Жилийн туршид эдийн засгийн үзүүлэлтүүд тасралтгүй сайжирч, чанар нь сайжрах хандлагаа хадгалж, гол үзүүлэлтүүдийн өсөлтийн хурд оны эхэнд төсөөлж байснаас үргэлж илүү, улсын дундаж үзүүлэлтээс өндөр байлаа. Нэгдүгээр сараас 11-р сар хүртэл Өвөр Монголын тогтмол хөрөнгө оруулалт өмнөх оны мөн үеийнхээс 21.9 хувиар нэмэгдэж, улсдаа 2-р байранд орж, улсын дунджаас 19 хувиар илүү байна. Өвөр Монголын аж үйлдвэрийн хөрөнгө оруулалт 01 дүгээр сараас 11-р сар хүртэл өмнөх оны мөн үеийнхээс 37 хувиар нэмэгдэж, улсдаа 2-рт орж, улсын дунджаас 28 хувиар илүү байна. Саяхан зохион байгуулагдсан "2023 оныг эргэн харахад" сэдэвт хэвлэлийн бага хурал дээр Өвөр Монгол өндөр чанартай хөгжлийн "амжилтын хуудас"-аа үзүүлжээ.
Онцлог аж үйлдвэрлэлийн бүтцийг оновчтой болгож гинжин хэлхээнд нэгтгэсээр байна
“Уламжлалт эрчим хүчний аж үйлдвэрийн өөрчлөлт, шинэчлэлтийг дэмжиж, ногоон эрчим хүчийг эрчимтэй хөгжүүлж, улс орны эрчим хүчний чухал баазыг улам бүр өргөжүүлэн бэхжүүлэх нь Өвөр Монголын хөгжлийн нэн тэргүүний зорилт юм”. “Аж үйлдвэрийн бүтцийг оновчтой болгох ажлыг хурдасгаж, давуу талтай, онцлогтой үйлдвэрүүдийг идэвхтэй хөгжүүлэх шаардлагатай байна”. 06-р сарын 05-наас 08-ны өдрүүдэд Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ши Жиньпин Өвөр Монгол оронд дахин айлчилж, Өвөр Монголд төлөвлөлт, чиг хандлага гаргасан юм.
-Одоо хамгийн тулгамдсан чухал зүйл бол 'Би бусдаас доогуур' гэсэн ойлголтыг хаяж, зарим салбарт тэргүүний, үлгэр дуурайлал болох хүсэл тэмүүллийг бий болгож, давуу талтай, онцлогтой үйлдвэрлэлийн салбарт төлөөлөх, тэргүүлэх хэлбэрийн томоохон төслүүдийг төлөвлөх, хэрэгжүүлэх ажлыг эрчимжүүлж, өндөр амжилтууд гарган, бүс нутгийн эдийн засгийг давуу болон онцлог аж үйлдвэрийн тэргүүлэх байр сууринд хүрэхэд түлхэц болгоно гэж 07-р сарын 03-наас 05-ны өдрүүдэд болсон ХКН-ын ӨМӨЗО-ны 11-р хорооны 6-р бүгд хуралдаанаар дахин мэдэгдэв.
-11-р сарын 30-ны өдөр Өвөр Монголын Эрчим Хүчний группийн Сөнид зүүн хошууны Баян-Уулын нэг сая киловаттын салхины цахилгаан станцын төслийн анхны салхин үүсгүүрийг цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэх зорилгоор сүлжээнд амжилттай холбожээ. Сөнид зүүн хошууны Баян-Уулын нэг сая киловаттын салхины цахилгаан станцын төслийг албан ёсоор сүлжээнд холбосноор тус бүс нутагт шинээр эрчим хүчний суурилагдсан хүчин чадал 80 сая киловаттаас давсан бөгөөд улсдаа нэгдүгээрт орох төлөвтэй байгааг харуулж байна гэж Өвөр Монголын Эрчим хүчний газрын холбогдох хүн танилцуулав.
Өнгөрсөн онд Өвөр Монгол орон шинэ эрчим хүчний салбарт "Аж үйлдвэрийн Өвөр Монгол"-ыг сэргээн хөгжүүлэх зорилтыг гол болгож, шинэ эрчим хүчний төслүүдийг хэрэгжүүлэх ажлыг дэмжин, хичээн ажилласан байна. Өнгөрсөн оны эхний 11 сард Өвөр Монгол орон шинэ эрчим хүчний суурилагдсан хүчин чадал 19 сая киловатт болж, улсын хэмжээнд эхний байрыг эзэлжээ. Шинэ эрчим хүчний салбар нь Өвөр Монгол орны эдийн засгийн өсөлтөд чухал түлхэц болж байна.
