ӨМӨЗО-ны Улаанхад хотын Байран баруун хошууны Масталын тал нутагт налгар намрын наймдугаар сард уянгалаг аялгуу эгшиглэж, Улаан мөчирийн багийн гишүүд дуулан бүжиглэж, морин шон барьсан эрчүүд давхиж байна.

Ус, өвс элбэг, хонь тарган, адуу нь бяр тэнхээтэй улиралд Улаанмөчир урлагийн тоглолт, баяр наадмын үйл ажиллагаа ид өрнөж байна. Эрч хүчтэй үзүүлбэр, спортын тэмцээнүүд тал нутгийн хүүхдүүдийн хийморь өөдрөг байдлыг сэтгүүлчдэд гүн гүнзгий мэдрүүлсэн юм.

Тал нутгийн арга хэмжээний үзэсгэлэнгийн шинэ дүр төрх

Улаанмөчир бол "Хувьсгалын хөнгөн морьт цэрэг" юм.

  Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ши Жиньпин 2017 оны 11-р сарын 21-нд Сөнид баруун хошууны Улаанмөчир багийн гишүүдэд хариу бичиг илгээхдээ:

 "Үе үеийн Улаанмөчир багийн гишүүд салхи шуургыг сөрөн, хүйтэн халууныг тэсвэрлэж, говь, тал нутагт урт хугацаагаар алхаж, тэнгэрийг хөшиг болгон, газрыг тайз болгон ашиглаж, тариаланч, малчдад баяр баясгалан, соёл иргэншлийг бэлэглэн, намынхаа дуу хоолой, халамжийг уламжилж ирсэн” гэж магтсан байна. Энэхүү хариу бичиг Улаанмөчир багийн тоо томшгүй олон гүшүүдэд урам зориг өгсөн юм.

Байран баруун хошууны Улаанмөчирийн гишүүн Хишигдалай хүүхэд байхдаа үзэж байсан дүр зурагтаа гүн сэтгэгдэл төрүүлсэн нь малчид, тариачдад үйлчилдэг энэ урлагийн багт элсэхээр шийдсэн болно. Өнгөрсөн 20 жилийн хугацаанд тэрээр том, жижиг мянга шахам удаа тоглолтод оролцсон байна. Хишигдалай:

- Өмнө нь тээврийн хэрэгсэл муу болохоор жилдээ 50 шахам удаа тоглолтод оролцож байсан. Одоо тосгон болгон зам нэвтэрсэн болохоор тухайн өдөртөө нааш цааш явах боломжтой болж тоглолт хоёр дахин нэмэгдсэн байна гэж хэллээ. Хишигдалай энэ удаагийн үзүүлбэртээ зориулан монголын уламжлалт бүжгийг орчин үеийн бүжгийн элементүүдтэй хослуулсан "Шинэ эрин бүжгийн алхам" хамтлагийн бүжгийг тусгайлан бүтээж, хэмнэлийг илүү хөгжөөнтэй болгон, бүжгийн алхмуудыг илүү хөнгөн болгож “Яг одоогийн бидний амьдрал шиг” ггэж хэлсэн юм.

Улаанмөчирийн урлагийн тоглолтыг үзсэний дараа наадмын бага хурлын уламжлалт “Эрийн гурван урлаг” (морь уралдах, бокс, сур харваа)-ийн тэмцээн мөн л олны анхаарлыг татсаны зэрэгцээ боксын төрөл хамгийн олон оролцогчтой байлаа. Дэвжээн дээр “Зодог” гэх зэсээр хийсэн үхрийн арьсан хантааз өмссөн Гэгээрхүү өрсөлдөгчийнхөө бөхийн цамцнаас шүүрэн авч, арваад минут гацсаны эцэст зөв мөчийг олж хараад өрсөлдөгчөө өшиглөсөн нь гэнэт шуугиан дэгдээв. Гэгээрхүү:

- Би 14 настайгаасаа эхлэн бага насны наадамд оролцож ирсэн. Өнгөрсөн наадмын чуулганаас хойш долоон жил өнгөрсөн болохоор хүн бүр маш их урам зоригтой байж, ах дүү, найз нөхөд нь өглөөний зургаа, долоон цагийн үед ирж тухтай суудалд заларсан юм. Бид тал нутгийн энэхүү арга хэмжээг удаан хүлээсэн гэж хэллээ.

