75 жилийн тэртээ БНХАУ байгуулагдсанаас хойш Хятадын Коммунист намын удирдлага дор Хятад улс бие даасан энх тайвны гадаад бодлогыг тууштай баримталж, үндэсний бүрэн эрх, аюулгүй байдал, хөгжлийн ашиг сонирхлыг тууштай хамгаалж, олон улсын шударга ёс, эрх тэгш байдлыг тууштай хамгаалсаар ирсэн. Дэлхийн давцан руу улам бүр ойртож буй Хятад улс хүн төрөлхтний энх тайван, хөгжлийн эрхэм үйлсэд шинэ, илүү их хувь нэмэр оруулсаар байна.
Хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын нэгдлийг цогцлоохыг дэмжив
2024 оны 06-р сарын 28-ны өдөр Бээжин хотын Ардын их хурлын танхимд энх тайвнаар зэрэгцэн орших таван зарчмыг тунхагласны 70 жилийн ойн хурал сүр жавхлантай болов. Тусгаар тогтнол, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг харилцан хүндэтгэх, харилцан үл довтлох, бие биенийхээ дотоод хэрэгт хөндлөнгөөс оролцохгүй байх, эрх тэгш, харилцан ашигтай, энх тайвнаар зэрэгцэн орших - 70 жилийн өмнө энх тайвнаар зэрэгцэн орших таван зарчмыг албан ёсоор тунхаглаж, олон улсын харилцааны түүхэнд томоохон санаачилга болсон юм.
"Ямар ертөнцийг, хэрхэн яаж байгуулах вэ" гэсэн гол асуудалтай тулгарсан шинэ эринд Хятад улс хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын нэгдлийг цогцлоох эрин үеийн хариултыг өглөө. Энх тайвнаар зэрэгцэн орших таван зарчмыг сурталчлахаас эхлээд хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын нэгдлийг цогцлоохыг ахиулах хүртэлх хугацаанд Хятадын дипломат ажиллагаа олон улсын нөхцөл байдал хямрал дунд хөгжиж, урагшилсаар байна. Эдүгээ хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын нэгдлийг цогцлоох нь Хятадын санаачилгаар олон улсын зөвшилцөлд хүрч, үзэсгэлэнтэй алсын хараанаас баялаг туршлага болон өргөжин тэлж, дэлхий нийтийг энх тайван, аюулгүй байдал, хөгжил цэцэглэлт, хөгжил дэвшлийн гэрэлт ирээдүй рүү үр дүнтэй түрэн урагшлуулж байна.
Энэ нь БНХАУ-ын Коммунист намын Үндсэн хууль, Үндэсний Үндсэн хуульд тусгагдсан бөгөөд НҮБ, Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага болон бусад олон талт механизмын чухал баримт бичигт олон удаа бичигдсэн байдаг. Хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын нэгдлийг цогцлоохыг ахиулах нь шинэ эриний Хятадын онцлогтой томоохон улс орнуудын дипломат харилцааны эрхэм зорилго болж, олон улсын хамтын нийгэмлэгээс улам бүр хүлээн зөвшөөрөгдөж, дэмжлэг авч байна.
Хятад-Африкийн харилцааны ерөнхий байр суурь шинэ эрин үед хамтын ирээдүйтэй Хятад-Африкийн хамтын нийгэмлэг болж дээшлэн, Хятад-АСЕАН-ын нийгмийг байгуулах ажил урагшилсаар байна. Хятад-Араб, Хятад-Латин Америк, Хятад-Номхон далайн арлын орнууд болон хамтын ирээдүйтэй бусад нийгэмлэгүүд хурдацтай хөгжиж байна. Өнөөдөр хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын нэгдлийг цогцлоох нь улам олон улс орон, бүс нутгийн хамтын ажиллагаа болж, Хятад улсын санаачилгын хүч нь дэлхий дахинд практикт улам бүр тодорхой болж байна.
Байнгын энх тайван, бүх нийтийн аюулгүй байдал, нийтлэг хөгжил цэцэглэлт, нээлттэй байдал, хүртээмжтэй байдал, цэвэр, гоо үзэсгэлэнг дэмжихээс эхлээд нийт хүн төрөлхтөнд энх тайван, хөгжил, шударга ёс, эрх тэгш, ардчилал, эрх чөлөөний нийтлэг үнэт зүйлсийг сурталчлах; олон туйлт, эрх тэгш, эмх цэгцтэй ертөнцийг дэмжих санаачилгууд, дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгууд, дэлхийн соёл иргэншлийн санаачилгууд, бүх нийтийг хамарсан, ашиг тустай эдийн засгийн даяаршлыг дэмжих зэрэг. Хятадын санаачилга, төлөвлөгөөнүүд нь ээлж дараалан эмх замбараагүй байдал, үймээн самуунтай дэлхийд хүн төрөлхтний нийгэмд урагшлах замыг үр дүнтэй чиглүүлж байна.
