалах, нөхөн сэргээх "голын дээд хариуцлагыг" үүрэх нь Чунчин хотын хувьд гайхалтай амжилт болсон байна.
Экологи, байгаль орчны яамны ажилтны мэдээлснээр "2021 оны эцсийн байдлаар Хөхмөрөнд 60.292 бохирын цэг илрүүлж, бохирын голомтод тавих хяналтыг үндсэндээ дуусгаж, бохир ус асгасан эх үүсвэрийг тодруулсан юм. Дараагийн алхамд "Хэн бохирдуулдаг, хэн хянадаг вэ" гэсэн зарчмын дагуу орон нутгийн хэмжээнд бохирын цэгийн хариуцах субъектүүдийг нэг нэгээр нь тодорхойлж, хариуцлагатай субъектүүдийн жагсаалтыг гаргаж, усны байгууламжийн экологийн орчны чиг үүргээс эхлээд бохирын цэг байгуулахад тавигдах менежментийн шаардлагыг тодорхой болгож, ангилал, нөхөн сэргээлт хийнэ” гэлээ.
Эргийг засаглаж ногоон өнгийг сэргээлээ
Хөхмөрөний дээд ба дунд урсгалын заагт орших Хүбэй мужийн Ичан хот нь Гурван хавцлын усан сангийн бүс болон далангийн бүсийг холбосон экологийн эмзэг цэг юм. Гэхдээ Хөхмөрөний Ичан хэсэгт 200 гаруй километрийн эрэг дагуу 1000 гаруй километр химийн хоолой байсан юм.
"Голыг тойрсон химийн үйлдвэр" нь зөвхөн Ичан дахь экологийн гэмтэл биш юм. Өмнө нь Хөхмөрөний эдийн засгийн бүсийн 21 хавтгай дөрвөлжин нутаг дэвсгэрт Хятадын нефтийн химийн үйлдвэрлэл 30 хувийг эзэлдэг байв. Хөхмөрөний эрэг дагуух хүнд химийн үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн нь 46 хувийг эзэлж, бүх Хятадын нийт бохир усны 43 хувь нь хуримтлагддаг байсныг түүхийн тоо баримтаас харж болно.
Химийн үйлдвэрлэлийн эрэг орчмыг чөлөөлж, далайн эргийн экологийн орчныг сэргээх зайлшгүй шаардлагатай. 2017 оноос хойш Ичан хот нь Хөхмөрөний эрэг дагуух химийн 134 компанийг "хаах шинэчлэл, нүүлгэн шилжүүлэх" ажлыг эхлүүлж, "техник хэрэгсэл, хог хаягдал, газар нутгийг цэвэрлэх" зорилт тавин ажиллаж байна. Энэ оны 03 дугаар сарын байдлаар тус ажил төлөвлөсний дагуу хийгдэж, гол дагуу 1 км зайд орших бүх химийн үйлдвэрүүдийг “цэвэрлэсэн” байна.
Яожягангийн химийн үйлдвэрлэлийн бүс нутагт химийн шинэ материал, дээд зэргийн нарийн химийн бодис бүхий дугуй эдийн засаг, нөөцийг иж бүрэн ашиглах салбар болон боловсорч гүйцсэн үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээ ба үйлдвэрлэлийн аюултай хог хаягдлыг зайлуулах төв байгуулж, жилд 100 мянган тонныг боловсруулах хүчин чадалтай үйлдвэрийн аюултай хог хаягдлын төвийг ашиглалтад оруулснаар үндсэндээ хог хаягдлын “бүрэн ашиглалт”, “тэг ялгаралт”-ыг бодит болгожээ.
Гурван жилийн их хэмжээний экологийн нөхөн сэргээлтийн дараа Наньтун хотын Линьжян суурины Үшань бүс нутаг Хөхмөрөний эрэг орчмын ус, хөрсийг хамгаалахад үр дүнтэй туссан ландшафтын ургамал бүрэлдэж, "уулын бэлд голын усаар тоглож, гол Үшань уулыг хүрээлсэн" экологийн нөхөн сэргээлтийн зорилтыг хэрэгжүүлжээ.
2021 оны эцэс гэхэд Хөхмөрөний гол урсгалын нийт 162 км эрэг орчмыг нүүлгэн шилжүүлж, 12.25 сая хавтгай дөрвөлжин метр талбайг шинэчилсэн байна. Голын эрэг дагуу хөхөмдөг уул усыг харж оршин суугчдын хувьд аз жаргалтай амьдрах жишиг тогтжээ.
Загас агнуурын засаглал: Загасчлахыг хориглож хүмүүст экологийн ашиг тусыг мэдрүүлэх
2021 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс Хөхмөрөний сав газрын гол гол урсгалын хэсэгт "арван жил загасчлахыг хориглох" заалтыг хэрэгжүүлж, олон мянган загасчид эрэг рүү буцаж ирэн усны экологи нь маш ихээр эвдэгдсэн гол мөрнөө нөхөн сэргээж байна.
