Бүгд Найрамдах Энэтхэг Улсын Ерөнхий сайд Нарендра Модигийн урилгаар Ши Жиньпин дарга 07-р сарын 04-нд Бээжинд болох Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын гишүүн орнуудын Төрийн тэргүүн нарын зөвлөлийн 23 дугаар хуралдаанд оролцож, чухал илтгэл тавьсан байна.
Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага нь Хятадын нэгэн хотын нэрээр нэрлэгдсэн анхны засгийн газар хоорондын олон улсын байгууллага бөгөөд дэлхийн хамгийн олон хүн амтай, хамгийн өргөн хүрээтэй бүс нутгийн хамтын ажиллагааны байгууллага юм. Ши Жиньпин дарга олон жилийн турш Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагыг чухалчлан үзэж, ШХАБ-д тус дэм үзүүлэхийн тулд "Шанхайн сүнс"-ийг тууштай баримтлан урагшлуулж, ШХАБ-ын хөгжлийн төлөвлөгөөг гарган, ШХАБ-д тус дэм үзүүлэхийг үргэлж онцлон тэмдэглэсээр ирсэн.
"Шанхайн сүнс"-ийг урагшлуулж, ШХАБ-ын хөгжлийн үндэс суурийг тавина
"Шанхайн сүнс"-ний удирдлага дор бид гай зовлон тохиолдоход бие биедээ тусалж, чин сэтгэлээсээ хамтран ажиллаж, Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын хувь заяаны хамтын цогцыг байгуулж, олон улсын шинэ хэлбэрийн байгуулалтыг сайжруулах болно. Үүрдийн амар амгалан, бүх нийтийн аюулгүй байдал, хөгжил дэвшил, нээлттэй байдал, хамтарсан байдал, цэвэр цэмцгэр байдал, гоо сайхны ертөнц рүү тэмүүлэхэд гар нийлэн урагшилна.
Таван жилийн өмнө Ши Жиньпин дарга Шар тэнгисийн эрэг дээр Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын Чиндаогийн дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын хувь заяаны хамтын цогцыг байгуулахыг санал болгов. Чиндаогийн тунхаглалд "Хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогцыг байгуулах нийтлэг үзэл баримтлалыг бий болгох" нь ШХАБ-ын улс төрийн чухал зөвшилцөл, зорилго болсон юм.
-Бид өнгөрсөн хугацаанд “Шанхайн сүнс”-ийг хэрэгжүүлж, маш их амжилтад хүрсэн, цаашид ч “Шанхайн сүнс”-ийг сахин хамгаалах болно гэж хэлэв.
-Одоогоос нэг жилийн өмнө Ши Жиньпин дарга эртний торгоны замын чухал хот Самаркандад ШХАБ-ын амжилттай туршлагыг дүгнэж, улс төрийн харилцан итгэлцлийг баримталж, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг баримталж, эрх тэгш байдлыг баримтлан, нээлттэй, хүртээмжтэй байдлыг баримтална. Мөн шударга ёсыг баримтлах нь ШХАБ-ын хөгжлийн дараагийн алхам юм.
Ши Жиньпин дарга ээдрээтэй, гүнзгий хувьсан өөрчлөгдөж буй олон улсын нөхцөл байдал, дэлхийн томоохон сорилтуудтай нүүр тулж, харилцаа холбоог тасралтгүй баяжуулсаар ирсэн. "Шанхайн сүнс"-ний харилцан итгэлцэл, харилцан ашигтай, эрх тэгш байдал, зөвшилцөл, олон янзын соёл иргэншлийг хүндэтгэх, хамтын хөгжлийг эрэлхийлэх эрин үеийн утгыг сайжруулна.