Шинэ хэлбэрийн олон улсын харилцааг бий болгоход дэмжлэг үзүүлэв
1949 оны 10-р сард Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс байгуулагдсан баяр хөөр дунд Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын анхны дипломат төлөөлөгчид Бээжингийн гудамжаар догдолсон олон түмний дундуур дугуй унаж, "БНХАУ-ын Төв хорооны албан мэдэгдэл"-ийг Хятад дахь янз бүрийн орны хуучин байгууллагуудын төлөөлөгчдийн гарт хүргэв.
БНХАУ байгуулагдсан цагаасаа хойш Хятад улс бие даасан энх тайвны гадаад бодлогыг тууштай хэрэгжүүлж, олон улсын нийгэмд олон найз нөхөдтэй болсон. Хятад улс шинэ эринд орж, харилцан хүндэтгэсэн, эрх тэгш, шударга, хамтдаа ашиг хүртэх хамтын ажиллагаа бүхий шинэ хэлбэрийн олон улсын харилцаа тогтоохыг дэмжиж, улс хоорондын харилцааны шинэ замыг үргэлжлүүлэн хөгжүүлж байна. "Сөргөлдөөнгүй яриа хэлцэлтэй, эвсэлгүй түншлэлтэй" улс орнууд хоорондын харилцан ярианы шинэ зам улам бүр бат бөх болж байна. 2024 онд Хятад улс дипломат харилцаатай улсын нийт тоо 183-т хүрэв.
Том гүрнүүдийн хоорондын уялдаа холбоо, эерэг харилцан үйлчлэлийг сайжруулан, найрсаг, чин сэтгэл, харилцан ашигтай, хүртээмжтэй байх үзэл баримтлал, дипломат бодлогыг баримталж, энх тайван зэрэгцэн орших, ерөнхий тогтвортой байдал, тэнцвэртэй хөгжлийг агуулсан томоохон улс орнуудын харилцааны хэв маягийг бий болгоход тус дэм үзүүлэх; Хөрш орнуудтай найрсаг, харилцан итгэлцэл, ашиг сонирхлыг гүнзгийрүүлэн, чин сэтгэл, бодит үр дүн, ойр дотно, сайн санааны үзэл баримтлалыг эрхэмлэн, шударга ёс, ашиг сонирхлыг зөвөөр харж, хөгжиж буй орнуудтай эв нэгдэл, хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх, хөгжиж буй орнуудын нийтлэг ашиг сонирхлыг хамгаалах зэрэг. Шинэ эринд Хятад улс дипломат харилцаагаа ерөнхийд нь сайжруулж, найз нөхдийн хүрээ нь улам бүр тэлсээр байна.
1971 оны 10-р сарын 25-нд НҮБ-ын 26-р Ерөнхий Ассамблей 2758 тоот тогтоолыг дийлэнх олонхийн саналаар баталж, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын НҮБ дахь бүх эрхийг сэргээж, БНХАУ-ын засгийн газрын төлөөлөгчдийг НҮБ дахь Хятад улсын хууль ёсны цорын ганц төлөөлөгч гэж хүлээн зөвшөөрөх шийдвэр гаргажээ. Тогтоолыг батлах мөчид НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн танхим удаан хугацаанд дуулж, хөгжөөн дэмжигчдийн алга ташилт үргэлжилсэн билээ.
Өнгөрсөн 75 жилийн хугацаанд барууны ертөнцөөс хаагдсанаар дэлхийн бараг бүх засгийн газар хоорондын олон улсын байгууллага, олон улсын 600 гаруй конвенцид нэгдэн орох хүртэл Дэлхийн банк, Олон улсын валютын санд санал өгөх эрхээрээ гуравдугаар байр хүртэл дээшилсэн бөгөөд Шинэ хөгжлийн банк, Азийн дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын банк байгуулахыг дэмжих болсон. Хятадын олон улсын дуу хоолойг бүх талаар нэмэгдүүлэв.
Өнгөрсөн 75 жилийн хугацаанд Женевийн бага хурал, Бандунгийн бага хурлаас олон улсын тавцанд НҮБ-ын хууль ёсны суудлыг сэргээх хүртэл Хятадын нэгэн хотын нэрэмжит бүс нутгийн хамтын ажиллагааны байгууллага болох Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагыг байгуулахыг дэмжих; Их 20-ын Ханжоүгийн дээд хэмжээний уулзалт, БРИКС-ийн орнуудын удирдагчдын Шямэнь дэх уулзалт, “Бүс ба Зам” олон улсын хамтын ажиллагааны дээд хэмжээний чуулга уулзалт зэрэг томоохон дипломат үйл ажиллагаанд Хятадын дипломат харилцаа эрин үеийн шинэ бүлгүүдийг үргэлжлүүлэн бичсээр байна.
