Хятад болон Төв Азийн орнууд уул усаараа хаяа нийлсэн, найрсаг харилцаа нь өнө эртний түүхтэй. Өнгөрсөн жилүүдэд Хятад улс болон Төв Азийн орнуудын ард түмэн олон мянган жилийн найрамдалт харилцаагаа үргэлжлүүлж, боловсрол, соёл, эрүүл мэнд, аялал жуулчлал, орон нутгийн солилцоо зэрэг салбарт үр ашигтай хамтын ажиллагаа өрнүүлж, олон талт, харилцан идэвхтэй хүмүүнлэгийн солилцооны төлөв байдлыг бий болгов. Хилийн чанад дахь хятадууд ард иргэд хоорондын солилцооны чухал гүүр болсны хувьд Хятад, Төв Азийн орнуудын хүмүүнлэгийн солилцоо, хамтын ажиллагаанд идэвхтэй оролцож, харилцан ойлголцол, харилцан уялдаа холбоо, харилцааны сэтгэл хөдөлгөм түүхийг бичиж байна.

Би шавь нараараа бахархана

Саяхан Хятадын Шиньжяны Хоргосын чөлөөт худалдааны туршилтын бүсэд Казахстаны 30 дадлага хийгчийг хүлээн авчээ. Гурван сарын хугацаанд тэд хил дамнасан цахим худалдааны үйл ажиллагаа, дижитал маркетинг болон бусад албан тушаалд гүнзгий нэвтэрч, корпорацийн зөвлөгчдөөс ганцаарчилсан удирдамж авч, бизнесийн бодит хувилбаруудад оролцон, Хятадын компаниудын гадаад дахь бизнесийн хэрэгцээг бүрэн хангаж, дадлага хийх ажлаа нэр төртэй биелүүлж байна. Энэ бүлэг дадлага хийгчид нь Казахстан-Хятадын олон улсын хэлний академиийн оюутнууд юм. Тэд "Хятад хэл + хил дамнасан цахим худалдаа", "Хятад хэл + олон улсын худалдаа" зэрэг захиалгат сургалтуудад системтэй сургалтанд хамрагдаад Хятад хэлний харилцааны ур чадвар, бизнесийн мэргэжлийн ур чадвартай болсон байна.

 Казахстан-Хятадын олон улсын хэлний академи нь 2007 онд байгуулагдсан бөгөөд Казахстаны Боловсролын яамнаас баталсан хувийн дээд мэргэжлийн коллеж юм. Тус сургуулийн үүсгэн байгуулагч, захирал нь БНХАУ-ын Шиньжяны иргэн Мамур Уле Талахат юм. Тэрээр 1982 онд Шиньжян Их сургуулийг дүүргэж, тус сургуульд 10 жил багшилж байгаад 1992 онд Казахстаны Алмат хотод ирж суурьшжээ.

- Манай сургууль, Хятад хэл + мэргэжлийн ур чадвар’ сургалтын загварт анхаарлаа хандуулж, аж үйлдвэр, боловсролын интеграцчлалыг идэвхтэй ахиулж, “Бүс ба Зам”-ын бүтээн байгуулалтад Хятад, Казахстаны хамтын ажиллагаанд чадварлаг боловсон хүчин бэлтгэхийн төлөө юм гэж Мамур Уле Талахат хэлэв.

Сүүлийн жилүүдэд Хятад, Казахстаны "Бүс ба Зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалт гүнзгийрснээр хоёр орон аялал жуулчлал, худалдаа, ложистик, хил дамнасан цахим худалдаа, цэвэр эрчим хүч, дижитал эдийн засаг болон бусад салбарын хамтын ажиллагааны орон зайг тасралтгүй өргөжүүлж байна. Хятад-Европын төмөр зам саадгүй ажиллаж, Лубаны цехүүд байгуулагдсан нь Мамур Уле Талахатад илүү их боломж олгосон юм.