Хятадын хөгжил, аюулгүй байдал, хамтын ажиллагаа, соёл иргэншил, дэлхийн засаглалын үзэл баримтлалыг дэвшүүлэхээс эхлээд "Эрүүл мэндийн хувь заяаны хамтын цогц", "Аюулгүй байдлын хувь заяаны хамтын цогц", "Хөгжлийн хувь заяаны хамтын цогц", "Хүмүүнлэгийн хувь заяаны хамтын цогц", Дэлхийн хөгжлийн санаачилга, Дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилгын гол санааг тайлбарлах гэх зэрэг. Ши Жиньпин дарга "Шанхайн сүнс"-ний дор Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагыг хүн төрөлхтний хамтын хөгжлийн агуу загвараар сайжруулах ёстойг үргэлж сурталчилж ирсэн.
Евразийн тивийн улс орнууд олон жилийн туршлага солилцож, хөгжлийн зорилт нь ижил, хувь тавилан нь нягт холбоотой бөгөөд бүх улс орон хамтран ажиллаж, хамтын ирээдүйтэй ШХАБ-ын хувь заяаны хамтын цогцыг байгуулж, ШХАБ-ын хөгжилд эрч хүчтэй түлхэц үзүүлж байна.
"Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын худалдааг хөнгөвчлөх хэлэлцээр"-ийг хэлэлцэн, гарын үсэг зурахаас эхлээд "Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын гишүүн орнуудын урт хугацааны сайн хөрш, найрамдал, хамтын ажиллагааны гэрээ"-г ойрын таван жилд хэрэгжүүлэх үндсэн чиглэлийг боловсруулахыг дэмжсэн. Олон улсын эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хамгаалах, олон улсын хүнсний аюулгүй байдлыг хамгаалах, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хариу арга хэмжээ авах, нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээний аюулгүй байдал, тогтвортой байдлын талаарх мэдэгдэл гаргах тухай гишүүн орнуудын төрийн тэргүүнүүдийг дэмжин ажилласаар иржээ. Дарга Ши Жиньпин ШХАБ-ын янз бүрийн салбарт хамтын ажиллагааны агуулгыг тасралтгүй баяжуулахыг дэмжиж, бүх талуудыг нэгтгэн нягт хамтран ажиллах ахицыг дэмжиж, сорилт бэрхшээлийг даван туулж, гар нийлснээр урагш тэмүүлж байна.
ШХАБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Жан Мин:
-ШХАБ нь "Шанхайн сүнс"-ний ачаар өөр өөр бүс нутгийн, өөр өөр соёл иргэншлийн уламжлал, хөгжлийн өөр загвартай улс орнуудыг нэгтгэдэг. "Шанхайн сүнс" амьдралын эх булаг, ШХАБ-ын хөгжлийн шавхагдашгүй хөдөлгөгч хүч болсон юм гэсэн байна.
Дэлхийн энх тайван, хөгжилд түлхэц өгөх бодит хамтын ажиллагааг дэмжив
Олон жилийн турш ШХАБ аюулгүй байдал, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны "Хоёр хөдөлгөгч"-өөс "Дөрвөн хувь заяаны хамтын цогц" болон хөгжиж, энх тайван, хөгжилд анхаарлаа хандуулж, харилцан ашигтай, хамтын хөгжил цэцэглэлтийн замаар замналаа.
Аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа бол ШХАБ-ын үндэс суурь юм. Хүчирхийлэлд өртсөн террорист хүч, үндэсний тусгаар тогтнолын хүч, шашны хэт даврагч хүчнүүдтэй тэмцэх хамтын ажиллагаанаас эхлээд хар тамхины тархалтыг хамтран таслан зогсоох, терроризмын эсрэг хамтарсан цэргийн сургуулилт хийх, олон түвшний уулзалтын механизмыг бий болгох, улмаар "Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага-Афганистаны харилцааны бүлэг"-ийн үүрэг гүйцэтгэсээр иржээ. Афганистаны хөрш орнуудын зохицуулалт, хамтын ажиллагааны механизм зэрэг платформуудын үүрэг нь Афганистаны асуудлыг шийдвэрлэхэд тус дэм үзүүлж, ШХАБ-ын аюулгүй байдлын эрсдэлийг шийдвэрлэх чадавх тасралтгүй дээшилсээр байна.