    Ногоон хөгжил хамтын хөгжил цэцэглэлтийг дэмждэг

  Наадмын бага хурлын үеэр Далянь үндэстний их сургуулийн хэсэг багш, оюутнууд мөн Байран баруун хошуунд хүрэлцэн ирэв. Энэ удаад тэд энд оюутны дадлагын баазыг жагсаах гэж байна.

Дөрвөн жилийн өмнө Даляний Их сургуулийн Эдийн засаг, удирдлагын сургуулийн профессор Сүнь Ликүнь тус коллежийн тусламжийн багийг Байран баруун хошуу руу анх удаа ахалж, Цагаан мөрөн сумд "Хагас өдрийн аялал", "Халгамсаг нэг гэр бүл" нэртэй амралт зугаалгын аялал жуулчлалын газар зэрэг аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүнүүд зохион бүтээжээ. Эдгээр шинэлэг соёл, аялал жуулчлалын салбарын интеграцчлалын төслүүд нь олон малчид, тариачдад "Аялал жуулчлалын орлого" эдлэх боломж олгосон. "Халгамсаг нэг гэр бүл"-ийн аялал зугаалгын газрын тусламжтайгаар үүднээсээ мөнгө олох боломжтой болсон байна. Аялал зугаалгын газрын эзэн Дэлгэрцэцэг:

- Баярын өдрүүдэд манай гэрт олон жуулчид ирж хоол идэж, хонож, үхэр, хонины мах, сүүн бүтээгдэхүүний худалдаа эрчимтэй хөгжиж байна. Мөн энэ жилийн зуны амралтаар аялал зугаалгын газрын бизнес эрчимтэй хөгжиж буйн дээр үүгээр дамжуулан тосгонд жил бүр 50 гаруй хонь зарж чадах малчид байсаар байна гэж хэллээ.

Сүүлийн хэдэн жилд Байран баруун хошуу болон Далянь үндэстний их сургууль сургуулийн намын байгуулалтын хамтын бүтээн байгуулалтыг гүнзгийрүүлж, намын байгууллагын удирдах үүргийг бүрэн гүйцэтгэж, соёлын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх, экологийн байгаль орчныг хамгаалах зэрэг тал дээр анхаарч, арав гаруй хамтарсан бүтээн байгуулалтыг дэмжиж, Сайхан уулын байгалийн нөөц газарт үндэсний эв нэгдлийн экологийн аялал жуулчлалын шинж чанартай баазыг бий болгоод зогсохгүй, 10 мянган мү талбай бүхий Xanthoceras sorbifolium Bunge /Вэньгуангуо нь зөвхөн Хятадад байдаг хүнсний тосны модны төрөл юм/ модлог тосон ойн үлгэр жишээ баазын төслийг оруулж ирэн үйлдвэрлэлийн үр ашгийг дээшлүүлж, хөдөөгийн ногоон байгууламжийг сайжруулан, тариаланчдын орлогыг нэмэгдүүлсэн юм.

Эдүгээ Бур ус балгасын 10 мянган мү талбай бүхий Xanthoceras sorbifolium Bunge-ны шинжлэх ухаан технологийн инновацийн үзүүлэнгийн цэцэрлэгт хүрээлэнд Xanthoceras sorbifolium Bunge-ны суулгац эмх цэгцтэй зохион байгуулагдаж, таатай ургаж байна. Xanthoceras sorbifolium Bunge-ны мод нь эрдэнэсээр дүүрэн, эдийн засгийн хувьд маш өндөр ач холбогдолтой. Мөн хөрс, усыг хадгалах, усны эх үүсвэрийг хамгаалах экологийг хамгаалдаг. Одоо олон ган хуурай газрын мод тарихад илүүд үздэг модны төрөл болсон байна. Эдгээр Xanthoceras sorbifolium Bunge-ны мод ургасны дараа эргэн тойрныхоо 1000 гаруй тариаланч, малчин өрхүүдэд ашиг тусаа өгөх болно.