Өнгөрсөн онд Өвөр Монгол орон давуу талтай болон онцлогтой үйлдвэрлэлийг эрчимтэй хөгжүүлж, хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн үйлдвэрлэл нь "нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээ" болсон. Эрдэнэ шиш, сүүн бүтээгдэхүүн, махны чиглэлийн үхэр, махны чиглэлийн хонь, ноос ноолуур, төмс, тэжээл бордоо зэрэг хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн долоон аж ахуйн гинжин хэлхээг барих ажлыг эрчимтэй дэмжиж сайжруулав. Сүү, эрдэнэ шишийн 100 тэрбум төгрөгийн аж үйлдвэрийн хоёр кластер, махны чиглэлийн үхэр, махны чиглэлийн хонь, ноос ноолуур, төмс зэрэг 10 тэрбум төгрөгийн аж үйлдвэрийн арван кластерыг боловсруулж, бүрдүүлэв.
Өнгөрсөн онд Өвөр Монгол орон үйлдвэрлэлийн салбарын дээд зэрэглэлийн, ухаалаг, ногоон хөгжлийг гол чиглэл болгож, аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг өргөтгөн бэхжүүлэхийн тулд томоохон үйлдвэрлэлийн төслүүдийг хэрэгжүүлэхийг гол шугам болгож, аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг доод тал руу нь өргөтгөн, нэмүү өртгийн сүлжээг дундаас дээд түвшинд хүртэл ахиулж, аж үйлдвэрийн бүтцийн зохицуулалт, өөрчлөлт, шинэчлэлийн хурдац нэмэгдсэн байна. 01-р сараас 11-р сар хүртэл Өвөр Монголын үйлдвэрлэлийн хөрөнгө оруулалт өмнөх оны мөн үеийнхээс 52 хувиар нэмэгдэж, улсын дунджаас 45.7 хувиар илүү болж, улсын хэмжээнд нэгдүгээр байранд жагссан байна. Ялангуяа, өндөр технологийн үйлдвэрлэлийн хөрөнгө оруулалт 133.2 хувиар өссөн байна.
Дэлхийн ховор шороог Хятадаас, Хятадын ховор шороог Бугатаас хардаг. Газрын ховор элементийн талаар олон нийтлэл бичсэн Бугат хот нь фотовольтаикийн салбарт хөл тавьж, 40 гаруй фотовольтаик байгууллага, түүний дотор тэргүүлэх 13 аж ахуйн нэгжийг цуглуулсан байна. 2023 онд Бугат хотын роlусrуѕтаllinе ѕiliсоn, Моnосrуѕтаllinеѕiliсоn үйлдвэрлэх хүчин чадал нь Хятад улсын 40 хувиас илүү, дэлхийн 35 хувиас дээш хувийг эзэлж, бүтээгдэхүүний үнэ 200 тэрбум юаниас давах төлөвтэй байна.
Ордос хот "нэг хэсэг нүүрс"-ээс эхлээд "нэг сав тос", " нэг хэсэг даавуу" хүртэл үндэсний эрчим хүчний стратегийн нөөцийн бааз, дэлхийн хамгийн том нүүрс-олефины баазыг барьж байгуулахад том амжилт гаргасан юм. Мөн “давхар нүүрстөрөгч”-ийн зорилтыг ашиглан аж үйлдвэрийн өөрчлөлтийг эрчимжүүлж, эрчим хүчний бүтцийн зохицуулалтыг ашиглан эдийн засгийн бүтцийн өөрчлөлтийг хөтөлж, хөгжиж буй үйлдвэрүүдээр эдийн засгийн өөрчлөлтийг дэмжин, томоохон баазуудыг байгуулж, шинэ хувилбаруудыг өргөтгөн, шинэ орон зайг сайжруулав. Шинэ эрчим хүчний салбарын хурд, тэлэлт, гинжин хэлхээг дэмжин, эрчим хүчний үйлдвэрлэл, тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэл, хэрэглээний үзүүлэлтийг нэгтгэсэн "Салхи, нар, устөрөгчийн нөөц"-ийн иж бүрэн гинжит аж үйлдвэрийн кластерын бүтээн байгуулалтыг хурдасгав.