Харилцан ашигтай, ажил хэрэгч хамтын ажиллагаа нь ШХАБ-ын хөгжилд тогтвортой эрч хүч өгч байна. 2013 онд Ши Жиньпин дарга Казахстанд айлчлахдаа:
-“Торгоны замын эдийн засгийн бүс"-ийг хамтран байгуулах санаачилгыг дэвшүүлсэн. Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага "Бүс ба зам"-ын хамтын бүтээн байгуулалтын чухал талбар болж, хамрах хүрээний орнууд төслийн хамтын ажиллагаанаас хөгжлийн стратегийн залгаас руу шилжиж, хоёр талын хамтын ажиллагаанаас олон талт хамтын ажиллагаа руу өргөжиж байна. Мөн бүс нутгийн эдийн засгийн эрч хүч идэвхжиж, бүс нутгийн улс орнууд хөгжлийг зохицуулж чадсан юм.
Өнгөрсөн оны есдүгээр сард болсон Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын Самаркандын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Ши Жиньпин дарга Пакистаны Ерөнхий сайд Шабазтай Хятад, Пакистаны эдийн засгийн коридорын бүтээн байгуулалтад шинэ эрч хүч нэмэх тухай ярилцлаа. ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх нартай уулзаж, Хятад, Монгол, Оросын эдийн засгийн коридор байгуулах тал дээр санал бодлоо солилцож, Узбекистаны Ерөнхийлөгч Мирзиёевтэй Евразийн эх газрын тээврийн коридорын бүтээн байгуулалтыг төлөвлөн сайжруулах тухай ярилцсан байна.Төрийн тэргүүн нарын дээд түвшний зураг төсөл, стратегийн удирдлага дор "Бүс ба зам" санаачилгыг Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын хөгжлийн үзэл баримтлалтай гүнзгий уялдуулж, олон орны стратегийн боомтыг тасралтгүй сайжруулж, харилцаа холбоог тасралтгүй хөгжүүлсээр ирсэн.
Хятад, Киргиз, Узбекистаны төмөр замын бүтээн байгуулалт эрчимжиж, Хятад, Төв Азийн байгалийн хийн хоолой, Хятад, Казахстан, Хятад, Оросын түүхий нефтийн хоолой зэрэг бүтээн байгуулалтууд дуусаж ашиглалтад орж, Хятад, Европын ачааны галт тэргүүд ашиглалтад орсон байна. Хэдхэн хоногийн өмнө Шанхайн хамтын ажиллагааны жагсаалын бүсийн олон төрлийн тээврийн төвөөс Хятад, Европын анхны ачааны галт тэрэг "Шанхайн хамтын ажиллагааны экспресс" арилжааны автомашины тусгай галт тэрэг хөдөлж, зорьсон газар нь Узбекистаны нийслэл Ташкент байсан юм.
Олон талт үзлийг хэрэгжүүлж, олон улсын харилцааны шинэ загварыг бий болгоно
ШХАБ-д элсэх Ираны үүргийн тухай санамж бичигт гарын үсэг зурсан. Беларусь улсыг гишүүнээр элсүүлэх үйл явцыг эхлүүлсэн. Египет, Саудын Араб, Катар, Бахрейн, Мальдив, АНЭУ, Кувейт, Мьянмарыг яриа хэлэлцээний шинэ түншээр баталсан. Өнгөрсөн оны есдүгээр сард болсон ШХАБ-ын
Самаркандын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр ШХАБ хамгийн том өргөтгөлийн шинэ үеийг эхлүүлсэн нь "Шанхайн сүнс"-ний эрч хүч, эв нэгдэл, сэтгэл татам байдлыг дахин харуулсан юм. ШХАБ бол хаалттай, онцгой “жижиг тойрог” биш, харин нээлттэй, хүртээмжтэй “том гэр бүл” гэдгийг мөн энэ удаа харуулсан байна.