-Мэргэжлийн боловсрол бол Хятад, Казахстаны хүмүүнлэгийн  хамтын ажиллагааны чухал салбаруудын нэг. Хятад, Казахстаны аж ахуйн нэгжүүдэд хос хэлээр ярьдаг техникийн боловсон хүчний эрэлт хэрэгцээ нэмэгдэж байна. Хятад хэлний боловсролыг сайн явуулахыг хичээхийн зэрэгцээ ложистик, цахим худалдаа зэрэг хэд хэдэн тусгай мэргэжлийг нэмж оруулсан. Үүний зэрэгцээ бид БНХАУ-ын мэргэжлийн коллежууд, их дээд сургуулиудтай хамтын ажиллагаа тогтоогоод байна. Казахстаны оюутнууд манай сургуульд хятад хэл сураад Хятадад мэргэжлийн ур чадвараа үргэлжлүүлэн эзэмшиж, дараа нь дадлага хийхээр Хятадын компаниудад очдог гэж юм гэж Мамур Уле Талахат ярилаа.

Хятад, Казахстаны Хоргос олон улсын хилийн хамтын ажиллагааны төвд Хятад, Казахстаны худалдаачид, жуулчид хаа сайгүй харагдана. Энэ нь Хятад, Казахстаны эдийн засаг худалдааны солилцоо, хүмүүнлэгийн  солилцооны чухал индэр болсон юм. Сүүлийн өдрүүдэд Хятад, Казахстаны олон улсын хамтын ажиллагааны Хоргос төвд Казахстан-Хятадын олон улсын хэлний академийн аж ахуй эрхлэх инкубацийн бааз нээлтээ хийлээ. Тус бааз нь ур чадварын сургалт, аж ахуйн нэгжийн инкубаци болон ажил эрхлэлтийн уялдаа холбоог нэгтгэсэн цогц үйлчилгээний платформыг байгуулсан байна.

 Мамур Вуле Талахат хэлэхдээ, Казахстан-Хятадын Олон улсын хэлний институт байгуулагдсан цагаасаа хойш олон арван мянган боловсон хүчин бэлтгэсэн. Хятадын дотоодын аж ахуйн нэгжүүд, эсвэл Хятад дахь казахстаны аж ахуйн нэгж байгууллагуудад олон оюутан элссэн байна. Би шавь нараараа бахархаж байна. Тэд Хятад, Казахстаны хамтын ажиллагааг тасралтгүй сайжруулах чухал гүүр болж байна гэжээ.

Хятад, Төв Азийн ард түмний харилцан ойлголцлыг нэмэгдүүлнэ

Хавар, зуны улиралд Төв Азийн нутаг эрч хүчээр дүүрэн. Энэ хугацаанд Узбекистаны Торгоны замын соёл, аялал жуулчлалын агентлагийн ерөнхий менежер Хү Фэн онцгой завгүй байв. Төв Азийн аялал жуулчлалын оргил үед тэрээр хамт олонтойгоо Хятадын жуулчдыг хүлээн авчээ. "Хятад болон Төв Азийн орнууд олон салбарын хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлэхийн хэрээр Хятадууд Төв Ази дахь хөршүүдийнхээ талаар илүү ихийг мэддэг болж байна. Төв Азийн орнууд Хятадын жуулчдын зорьж очих бүс болжээ гэж тэрээр хэлэв. 

Сүүлийн үед сайхан мэдээ уламжлагдаж байна. 05-р сарын 29-нд Хятад-Төв Азийн олон улсын соёл, аялал жуулчлалын тусгай галт тэрэг (Ши-ань-Алматын хэсэг) анхны аяллаа Шаньсигийн Ши-Ан хотоос эхлүүлэв. 06-р сарын 01-нд Хятад, Узбекистан хоорондын визийн хөнгөлөлтийн хэлэлцээр хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлсэн.

- Өнөөдрийн байдлаар Хятадын олон хотууд Төв Азийн орнууд руу нислэгээ нээгээд байна. Тээврийн тав тухтай байдал, визгүй зорчих бодлогыг хэрэгжүүлэх нь Төв Азийн аялал жуулчлалын өсөлтийг үргэлжлүүлэх болно гэж Хү Фэн хэлэв.