Дэлхий дахины цуврал санаачлагуудыг дэвшүүлж хэрэгжүүлэв
2013 онд Ши Жиньпин дарга “Бүс ба Зам”-ыг хамтран байгуулах томоохон санаачилгыг дэвшүүлсэн. Харилцан уялдаа холбоог гол шугам болгон авч, бусад улс орнуудтай бодлогын харилцаа холбоо, байгууламжийн холболт, саадгүй худалдаа, санхүүгийн интеграцчлал, ард иргэд хоорондын харилцаа холбоог бэхжүүлж, "Бүс ба Зам"-ыг өндөр чанартай бүтээн байгуулалтад шинэ эрч хүч оруулж, дэлхийн эдийн засгийн өсөлт, дэлхийн хөгжлийн шинэ орон зайг нээж, олон улсын эдийн засагт хувь нэмэр оруулах шинэ платформуудыг бий болгож байна.
Өнөөдөр Хятад улс дэлхийн 150 гаруй орон, 30 гаруй олон улсын байгууллагатай "Бүс ба Зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалтын 230 гаруй хамтын ажиллагааны баримт бичигт гарын үсэг зураад байна. Соёл иргэншил, соёл, нийгмийн тогтолцоо, хөгжлийн үе шатуудын ялгааг хамарсан "Бүс ба Зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалт нь хүн төрөлхтний нийтлэг хөгжлийн хамгийн том нийтлэг хүчин зүйлийг нэгтгэж байна.
Хөгжил бол хүний нийгмийн мөнхийн сэдэв юм. Хятад улс "хөөгдөх"-ийн даваан дээр байснаас дэлхийн хоёр дахь том эдийн засаг болох хүртэл хүн төрөлхтний нийгмийн түүхэнд дэлхийг гайхуулсан хөгжлийн гайхамшгийг бүтээв. 2021 онд дэлхийн хөгжилд сөргөөр нөлөөлсөн үед Хятад улс дэлхийн хөгжлийн санаачилгыг дэвшүүлж, хөгжлийн тэргүүлэх чиглэл, хүн төвтэй байх үзэл баримтлалыг баримтлан, 2030 он хүртэлх тогтвортой хөгжлийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг түргэсгэж, илүү хүчтэй, илүү ногоон, эрүүл дэлхийн хөгжилд хүрэхийг эрмэлзэж байна.
Өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд Дэлхийн хөгжлийн санаачилга нь НҮБ зэрэг 100 гаруй улс орон, олон улсын байгууллагын дэмжлэг, оролцоог хүлээн авч, "Дэлхийн хөгжлийн санаачилгын анд нөхдийн бүлэг"-т 80 гаруй улс нэгджээ. Хятад улс дэлхийн хөгжил, Өмнөд, Өмнөд хамтын ажиллагааны сан байгуулж, 150 гаруй төслийг дэмжин, дэлхийн хөгжлийг дэмжих төвүүдийн сүлжээг байгуулах ажил эрчимтэй явагдаж байна.
Аюулгүй байдал бол хөгжлийн суурь ба урьдчилсан нөхцөл юм. 70 гаруй жилийн турш Хятад улс дэлхийн энх тайван, аюулгүй байдлын тууштай хамгаалагч байсаар ирсэн. 2022 онд олон улсын аюулгүй байдлын эцэс төгсгөлгүй сорилттой тулгарсан Хятад улс дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилга дэвшүүлсэн. Саудын Араб, Ираны хооронд "гар барьж, эвлэрэх"-д зуучилж, Палестины доторх янз бүрийн бүлэглэлүүдийн түүхэн эвлэрлийг дэмжин, Украины хямралыг улс төрийн аргаар зохицуулахад тус дэм үзүүлж, терроризмын эсрэг, мэдээллийн аюулгүй байдал, био аюулгүй байдал зэрэг олон улсын хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэн, хиймэл оюун ухааны засаглал, нийгмийн эрүүл мэнд, үндэстэн дамнасан гэмт хэрэгтэй тэмцэх зэрэг нь Хятад улс хариуцлагатай томоохон улс гэдгээ харуулж байна.
2023 онд Хятад улс соёл иргэншлийн солилцоо, харилцан суралцахыг дэмжих, дэлхийн соёл иргэншлийн цэцэрлэгийг баяжуулах зорилгоор дэлхийн соёл иргэншлийн санаачилгыг дэвшүүлэв. Азийн соёл иргэншлийн яриа хэлэлцээний бага хурал, БНХАУ-ын Коммунист нам болон дэлхийн улс төрийн намуудын өндөр түвшний яриа хэлэлцээ, Хятад-Төв Азийн дээд хэмжээний уулзалтыг зохион байгуулж буй юм. Шинэ эринд Хятад улс өөр өөр соёл иргэншил эв найртай зэрэгцэн орших олон сайн сайхныг хуваалцахын төлөө хамтдаа шинэ платформ байгуулжээ.
Үндэстний сэргэн мандалт, хүн төрөлхтний хөгжил дэвшлийн төлөөх үүрэг хариуцлагаа гүйцэтгэнэ. Аяллын явцад Хятад улс болон дэлхий дахин нэгдэж, харилцан бие биедээ амжилтыг нь үнэлж, хүн төрөлхтний энх тайван, хөгжлийн үйлсийг дэмжин, хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын нэгдлийг цогцлоохыг сайжруулахад шинэ, илүү их хувь нэмэр оруулах нь гарцаагүй юм.