Жил гаруйн хугацаанд Хөхмөрөнд байх далайн гахай ойр ойрхон гарч ирэн, Хөхмөрөний усны экологийг эрчимтэй сэргээж байгаа тухай сайн мэдээ ирж байна. Жянши мужийн Наньчан хотод зэрлэг ан амьтдыг хамгаалах ажилтнууд Хөхмөрөний далайн гахай төрж буй бичлэгийг хийжээ. Нас бие гүйцсэн далайн гахай эргэн тойронд сэлж, чөлөөтэй тоглож байна. Мөн Дүнтин нууранд 20 жилийн турш үзээгүй урт нарийн хэлбэрийн загас /Оснетоьiиѕ еlоngатиѕ Кnеr/ дахин үзэгдэх болжээ.
Хөхмөрөнд загасчлахыг хориглосон нь загасчдын амьжиргаатай холбоотой томоохон үйл явдал мөртөө их хүчин чармайлт шаардсан. Гэхдээ энэ нь бүх сав газрын экологийн хамгаалалттай харьцуулахад үнэ цэнэтэй юм.
Загас агнуурын иж бүрэн хориглолтыг хэрэгжүүлсэн Хөхмөрөний сав газрын анхны 1-р зэрэглэлийн цутгал бол Чышүй голын загасны нөөц хоригийн өмнөх байдлаас 1.95 дахин нэмэгдэж, өвөрмөц загасны төрөл зүйлийн тоо хоригоос өмнө 32 байсан бол 37 хүрч нэмэгджээ. Нутгийн загасчид загасчлахаа больсны дараа Маотай суурины давуу талд тулгуурлан дарсны үйлдвэр байгуулсан нь тэдний амьжиргааны түвшин загас агнуурыг хориглохоос өмнөх үетэй харьцуулахад тодорхой хэмжээгээр дээшилсэн байна.
Аньхүй мужийн Ма-Аньшан хотод “агнуураас үржүүлэх болж шинэчилсэн” нь онцгой дэмжлэг үзүүлэх бодлого болжээ. “Агнуураас үржүүлэх болж шинэчилсэн” баазад цахилгаан хангамж, усан хангамж, автомат тэжээл зэрэг байгууламжууд бэлэн. Мэргэжлийн хүмүүс загасны аж ахуйд техникийн зааварчилга өгдөг бөгөөд загасчид хавч зэрэг усны амьтдыг үржүүлэхийн тулд усны гадаргын гэрээ байгуулж болно. Энэ нь агнуураас буцаж ирсэн загасчдад амьжиргаагаа залгуулаад зогсохгүй эд баялагт хүрэх шинэ боломжийг нээж байгаа юм.
2021 онд Хөхмөрөний эрэг орчмын 10 муж, хотод загас агнуураас буцаж ирсэн 164.500 загасчинд дахин ажил олгож, даатгалд хамрагдах болзол хангасан 221.800 загасчин даатгалд хамрагдаж, ажил эрхлэлтийн түвшин, оролцоо 100 хувьд хүрчээ. Энэ нь Хөхмөрөнд "арван жил загасчлахыг хориглосон" эхний жил хүчтэй дэмжлэг үзүүлсэн явдал юм.
Жэжян мужийн Чүньань хошууны Чяньдао нуурын усны гадаргын талбай дээр олон "ногоон арал" бий. Эдгээр талбайн "өрхүүд" нь усны цоор майлз, усан бууцай зэрэг хөрсгүй хүнсний ногооны тариалалт эрхэлдэг юм. Хүнсний ногоо нь ургалтын явцад нуурын усан дахь азот, фосфорын элементүүдийг шууд шингээж, нуурын эвтрофикацийн асуудлыг шийдэж, усны чанарыг сайжруулж, үндэс нь зэрлэг загасны үржлийн орон зайг бүрдүүлж, нуурын биологийн олон янз байдлыг хамгаалдаг. Нутгийн иргэдийн худалдаалж буй органик хүнсний ногоо улам бүр цэцэглэн хөгжиж, "ногоон арал" орчмын усны экологийн орчин илүү сайхан болж байна.
"Арван жилийн загас агнуурыг хориглох" экологийн ногдол ашиг тасралтгүй үргэлжилснээр "Ард түмэн Хөхмөрөнийг хамгаалан үр өгөөжийг нь хүртэнэ". Экологийн тэргүүлэх чиглэл, ногоон хөгжлийн үзэл баримтлал нь ард түмний дунд улам бүр түгээмэл болж, Хөхмөрөний экологийн орчныг хамгаалах нөхөн сэргээлтийн үр дүн их байх болно.