Харьцангуй хоцрогдсон дэд бүтэц нь Төв Азийн орнуудын аялал жуулчлалын хөгжилд саад учруулж буй юм. Сүүлийн жилүүдэд "Бүс ба Зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалтын хүрээнд Хятад улс Төв Азийн орнуудын дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтад идэвхтэй оролцож, тухайн нутгийн зам тээврийн нөхцөл, аялал жуулчлалын үйлчилгээний чадавхийг сайжруулахад тус дэм үзүүлж байна. Узбекистаны Самарканд хотод Хятадын компаниудын барьсан Олон улсын хурал үзэсгэлэнгийн төв, зочид буудал, худалдааны гудамж зэрэг аялал жуулчлал, худалдааны цогцолбор төслүүд нь Самаркандын жуулчдыг хүлээн авах хүчин чадал, аялал жуулчлалын зах зээлийн нүүр царайг сайжруулсан байна.

Аялал жуулчлал бол хүмүүнлэгийн  солилцооны ачаалагч юм. Хятадын жуулчид Төв Азийн Торгоны замын дурсгалуудыг маш их сонирхож байгаа бөгөөд Төв Азийн ард түмэн ч жуулчдаар дамжуулан Хятад улсын талаар суралцдаг гэж хэлэв. Узбекистан, Хятад улс харилцан визгүй зорчдог болсны дараа Хятадын бизнесмэн, жуулчид Шиньжянаар дамжин орж ирсэн тухай Хү Фэн дурдав. Саяхан  болсон Шиньжяны олон улсын аялал жуулчлалын агентлагуудын бага хурлаар бид Хятадын түншүүдтэй Кашгараас Самарканд хүртэл Торгоны зам дагуух өв соёлыг холбосон "Төв Ази-Шиньжяны хамтарсан аялал"-ын талаар ярилцаж, бүх орны жуулчдад соёлын интеграцчлалын сайхныг мэдрүүлэх талаар ярилцлаа.  

Соёлын солилцоо нь харилцан хүндэтгэлийг шаарддаг. Хү Фэн бүлгээ удирдах болгондоо жуулчдад тухайн нутгийн соёл, зан заншлыг хүндэтгэхийг сануулдаг. Аялал жуулчлал бол нэг талыг барьсан шалгалт биш, харин зочин шиг эелдэг, ойлголцол нь хүмүүсийн солилцоог жинхэнэ утгаар нь гүнзгийрүүлж чадна. Хятадын жуулчид олноор төв Азийн соёлын сайхныг гүн гүнзгий ойлгож, Төв Азийн ард түмэн соёл иргэншилтэй, нээлттэй Хятад улсыг харна гэж найдаж байна гэж хэллээ. 

Манай уламжлалт Кумузын чавхдас шиг уран бүжиглэнэ

Фүжянь мужийн Чюаньжөү хотод болсон соёлын биет бус өвийг судлах арга хэмжээний үеэр Киргиз охин Бегайым модон хүүхэлдэйн торгон утсыг болгоомжтойгоор авч байлаа. Нутгийн хүүхэлдэйн жүжгийн өв залгамжлагчийн удирдлага дор тэрээр бяцхан лам хүүхэлдэйг аяга өргөж өглөг гуйх үйлдлийг хийлгэхээр хичээн оролдож байв. Энэ нь манай Кумузын утастай адилхан, хоёулаа уран сайхан  бүжиглэж байна гэж хүүхэлдэйн жүжигтэй анх танилцаж буй Бегайым сэтгэл догдлон хэлэв.

Киргизийн Төв Азийн Фүжяний худалдааны танхимын дарга Хуан Шяорүн:

- Нэгэн удаа би Төв Азийн орнуудын залуучуудыг Фүжянь мужид эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажилд оролцуулахаар зохион байгуулж байсан бөгөөд оюутнууд Хятадын уламжлалт соёлыг ихэд сонирхож байсан гэж хэллээ.

- Жинхэнэ соёлын солилцоо бол үзэсгэлэнгийн цонхон дээр үзмэр дэлгэх биш, янз бүрийн амьдралын түүхийг шинэ гэрлээр гэрэлтүүлэх юм. Иймэрхүү чин сэтгэлийн мэдрэмж нь хоёр орны ард түмэн улам бүр ойртож буйг бодитоор харуулж байна гэж Киргизийн нэгэн худалдагч ярьсан юм.