Мөс, цасны улирал ирж, Хөлөнбуйр хотын мөс, цасны аялал жуулчлалын ажил үргэлжилсээр байна. “Хятадын өвлийн спортын ХIУ наадам”-ыг далимдуулан олон бүс нутаг мөс, цасны аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа эрчимтэй явагдаж байна. Ингэснээр "хүйтэн нөөц"-өөс эдийн засгийн хөгжлийн "халуун нөлөө" тасралтгүй гарсаар байна. 01-р сараас 11-р сар хүртэл Хөлөнбуйр хот 28,986400 жуулчин хүлээн авсан нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 2.47 дахин их байна. Аялал жуулчлалын орлого 49.24 тэрбум юань байсан нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 3.2 дахин их байв.
Умардын нээлтийг өргөжүүлэх ажил цэцэглэн хөгжсөөр байна
Өвөр Монгол орон нь дотооддоо найман аймаг, гадаадад Орос, Монгол улстай холбогдсон газар зүйн өвөрмөц давуу талтай. Түүхэнд "Тал нутгийн торгоны зам", "Түмэн газрын цайны зам"-ын чухал цэг, дамжин өнгөрөх гарц байсан юм. Өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд Өвөр Монгол гадагшаа гарах, гаднаас оруулж ирэх, гадаад ертөнцөд нээлттэй байх шинэ хэв маягийг өргөжүүлж, улс орныхоо хойд зүгт цэцэглэн хөгжсөн чухал гүүр барихыг хичээсэн юм.
Далай, уул, гол горхиудыг дамнасан 2400 гаруй километрийн урттай, тал нутгаас их булангийн бүс хүртэлх, нэгэн гайхалтай арга хэмжээ - Өвөр Монголын хөрөнгө оруулалтыг дэмжих чуулга уулзалт, хамтын ажиллагааны төслийн гарын үсэг зурах ёслол (Гуандүн-Хонконг-Макао Их Булангийн бүс) 10 дугаар сарын 20-ны өдөр Шэньжэнь хотод болов. Энэ бол Өвөр Монгол орон 2023 онд Бээжин-Тяньжин-Хэбэй бүс нутаг ба Хөх мөрний бүс нутагт хөрөнгө оруулалтыг хөхүүлэн дэмжих цуврал үйл ажиллагааны дараа болсон хөрөнгө оруулалтыг дэмжих бас нэгэн томоохон үйл ажиллагаа юм.
Литийн батарейны үйлдвэрийн гинжин хэлхээний төсөл, хиймэл оюун ухааны аж үйлдвэрийн парк төсөл, шинэ эрчим хүчний хүнд ачааны машин, устөрөгчийн эрчим хүчний төсөл зэрэг 123 төсөлд амжилттай гарын үсэг зурлаа. Төслийн хүрээнд эрчим хүч, тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэл, шинэ материал, химийн үйлдвэр, соёл аялал жуулчлал, дижитал эдийн засаг, үйлчилгээний салбар, ногоон хөдөө аж ахуй болон мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, боловсруулалт, эрчим хүч хэмнэх, байгаль орчныг хамгаалах зэрэг 11 салбарт нийт 310 тэрбум 600 сая юаний хөрөнгө оруулалт хийгдсэн байна.
Бээжин-Тяньжин-Хэбэй, Хөх мөрний гурвалжин хойг, Чэндү-Чүнчингийн эдийн засгийн тойрог, Хөх мөрний эдийн засгийн бүс, Гуандүн-Хонконг-Макао Их Булангийн бүс зэрэг гол бүс нутгуудад чиглэсэн, Дэлхийн шилдэг 500, Хятадын шилдэг 500, шилдэг 500 хувийн аж ахуйн нэгж, шилдэг 500 үйлдвэрлэлийн компани дээр төвлөрсөн, тэргүүлэгч аж ахуйн нэгж, гинжит аж ахуйн нэгжийг хамарсан, сүүлийн нэг жилийн хугацаанд Өвөр Монгол хөрөнгө оруулалтыг дэмжих олон нарийн үйл ажиллагааг явуулж ирсэн. 01-р сараас 11-р сар хүртэл Өвөр Монгол орон таван сая гаруй юаний хөрөнгө оруулалттай нийт хөрөнгө оруулалтын 3802 төсөл хэрэгжиж, өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 25.8 хувиар өссөн байна.
