
“Цагаан шүүдэр” буух улирал эхэллээ гэдэг нь сэрүүн цаг эхэлж буйн илэрхийлэл болдог. Энэ үеэс агаарын дулаан илт буурч эхэлдэг боловч өдрийн нарны илч хараахан буураагүй байдаг учраас өдөр шөнийн дулааны зөрөө эрс нэмэгддэг байна.
Цагаан шүүдэр буух улирал нь дулаан сэрүүний зааг болдог учраас умард нутгийн хувьд энэ улиралд хүйтний бэлтгэл ажил ид хийгддэг байна. Жишээ нь малчид хадлан авах, тариачид тариагаа хураах, нүүдлийн шувууд дулаан орныг зорих, өвөлжих амьтад хүнс нөөцлөх гэх мэтээр бүгд л цаг нартай уралдан ажилладаг хөдөлмөрийн үнэртэй улирал байдаг.
Монгол ардын үгэнд “шүүдрийн усаар цай чанаж ээждээ уулгасан ч ганц шөнө босож хөхүүлсэн ачийг нь ч хариулж бардаггүй” гэдэг үг бий. Шүүдрийн усаар цай чанана гэдэг нь оргүй үг биш. “Цагаан шүүдэр” буух улирал дахь ардын уламжлалт зан заншлаас харахад энэ үеэр өвсний толгой дээр тогтсон шүүдрийн усыг цуглуулж уувал цангаа тайлж, амархан цангаж өлсөхгүй тэвчээртэй болдог гэх ба мөн олон урхаг гэмийг засдаг гэж “Өвсөн эмийн товч”-д тэмдэглэсэн байдаг. Үүнээс гадна Хятад ардын дунд мөн луугийн нүд хэмээх жимс идэх, цагаан шүүдрээр түүсэн цай уух, будааны нэрмэл нэрэх зэрэг зан үйлүүд болдог байна.
Эрүүл мэндийн хувьд энэ улирал нь ил тод намрын уур амьсгалтай учраас уруул ам, хамар хоолой хатах, арьс хуурайших, мөн цаашлаад өтгөн хатах зэрэг бие махбодын илрэл гардаг. Тэгэхээр үүнээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд витамин элбэг агуулдаг шим тэжээл сайтай хоол хүнс идэн дархлаагаа дэмжих, мөн уушгинд ээлтэй, цэр ховхлох өвсөн эм хэрэглэж болно. Жишээ нь орхоодой, сараана цэцэг, гүйлсний үр гэх мэт.
