Алтан намрын есдүгээр сар, ургац хураах энэ улиралд Хятад-Монголын IV экспо ӨМӨЗО-ы Хөххотод боллоо.
Хятад улс бол Монгол Улсын хамгийн том худалдааны түнш юм. Хоёр улс сайн хөршүүд төдийгүй харилцан нөхөж, харилцан ашигтай хамтран ажилладаг сайн түншүүд юм. 2014 онд Ши Жиньпин дарга Монголд айлчлах үеэр Хятад, Монгол хоёр улс хамтарсан тунхаг бичигт гарын үсэг зурж, Хятад, Монголын экспог хамтран зохион байгуулах саналыг албан ёсоор дэвшүүлж байсан. Хятад-Монголын экспо нь үндэсний болон олон улсын иж бүрэн үзэсгэлэнгийн хувьд 2015 оноос хойш ӨМӨЗО-д гурван удаагаа амжилттай зохион байгуулагдсан. 2015 оны 10-р сарын 23-ны өдрийг Хятад, Монгол хоёр улс үргэлж дурсах болно. Энэ өдөр "Хамтын ажиллагаа, хөгжлийн нэгдсэн коридор" уриан дор Хятад-Монголын анхдугаар экспо Хөххотод нээлтээ хийлээ. 5 хоног үргэлжилсэн Хятад-Монголын анхдугаар экспод дөрвөн төрөлд 32 тодорхой үйл ажиллагаа явуулж, гадаад дотоодын 10 мянга гаруй зочин бодитоор хүрэлцэн ирсэн байна. Үүнээс хөрөнгө оруулалт, худалдааны хэлэлцээгээр нийт 166 хамтын ажиллагааны гэрээ, зориудаар хамтран ажиллах гэрээ байгуулж, гэрээний төслийн хөрөнгө оруулалтын хэмжээ 148 тэрбум 590 сая юаньд хүрч, хурлын форумаар нийт 39 хамтын ажиллагааны гэрээ, санамж бичигт гарын үсэг зурсан байна.
Хятад-Монголын анхдугаар экспо амжилттай зохион байгуулагдсанаар Хятад, Монгол хоёр орны худалдаа, хөрөнгө оруулалт, соёлын солилцооны цоо шинэ шатанд гарч, Өвөр Монголын дотоод, гадаад харилцааны нээлттэй хэв маягийг бий болгох шинэ цонх нээгдсэн юм. 2017 оны 09-р сарын 26-ны өдөр "Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорыг байгуулж, дэлхийн хамтын ажиллагааг ахиулж, хамтдаа ялалт байгуулъя" уриан дор Хятад-Монголын 2 дахь удаагийн экспо товлосон ёсоор болов. Хөрөнгө оруулалт, худалдааны хэлэлцээний 6 арга хэмжээ, 8 удаагийн хурал, форумыг 4 дэх удаагаа эхний удаа хүртэл эмх цэгцтэй зохион байгууллаа. Хамтын ажиллагааны чиглэлээр нийт 47 хамтын ажиллагааны гэрээ, хэлэлцээрт гарын үсэг зурж, өрөнгө оруулалтын хэмжээ 881.43 тэрбум юаньд хүрчээ.
Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын ололт амжилт олон хүнд ашиг тусаа өгчээ. Хятад-Монголын хоёр дахь удаагийн экспо нь АСЕАН-Америкийн үзэсгэлэнгийн танхимтай болж, 20 гаруй улс оронд хүрээгээ тэлж байна. Энэ удаагийн Хятад-Монголын экспо, Хятад-Монгол-Оросын тосон зургийн үзэсгэлэн, Гэрэл зургийн үзэсгэлэн, Уран бичлэгийн үзэсгэлэн, Морин аж үйлдвэрийн үзэсгэлэн, Монгол эм эмнэлгийн үзэсгэлэн, Аялал жуулчлалын бараа бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн, боловсролын технологийн үзэсгэлэн зэрэг үндэсний онцлог, бүс нутгийн онцлогтой үзэсгэлэнгүүд олны сонирхлыг ихэд татжээ.
2019 оны 09-р сарын 06-ны өдөр Хятад-Монголын гурав дахь удаагийн экспо нээлтээ хийлээ. "Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорыг байгуулж, Зүүн хойд Азийн бүс нутгийн хамтын ажиллагааг ахиулъя" уриан дор болсон энэхүү экспо нь шинжлэх ухаан технологи, эдийн засаг худалдаа, хөдөө аж ахуй, анагаах ухаан, соёл, ноолуур болон бусад салбарын хөрөнгө оруулалт, хэлэлцээр, бага хурал, форум, соёлын солилцоо, үзэсгэлэн худалдааг хамарч байна. Хятад-Монголын гурав дахь удаагийн экспогийн үеэр хөрөнгө оруулалт, худалдааны хэлэлцээрийн хүрээнд 60 хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулж, 42 тэрбум 189 сая юанийн хөрөнгө оруулалт хийсэн байна. Дотоод, гадаадын зочид, олон нийт 500,000 орчим хүн зочилж, худалдан авалт хийсэн байна. Нээлтийн гала тоглолт, Хятад·Олон улсын монгол бүжгийн урлагийн 3 дахь үзэсгэлэн, ШХАБ-ын үндэсний коллежийн хөлбөмбөгийн тэмцээн, "Бүс ба зам" дагуух орнуудын хоолны соёлын анхдугаар наадам, Торгоны зам, Зүүн хойд Азийн соёл урлагийн семинар болон бусад гайхамшигтай соёлын солилцооны үйл ажиллагаа Хятад, Монгол, Зүүн хойд Азийн орнуудын солилцоо, хамтын ажиллагааг илүү өргөн хүрээнд, өндөр түвшинд, гүнзгийрүүлэн ахиулжээ.
