Зохиогч Чан Юй-ан 

Өнгөрсөн оны есдүгээр сард би Бээжингээс Польшийн Гданьск хотод Гданьскийн Их Сургуулийн Күнзийн хүрээлэнд олон улсын Хятад хэлний боловсролын сайн дурын ажилтан болохоор ирсэн. Долоо хоногийн өмнө би Күнзийн хүрээлэнд HSK стандарт хичээлийнхээ сүүлийн ангийг дуусгасан. Сурах бичгээ хаагаад ангиас гарахад би явахаас жаахан дургүй байж  салж ядан байлаа.

Бараг жилийн турш миний ажил хоёр чиглэлээр өрнөсөн: индэр дээр, Хятад хэл, соёлын "тариалагч"; чөлөөт цагаараа гадаадын хилийн чанад дахь Хятадын эртний номуудоос "эрдэнэс хайгч" болж байсан.

Газар дээр нь суралцах, хэрэгжүүлэх арга: Тай Чигаар Хятад хэл соёлыг уламжилна 

Күнзийн хүрээлэнд би HSK стандарт хичээлийг тогтмол зааж байхдаа Тай Чигийн хичээл, Тай Чи Фаны хичээлүүдийг анхлан эхлүүлж, шинэ хичээлийн төрлүүдийг идэвхтэй хөгжүүлсэн. Энэ мэдээ тарсны дараа олон орон нутгийн иргэд тусгайлан ирж байсан. Тай Чи хичээл нь Күнзийн хүрээлэнгийн "дуудлагын хуудас" болсон.

Орон нутгийн ахлах сургуульд би "Хятад хэл + Тай Чи" хосолсон хичээлийг зохион бүтээсэн: эхний 45 минут нь тайван байдалд байж, хятад ханз, үгсийн санг сурахад чиглэсэн; дараагийн 45 минут нь хөдөлгөөний дунд болж, биеийн тамирын дасгалаар дамжуулан соёлыг мэдрэхэд чиглэсэн. Тай Чи дасгал хийж байхдаа оюутнууд "эхлэх байрлал", "үүлэн  гарын байрлал", "хаалтын байрлал"-ыг цээжилж, хичээл дээр сурсан хятад хэлний заавар, философийн ойлголтуудыг Тай Чи хөдөлгөөнд шууд хэрэгжүүлсэн. Энэхүү суралцах, ашиглах арга нь оюутнуудад хятад хэл суралцахад хялбар болгосон байна.

Тай Чи сурах оюутнуудын насны хүрээ өргөн байсан бөгөөд 75 настайгаас хорин хэдэн насны олон оюутнууд хүртэл байв. Цагаан үстэй тэтгэвэрт гарсан профессорууд залуу хүмүүстэй зэрэгцэн зогсож, эхлэх байрлал, үүлэн гар, хаалтын байрлалыг дадлагажуулдаг байв; тэдний хөдөлгөөн төгс стандарт биш байж болох ч тэдний илэрхийлэл онцгой төвлөрсөн байв. Энэ бол Тай Чигийн сэтгэл татам онцолог байдал бөгөөд үүнд ямар ч саад бэрхшээл байхгүй бөгөөд хүн бүр үүнээс ашиг хүртэх боломжтой.

Орон нутгийн ахлах сургуулийн багш хэсэг хугацаанд бэлтгэл хийсний дараа надад "Тай Чи дасгал хийж эхэлснээс хойш өвдөг маань илүү сайхан болсон" гэж хэлсэн. Бие махбодоос ирсэн энэхүү бодит хариу үйлдэл нь Тай Чи бол зүгээр нэг дасгалын багц биш, харин эерэг амьдралын хэв маяг гэдгийг баталж байна.

Анги танхимаас гадна би Хятадын соёлыг түгээх семинарт оролцсон. Каллиграф болон уламжлалт хятад зургийн анхилуун бэхнээс эхлээд цаасан хайчлах гайхалтай гоо үзэсгэлэн хүртэл; хэмнэлтэй, баяр хөөртэй тоглоомоос эхлээд Бээжингийн дуурийн аялгуут сэтгэл татам байдал хүртэл туршлагаас бүрдэх семинар бүр соёл хоорондын нүүр тулан солилцох явдал байв.

Польш найз маань бийрээр анхны "永" (ён, мөнхийн гэсэн утгатай)-аа бичихдээ анхаарлаа төвлөрүүлж, цаасан хайчилбараар цонхны чимэглэлийг хайчилж байхдаа гайхаж, мөн анх удаа тэвэг өшиглөх үеийн оролдлого нь болхи байдалтай байсан зэрэг эдгээр бүх туршлага нь соёлын түгээлт огт хийсвэр биш гэдгийг надад үнэхээр ойлгуулсан бөгөөд энэ нь тодорхой харилцан үйлчлэл бүрт тохиолддог сон.

Сонгодог судар номуудыг уншихын тулд номын далайгаар аялан, сэтгэлийн мэдэгчээ олохын тулд тоос тордогын дундаас хайнам

Хэрэв хичээл заах, семинар хийх нь өнөө үед "үр тарих"тай адил бол гадаадад Хятад ном уншин хайх нь түүхийн гүн рүү "эрдэнэс хайх"тай адил юм.