-ШХАБ-д элсэх хүсэлт улам олон болж байгаа нь Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын үзэл баримтлал ард түмний зүрх сэтгэлд гүн гүнзгий нэвтэрч, хөгжлийн хэтийн төлөв нь өөдрөг байгааг бүрэн харуулж байна гэж Ши Жиньпин дарга ШХАБ-ыг өргөжүүлэх чухал ач холбогдлыг ийнхүү тайлбарлав.
Хэлний жил, Соёлын жил, Аялал жуулчлалын жил, Залуучуудын наадам болон бусад арга хэмжээ ар араасаа зохион байгуулагдаж байна. Төв Ази дахь Лубаны анхны зөвлөгөөн Тажикистаны мэргэжлийн боловсон хүчнийг тасралтгүй хангасаар байна. ШХАБ-ын соёлын хамтын ажиллагаа цэцэглэн хөгжиж байна. "Пандагийн цус" хандивласан Руслан:
-Би гадаадын хүн, гэхдээ гадны хүн биш хэмээн тоолж баршгүй олон хятад хүний сэтгэлийг хөдөлгөж байсан Ма Вэньшуань, Хятадад 20 гаруй жил эмчилгээ хийж буй Казах нүдний эмч Капел Рабеков зэрэг нь ШХАБ бол бие биенээ мэддэг, бие биенээ хайрладаг, бие биенээсээ суралцдаг халуун дулаан том гэр бүл гэдгийг нотолж байна.
Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага нь анхны зургаан гишүүн орноос өдгөө 26 орныг хамарсан шинэ хэлбэрийн олон улсын байгууллага болон хөгжиж, үзэл суртал, нийгмийн тогтолцоо, хөгжлийн замналын ялгааг даван туулж, эрх тэгш байдлыг баримталж, олон талт үзлийг дэмжин, шинэ загварыг бий болгож байна. Олон улсын харилцааны ээдрээтэй нөхцөл байдалд тогтвортой байдлыг бий болгож, дэлхийн энх тайван, аюулгүй байдлыг сахин хамгаалахад чухал үүрэг гүйцэтгэж, хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогцыг байгуулахад эрчимтэй хүч зориулж байна.
Дэлхий нийтийг хамарсан цар тахал, нийгмийн эрүүл мэндийн хямралын эсрэг Хятад улс хувь заяагаа нэгтгэсэн Шанхайн хамтын ажиллагааны хүчийг хамтатгасан бодит арга хэмжээ авчээ. Хятад улсын дэмжлэгээр том өгөгдөл, хиймэл оюун ухаан, ногоон дэд бүтэц, уур амьсгалын өөрчлөлтийг зохицуулах, олон улсын эрчим хүч, хүнсний аюулгүй байдлыг хангах зэрэг салбарт хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэх тал дээр олон шинэ нийтлэг ойлголтод хүрсэн байна. Хямрал, сорилттой тулгарч, Хятад улс Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагыг хүн төрөлхтний хувь заяаны цогцыг байгуулахад илүү бодитой эрэл хайгуулыг үргэлжлүүлэхийг дэмжсээр байна.
Хятад улс бусад гишүүн оронтой хамтран дэлхийн хөгжлийн санаачилга, дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилга, дэлхийн соёл иргэншлийн санаачлагыг идэвхтэй хэрэгжүүлж, бүс нутгийн улс орнуудын хөгжил дэвшилд тусалж, ШХАБ-ын илүү ойр дотно хувь заяаны хамтын цогцыг байгуулахыг дэмжин, Евразийн тивд илүү сайхан ирээдүйг бий болгохын төлөө хамтран ажиллах болно.