Далянь их сургуулийн докторант Чи Хунлин:

- Бид энд мэдлэгийг авчирч, дараа нь практик туршлагаар ангидаа буцан, онол практикийг хослуулснаар үндэстний цөөнхийн бүс нутгийн эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд хувь нэмэр оруулдаг гэж хэллээ.

        Үндэсний эв нэгдэл хайрыг илэрхийлдэг  

  Цэнхэр тэнгэр, цагаан үүлэн дор бүх үндэстний иргэд анар жимсний үр шиг бие биенээ чанга тэврэн найрсаж байна. Хятад үндэстний цусанд шингэсэн хамт олны мэдрэмж нь тал нутгийн үзэсгэлэнтэй анар цэцэгсийг дэлгэрүүлж, үр нь хоорондоо холбогдож нэг зүрх сэтгэлтэй байдаг.

Байран баруун хошуун дахь Хятадын үндэстнүүдийн цогц нэгдлийн ухамсрыг бэхжүүлэх боловсролын дадлагын төвийн төв танхимд Хүчин бидэнд хандан:

- 60 гаруй жилийн өмнө миний "Тал нутгийн ээж" надад хоёр дахь амьдралыг заяасан юм гэж мартагдашгүй дурсамжаа ярьлаа. 1960-аад оны эхээр өмнөд газрын 25 өнчин хүүхдийг хэдэн мянган бээрийн алсад орших Байран баруун хошуунд илгээж, чинээлэг биш байсан нутгийн малчид тэднийг гэртээ авчирч тэжээхээр санаачилга гарган, өөрийн хүүхэд шиг өсгөн хүмүүжүүлжээ. Тэднийг "Улсын хүүхдүүд" гэж нэрлэдэг. Хүчин бол тэдний нэг юм. "Хүчин" гэдэг нь Монгол хэл, хүч чадал гэсэн утгатай. Энэ бол миний өргөмөл эцгийн өгсөн нэр. Аав минь эв нэгдэл бол хүч чадал, эв нэгдэл нь цус, нутаг дэвсгэр, үндэстэн дамнасан гэр бүлийн холбоог бий болгодог гэж үздэг гэж хэлсэн юм.

Байран баруун хошууны эмнэлэгт Чинхуа их сургуулийн нэгдүгээр харьяа эмнэлгийн мэргэжилтнүүд эмч нарыг хөдөө орон нутаг руу явуулах үйл ажиллагаа явуулж байна. Хошуунд Бээжингээс алдар нэртэй эмч нар ирсэн гэж энд олон малчид ирлээ. Чинхуа их сургуулийн нэгдүгээр харьяа эмнэлгийн хүүхдийн салбарын эмч Ляошя:

- Бид эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдахаас гадна орон нутгийн эмч нарт хичээл зааж, бид зөвхөн малчдад анагаах ухаанаа зориулахаас гадна,  бас өөрийн туршлагаа орон нутгийн эмч нарт дамжуулж, авч явах боломжгүй эмнэлгийн багийг бий болгоно гэж хэллээ.

Байран баруун хошууны газар нутаг уулархаг, малчид харьцангуй тархай бутархай аж төрдөг, өвдвөл эмнэлэгт очиход хол, үхэр хонио маллах гээд завгүй. Иймээс Байран баруун хошууны эмнэлэг нь тосгоны эмч нарт зориулсан хамтын сургалтыг байнга явуулдаг. Түүнчлэн эмч нарыг хөдөө орон нутгийн эмнэлгүүд рүү үнэ төлбөргүй явуулах ажлыг зохион байгуулдаг. Нэгээхэн монгол гэр, нэгээхэн ширээнд эмч маань өдөржин сууж өвчин засдаг. Байран баруун хошууны эмнэлгийн Зүрх судасны ерөнхий эмч Лифү:

- Би гацаан дахь хөдөлгөөний бэрхшээлтэй өвчтөнүүдтэй тулгарах үедээ тэдний гэрт очиж үзлэг, зөвлөгөө өгдөг гэж хэллээ. Хэдэн удаа явснаа тэр өөрөө ч тодорхой мэдэхгүй байлаа. Малчид түүнийг Хан үндэстэн эмч гэж ихэд хүндэтгэн хүлээн авч, үргэлж сайн дарс өргөдөг байсан бөгөөд эмчийгээ гэртээ харихгүй байхыг үргэлж хүсдэг байв.