Хятад, Монголын эдийн засаг худалдааны салбар дахь хамтын ажиллагаа, солилцооны чухал талбар болсны хувьд Хятад-Монголын экспогийн цар хүрээ, олон улсын нөлөө олон жилийн турш тасралтгүй сайжирсаар байна. Оролцогчдын тоо жил ирэх тусам нэмэгдэж байна. Урьдчилсан статистик мэдээгээр, өнгөрсөн гурван удаагийн үзэсгэлэнд Монгол, Зүүн хойд Ази, АСЕАН зэрэг 40 гаруй улс орон, бүс нутгийн албан ёсны төлөөлөгчдийг урьж, 10 мянга орчим мэргэжлийн үзэсгэлэн гаргагчид, 30 мянга орчим зочдыг оролцуулсан байна. Нийт 444 хамтын ажиллагааны санамж бичигт гарын үсэг зурж, төлөвлөсөн хөрөнгө оруулалтын хэмжээ 270 тэрбум юаниас давжээ. Хятад-Монголын экспо нь Зүүн хойд Ази тивд төвлөрч, “Бүс ба зам”-ын дагуух улс орнуудыг гэрэлтүүлж, дэлхийн зах зээлийг аажмаар тэлж буй эдийн засаг, худалдааны талбарт төвлөрдөг. Үүнд дэд бүтэц, хүнсний үйлдвэрлэл, дэвшилтэт үйлдвэрлэл, орчин үеийн хөдөө аж ахуй, мал аж ахуй, шинэ эрчим хүч, шинэ материал, дижитал эдийн засаг зэрэг арав гаруй салбар багтаж байгаа нь Хятад, Монголын орон зайг улам өргөжүүлсэн аж.
Төрөл бүрийн бараа бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн худалдаа зохион байгуулахаас гадна төрөл бүрийн эдийн засаг, худалдааны яармаг, форум, аялал жуулчлал, хоол хүнс, солилцооны үйл ажиллагаа зэрэг зохион байгуулагддаг. Экспогийн мэргэжлийн нөлөө, нэр хүнд байнга дээшилсээр байна. Хятад Монголын экспо нь олон орны аж ахуйн нэгжүүдэд худалдааг дэмжих, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагаа, соёлын солилцоо зэрэг чиглэлээр хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлж, боломжоо хуваалцах олон улсын хамтын ажиллагааны нээлттэй талбар болж байна. Үүний зэрэгцээ энэхүү олон улсын тавцан нь ӨМӨЗО-ы хувьд "Бүс ба зам"-ыг өндөр чанартай бүтээн байгуулалтад чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Хятад-Монголын 3-р экспог амжилттай зохион байгуулснаар ӨМӨЗО Монгол Улстай солилцоо хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлж, найз нөхдийн хүрээгээ тэлж байна. "Бүс ба зам"-ын дагуух улс орнуудад эдийн засаг, худалдааны хамтын ажиллагаа, соёлын солилцоо бэхжиж, Өвөр Монголын олон улсын солилцоо өргөжин тэлж байна. Одоогийн байдлаар Өвөр Монгол 160 гаруй улс орон, бүс нутагтай худалдааны харилцаа тогтоогоод байна. "Хятад-Монголын экспо бол Монгол Улс болон бусад улс орон хамтран зохион байгуулж буй хамгийн том үзэсгэлэн юм. Хоёр улсын төрийн тэргүүний тохиролцсон худалдаа, эдийн засгийн өсөлтийг 10 тэрбум ам.долларт хүргэх зорилт биелж, Хятад, Монголын уламжлалт экспо болон холбогдох арга хэмжээнүүд болж, үр дүнд хүрэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн гэж бид үзэж байна. Хятад-Монголын 4 дэх удаагийн экспо нь хоёр улсын төрийн тэргүүний дэвшүүлсэн худалдааны хэмжээг 20 тэрбум ам.долларт хүргэх зорилтыг хэрэгжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ" гэж Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны дэд сайд Ганхүлэг 4 дэх удаагийн ээлжит бус хэвлэлийн бага хурал дээр хэллээ.
Гурван жилийн дараа уг арга хэмжээ дахин нээгдлээ. Хөгжлийн шинэ хэв маягийг бий болгох, улс орноо хойд зүгт нээх чухал цонх болох Хятад-Монголын экспо бидэнд дахин шинэ сюрприз авчрах болно. Энэ удаагийн Хятад-Монголын экспо нь "Хөгжлийн шинэ боломжийг хуваалцах, нээлттэй байх шинэ хэв маягийг бий болгох" уриан дор болж байгаа. Нээлтийн ёслол, эдийн засаг худалдааны хэлэлцээ, хурлын форум, үзэсгэлэн, соёлын солилцоо зэрэг таван том хэсэгт 10 гаруй тусгай арга хэмжээ зохион байгуулж, Хятад, Монгол болон дэлхийн улс орнуудтай бодит хамтын ажиллагааг улам гүнзгийрүүлнэ. Үзэсгэлэн худалдаа нь бүс нутгийн нээлттэй байдлын төлөвлөлтийг оновчтой болгох, хойд зүгт нээлттэй байдлын түвшинг дээшлүүлэх зорилгоор олон улсын худалдаа, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагааны шинэ платформыг бий болгох зорилготой юм.