Киргиз улсад олон жил ажиллаж амьдарч байгаа Хуан Шяорүн Хятад, Киргизийн олон салбарын солилцоо, хамтын ажиллагаанд идэвхтэй оролцож ирсэн. Хоёр орны хамтын ажиллагаа гүнзгийрч, орон нутгийн иргэдийн Хятадын талаарх төсөөлөл эрс өөрчлөгдсөн, Хятад улс "Алс холын дорно дахины гүрэн" байхаа больж, "Хүрч болохуйц хөгжлийн түнш" болж байна гэж тэрээр хэлсэн юм.

 Сүүлийн жилүүдэд ногоон эрчим хүчний хамтын ажиллагаа шинэ онцлох үйл явдлуудыг бий болгох, анагаах ухаан, боловсрол, соёлын солилцоог гүнзгийрүүлэхээс эхлээд Хятад-Төв Азийн тээврийн коридор зэрэг харилцан уялдаатай бүтээн байгуулалтыг сайжруулав. "Бүс ба Зам"-ын хамтын ажиллагааны хамтын бүтээн байгуулалт нь Киргизийн ард түмэнд бодит үр өгөөжөө өгч, Хятад, Киргизийн ард түмэн хоорондын харилцааг хөгжүүлэх гүүр, холбоо болсон. Хуан Шяоронг энэ талаар зөнгөөрөө мэдэрч байснаа дурдаж байлаа.

2024 оны 05-р сард Хуан Шяорүн Киргизийн улсын их сургуулийн 85 жилийн ойн цуврал арга хэмжээнд урилгаар оролцсон юм. Түүнийг "Бүс ба Зам" санаачилгын хамтын бүтээн байгуулалтын үндсэн агуулгыг ихэнх хүмүүст үнэн зөв ойлгуулахад оюутнууд "Хятад хэлийг сайн сурч, орон нутгийн Хятадын хөрөнгө оруулалттай аж ахуйн нэгжүүдэд ажиллана гэж найдаж байна" гэж хэлэхэд тэрээр ихэд баярлаж байснаа сонирхууллаа.

Хилийн чанад дахь хятадуудад ч их боломж байна

- Миний ажиллаж байгаа компани болох Шямэнь Жинмин эрчим хүч хэмнэх технологийн компани нь Ош улсын их сургуультай хамтран ажиллаж, Киргизийн Ош муж, Узбекистаны Андижан мужид хог хаягдлыг дахин боловсруулах эрчим хүч үйлдвэрлэх төслүүдийг хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлж, цаашид фото цахилгаан станц барих, эрчим хүчний удирдлагын тогтолцоог хөгжүүлэх чиглэлээр өргөжүүлэн хөгжүүлэх боломжтой гэж Хуан Шяорүн хэлэв.

  Хятад, Киргизийн харилцаа шинэ эринд иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцаанд шилжсэнтэй холбогдуулан Хуан Шяорүн хоёр орны хамтын ажиллагааны хэтийн төлөвт итгэл дүүрэн байна. Тэрээр цаашид Төв Азийн ногоон эрчим хүчний төслүүдийн хэрэгжилтийг дэмжиж, "Технологийн экспорт-үйлдвэрлэлийн бойжуулалт-стандарт тогтоох" загвараар орон нутгийн ногоон өөрчлөлтөд тус дэм үзүүлнэ гэж хэлэв. Хүмүүнлэгийн солилцоо, ажил хэрэгч хамтын ажиллагааны найрсаг харилцаа нь Хятад, Киргизийн харилцааны хөгжилд тогтвортой түлхэц болно гэдэгт би итгэж байна гэж тэрээр хэлж байлаа. 

05-р сарын 30-нд Киргизийн нийслэл Бишкек хотод Бишкекийн Улсын их сургуульд болсон "Зунз амтлан хамтдаа Луут завины баярыг тэмдэглье" нэртэй луут завины наадамд хүмүүс зунз амтлав      Зургийг: ЛҮӨ МАНЬ

05-р сарын 29-нд Хятад-Төв Азийн олон улсын соёлын аялал жуулчлалын тусгай галт тэрэг Шаньсигийн Ши-Ань хотоос хөдөлж, баруун зүгт Казахстаны Алматы хотыг чиглэн хөдөллөө   Зургийг: ЦАО СИНЬ

06-р сарын 31-нд Тажикстаны нийслэл Душанбе хотын Лубаны семинарт оюутнууд суралцав    Зургийг: ЛИ РЭНЬЦИ