“Байгаль” үндэстний дуу бүжгийн чуулга 1939 онд байгуулагдаж, Орос улс цаашлаад дэлхийн урлагийн тайзнаа гялалзсан нэгэн од юм. Тус чуулга үндэстний цаг үеийн шинжтэй олон төрлийн жүжиг, дуутай. “Угийн сүлд” бүжгэн жүжиг нь тус чуулгын үндэстний онцлогт жүжгийн нэгэн төлөөлөгч бүтээл юм.

Тэнгэрт цахилгаан гялбаж, хар униар бүрхэж, амь насны гэрлийг эрэлхийлж жүжиг эхэлнэ. 9 ээж мөнх тэнгэрээс соёрхол өчиж, тэднийг хамгаалахыг залбирна. Мөнх тэнгэрээс хөвгүүнээ томилж 9 хар сүлд буулгав. 9 ээж галын эзэн Сахияа вангаас гал хүртэж, амь насны цог дүрэлзэв. “Угийн сүлд” ийнхүү домгийн ахуйгаар эхэлж, жүжиг домгоор хэлхэгдэж, буриад ястны үүсэл гарал, тотем шүтээн, амьдрал ахуйг таниулсан урлагийн бүтээл болжээ. Жүжгийн зохиолч Тантар Бадарева: - Буриадын домгоор бичигдсэн жүжиг юм. Домгийг урлаг болгож, урлагаар домгийн ахуйг таниулж, язгуур соёлоо уламжлах, дэлгэрүүлэх зорилготой юм гэв.

Жүжигчин Аюуш Цэвэлмаа: - Бидний жүжиг бол 10 жилийн ойгоо угтаж байгаа. 10 жил энэ жүжгээ тоглож яваадаа маш их баяртай байна. Өөрийн язгуур соёлоо улам гүн гүнзгий танин мэдсэнээр барахгүй хойч үедээ уламжлан ухуулж чадсан гэв.

Биелгээний уян нахилзаа, буриад дууны мөнгөн эгшиг, буриад бүжгийн хатираа нь домгийн нууцыг урлагаар илрүүлж, буриад ястны нугаралт бүдрэл, хар цагаан, энх тайван, эв нэгдэлтэй байгаль нуурын хөвөөндөө энх жаргалтай амьдарсаар… мөнх тэнгэртээ даатгасаар… хун шувуундаа цацлаа өргөсөөр…