Хятад-Европын галт тэрэг цувсаар, ачаа ачсан ачааны машинууд нааш цааш явсаар, аж ахуйн нэгжүүд газар авч томорсоор байна. Манжуур боомтын төмөр зам, хурдны зам, агаарын зам, Шинэ барга баруун хошууны Ар Хашаат боомт, Шинэ барга зүүн хошууны өвдөг боомт зэрэг. Өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд Өвөр Монголын үүд хаалга гадаад руу илүү өргөн цар хүрээтэй нээгдсэн байна.
-Умард хэсгийг нээх чухал цонхны хувьд Өвөр Монгол орон улсын дотоодын болон олон улсын хос эргэлтийн чухал цэг юм. Түүнчлэн Хятад-Европын галт тэрэгний дунд болон зүүн коридорын чухал цэг юм. Одоогийн байдлаар Өвөр Монгол орон гадаадад нээлттэй 20 боомттой. Үүнээс 14 эх газрын боомт нь Хятад, Монголын хооронд хуурай замын тээврийн 90 хувиас дээш, Хятад, Оросын хооронд хуурай замын тээвэрлэх ажлын 65 хувиас дээш ажлыг хийж гүйцэтгэдэг. Хятадын Хятад-Европын галт тэрэгний бараг тал хувь нь Өвөр Монголоор дамжин хил нэвтэрч, Өвөр Монголын боомтууд Хятадын импортын бордооны 11 хувь, импортын зэсийн хүдрийн 6 хувийг тус тус хүлээн авдаг. Энэ нь олон талт, гурван хэмжээст боомтын нээлтийн загварыг бий болгосон бөгөөд энэ нь үндэсний эдийн засгийн сувгуудыг байгуулахад ихээхэн хувь нэмэр оруулсан юм гэж ӨМӨЗО-ны хөгжил, шинэчлэлийн комиссын хариуцсан холбогдох албаны хүн танилцуулав.
2023 оны эхний 11 сард Өвөр Монголын гадаад худалдааны нийт импорт, экспортын үнэ 172.15 тэрбум юаньд хүрч, дээд амжилт тогтоосон нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 29.7 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. Энэ оны 12-р сарын эхээр Өвөр Монголын эх газрын боомтуудын жилийн нийт ачаа тээврийн хэмжээ анх удаа 100 сая тонныг давжээ. Өвөр Монгол дахь зах зээл хоорондын худалдааны бүсүүдийн үйл ажиллагаа энэ оны эхээр сэргэснээс хойш тус бүс нутгийн хил дамнасан худалдааны өнөөгийн хэмжээ 367 сая юаньд хүрч, цар тахлын халдварын өмнөх түвшнээс давжээ. 01-р сараас 11-р сар хүртэл Өвөр Монгол гурван иж бүрэн баталгаат бүсийн импорт, экспортын нийт үнэ 22.09 тэрбум юаньд хүрч, өнгөрсөн оны мөн үеэс 120.9 хувиар өссөн байна.
Өвөр Монголын хил дамнасан аялал жуулчлал онцгой идэвхтэй байна. "Нөхөрлөл, энх тайван, залуу элч"-2023 он хэмээх Хятад, Орос, Монголын " Түмэн газрын цайны зам"- Залуучуудын аялал жуулчлалын зуны зуслангийн үйл ажиллагааг зохион байгуулж, Орос, Монголын 70 гаруй залуусыг Өвөр Монголд урьж соёлын солилцоо хийсэн байна. 2023 оны Хятад, Оросын "Түмэн газрын цайны зам" өсвөрийн залуучуудын Инлюй спорт ба снееrlеаding спорт сонирхогчдын тэмцээн Манжуур хотод болж, ОХУ-аас 200 гаруй өсвөр насны залуучууд, Хятадаас 70 гаруй өсвөрийн залуучууд оролцон, тэмцээний дараа Оросын өсвөр насны хүүхдүүд Манжуур хотод соёлын туршлага судлах аялал хийсэн байна.
Тогтвортой байдлыг хадгалахын зэрэгцээ хөгжил дэвшлийг эрэлхийлж, хөгжил дэвшилтэй хамт тогтвортой байдлыг дэмжих аж үйлдвэрийн бүтцийг үргэлжлүүлэн сайжруулж, гадаадад нээлттэй байхыг тасралтгүй өргөжүүлэхийн тулд Өвөр Монгол эдийн засгаа үргэлжлэн сайжруулж, чанарын үр дүнтэй сайжруулалт, боломжийн тоон өсөлтийг илүү үр дүнтэй сайжруулж, Өвөр Монгол дахь хятад маягийн орчин үеийн шинэчлэлийн шинэ бүлгийг бичихийг эрмэлзсээр байна.