Энэ бол гэнэтийн шийдвэр биш байсан. Бакалаврын сургалтын үеэр би зөвлөх багштайгаа хамт эртний судар номуудыг эх оронд нь буцаан авчрах, харгуулан нэгтгэх ажилд оролцсон бөгөөд гадаадад тархсан Хятад баримт бичгүүдэд их санаа болдог. Гданьск хотод ирэхэд надад нэг бодол төрсөн: олон зууны турш худалдааны түүхтэй энэхүү боомт хотын номын сангууд эртний Хятад судар номууд агуулж байх болов уу?

Чөлөөт цагаараа би Гданьскийн номын сан бүртэй нэг нэгээр нь холбогдож, хятад ном байгаа эсэхийг асуусан. Ихэнх номын санчид гайхан байсан. Их хүчин чармайлт гаргасны эцэст Польшийн Шинжлэх Ухааны Академийн Гданьскийн номын сангаас зөвлөгөө өгсөн.

Номын сантай хэдэн сарын турш имэйлээр харилцаж байхдаа тэд 1945 оноос өмнө хэд хэдэн хятад ном хадгалсан болохыг би мэдсэн. Гэсэн хэдий ч тухайн үеийн номын санчид хятад хэл ойлгодоггүй байсан тул зөвхөн гарчгийг нь тааж, Герман хэл дээр албан бус каталог үүсгэж чаддаг байв. Ховор цуглуулгад нэвтрэхийн тулд тусгай өргөдөл шаардлагатай байсан; олон удаагийн хэлэлцээр хийж, судалгааны зорилгынхоо талаар тайлбарласны дараа эцэст нь судалгаагаа хийх зөвшөөрөл авсан.

Вавова гудамжны 15 тоотод байрлах цуглуулгын газар  Хятадын Иргэн улсын үед хэвлэгдсэн эртний хятад номын цуглуулга шууд л анхаарал татав: “Залуу насны бясалгалын тэмдэглэл” гэсэн дөрвөн боть, “Яруу шүлгүүдийн цуглуулга” гэсэн таван боть, “Цагаан толгой” гэсэн хоёр боть, “Яруу найргийн танилцуулга” гэсэн гурван боть, “Зуун овогын сонгодог” гэсэн гурван боть...

Эдгээр номууд Балтийн тэнгисийн эрэг дагуух тавиур дээр тоо томшгүй олон жил чимээгүйхэн хэвтэж байна. Хэн ч хятад ханз уншиж чадахгүй тул олон номын шошгыг эсрэгээр нь байрлуулсан байв - хятад номыг баруунаас зүүн тийш уншдаг нь барууны номноос эсрэг бөгөөд музейн ажилтнууд үүнийг мэддэггүй. Олон жилийн турш эдгээр номуудыг анхааран уншин судлах, эмхэлгүй байсаар өнөөг хүрчээ.

Цуглуулгын бүртгэлийг үзсэний дараа би эдгээр эртний бүх номууд нэг хандивлагч болох "Ноён Жао"-оос гаралтай болохыг олж мэдсэн. Тэр хэн байсан бэ? Тэр яагаад Гданьск хотод ирсэн бэ? Тэр яагаад эдгээр номоо энд үлдээсэн бэ? Эдгээр асуултууд өнөөг хүртэл шийдэгдээгүй нууц хэвээр байна. Гэхдээ одоо би музейтэй цаашид судалгаа хийхээр цаг товлосон бөгөөд ноён Жао болон түүний эртний хятад номын цуглуулгын түүхийг нээж, гадаадад байгаа эртний хятад судар номыг хадгалах, Хятад судлалын судалгаанд хувь нэмэр оруулахыг зорьсон.　　

Цуглуулгын танхимд зогсоод эдгээр шарласан хуудсуудыг эргүүлж байхдаа би Польш оюутнуудтай хамт Тай Чигийн позыг дуусгасан үзэгдлийг байнга санадаг. Нэг нь биеэрээ дамжуулан Хятадын соёлыг одоо үед мэдрэх, нөгөө нь гараараа Хятадын соёлын өнгөрсөн үеийг мэдрэх явдал юм. Холбоогүй мэт санагдаж болох ч тэдгээр нь нийтлэг утгатай: Хятад болон дэлхийн хооронд харилцан ойлголцлын өөр нэг суваг бий болгож байгаа юм.

“Соёлын үр тарих” нь илүү олон хүнийг орчин үеийн Хятад руу ойртуулах боломжийг олгож байна; эрдэнэс хайх нь гадаадад тархсан Хятадын соёлын ул мөрийг мартахгүй байхыг баталгаажуулах явдал юм. Гданьск хотод сайн дурын ажил хийж байх хугацаандаа би хэзээ ч урагшлахаа больсонгүй юм.

(Зохиогч Чан Юй-ан: Хятадын Нийгмийн Шинжлэх Ухааны Академийн Их Сургуулийн Олон Улсын Боловсролын Сургуулийн магистрын оюутан, Польшийн Гданьскийн Их Сургуулийн Күнзийн Институтийн олон улсын хятад хэлний боловсролын сайн дурын ажилтан )