Нар тусан сэвшээ салхи үлээж байна. Өвөр Монголын Намын сургуулийн өнгө үзэмж үзэсгэлэнтэй харагдана. Цайвар ногоон өнгө нь эрч хүчийг бэлэглэж, цэцгийн анхилуун үнэр нь яруу найргийн онгодыг сэргээнэ.
Байгуулагдаад 73 жил болсон Өвөр Монголын Намын сургууль өнөөдрийн алдар хүндтэй болоход маш олон хүнд бэрхийг туулж өнгөрөөсөн гэдгийг хэн ч төсөөлөхгүй байх.
Өвөр Монголын Намын сургууль 1948 оны долоогоос наймдугаар сард байгуулагджээ. Өөртөө Засах Орны Намын Хорооноос Харбин дахь хошууны түвшинд буюу түүнээс дээш түвшний удирдах боловсон хүчний хурлаар намын сургууль байгуулах асуудлыг судалж байжээ. Тухайн жилийн 09 дүгээр сарын 09-нд Өөртөө Засах Орны Намын Хорооноос Өвөр Монголын Намын сургуулийг байгуулах тогтоол гаргахын дээр 11 дүгээр сарын 01-ний өдөр Улаанхүүг Өвөр Монголын Намын сургуулийн захирлаар томилов.
Сургууль байгуулагдсан эхэн үед анхан шатны нэгжээс сонгох болон хамгийн сүүлд суралцаж төгссөн сурагчдаас монгол, хятад хэлэнд нэвтэрсэн улс төрийн онолын тодорхой түвшний ажилчныг сонгон үлдээж, багш, сургалтын хэрэглэгдэхүүний дутагдал зэрэг асуудлыг шийдсэн байна. Өвөр Монголын Намын сургуулийн Намын түүх, намын байгуулалтын сургалт, судалгааны тэнхимийн дэд профессор Жао Шүлү "Улаанхүү сургуулийн захирал байх хугацаандаа намын гишүүд, боловсон хүчнийг бэлтгэх зорилгоор Марксист онолыг ашиглан лекц уншиж, илтгэл тавьж байсан. Тэрээр боловсон хүчнийг сургах, бэлтгэх ажлыг стратегийн ач холбогдол бүхий томоохон арга хэмжээ гэж үздэг байв. Өөртөө Засах Орны Намын хорооны зөв удирдлага, Улаанхүүгийн удирдлага Өвөр Монголын Намын сургууль сургалтын хэв маяг, сургуулийн үзэл санааг бий болгосон" гэв.
1949 оны 12 дугаар сард ХКН-ын Төв Хорооноос умард орны товчооны удирдлага дор Өвөр Монголын салбарыг байгуулахаар шийдэв. Улмаар Өвөр Монголын хуваарь болон Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Засгийн газар Улаанхотоос Жанчкөү руу, дараа нь 1952 оны 06 дугаар сард Хөххотод шилжиж, мөн оны 11 дүгээр сард Өвөр Монголын Намын сургууль Хөххот руу нүүж, Сүйюань мужийн Намын сургуультай нэгдэж, Өвөр Монгол Сүй Юаны хуваарь товчооны намын сургууль байгуулав. 1955 оны 07 дугаар сард Хятадын Коммунист Намын Төв Хорооны зөвшөөрлөөр Өвөр Монголын хуваарь товчоог татан буулгаж, ХКН-ын ӨМӨЗО-ы хороог байгуулж, дараа нь Өвөр Монголын хуваарь товчооны Намын сургуулийг ХКН-ын ӨМӨЗО-ы хорооны намын сургууль болгон өөрчлөв.
1957 оны 01 дүгээр сард Өөртөө Засах Орны Намын Хорооноос Өвөр Монголын Намын сургуулийн удирдлагын тогтолцоог сургуулийн захирлын хариуцлагын тогтолцооноос намын хорооны хамтын удирдлага дор сургуулийн захирлын хариуцлагын тогтолцоонд шилжүүлэхээр шийдвэрлэв. Сургуулийн хороог татан буулгаж, Өвөр Монголын хуваарь товчооны Намын сургуулийг байгуулахаар тогтов. Мөн онд умард орн товчооны зааврын дагуу Өөртөө Засах Орны Намын Хорооноос Өвөр Монголын Намын сургуулийг намын анхан шатны сургуулиас дунд шатны сургууль болгон өөрчлөх шийдвэр гаргаж, гол үүрэг нь Өөртөө Засах Орны ээлжийн боловсон хүчнийг сэлгэн ажиллуулах, онолын суртал ухуулгын боловсон хүчин, онолын багш бэлтгэжээ.
Сургуулийн Намын хорооны удирдлагаар Өвөр Монголын Намын сургууль нь өөрийн бүтээн байгуулалтыг тасралтгүй бэхжүүлж, сургуулийн үйл ажиллагааны түвшинг дээшлүүлэхийг эрмэлзэж, Өөртөө Засах Орны Нам, Засгийн газрын удирдагчдыг бэлтгэх чухал суурин болжээ. 1966 оны 05 дугаар сард "Соёлын хувьсгал"-ыг даган Намын сургууль хаагдахаас аргагүй болж, үйл ажиллагаа нь зогсонги болов. 1968 оны өвөл дээд шатны байгууллагаас Өвөр Монголын Намын сургуулийг татан буулгахаар шийдсэн. 1973 онд Өвөр Монголын Намын сургуулийг сэргээж, зохион байгуулалт, ажилтны орон тоог аажмаар сайжруулж чаджээ.
1982 оны 09 дүгээр сард Хятадын Коммунист Намын XII их хурлаар Хятадын онцлогтой социализм байгуулах түүхэн зорилтыг дэвшүүлж, дарга ажилтны сургалт, сэлгэн ажиллуулахад шинэ шаардлага дэвшүүлэв. Сэргээн босголтын эхний шатанд Өвөр Монголын Намын сургууль нь Төв ба Өөртөө Засах Орны Намын Хорооны үзэл санааг ухамсартайгаар хэрэгжүүлж, бүтээн байгуулалтыг хийж байхдаа ч сургуулиудыг ажиллуулахыг шаардаж, янз бүрийн сэлгэн сургалт, сургалтын дамжаа зохион байгуулж, Засгийн газрын олон тооны тэргүүлэх боловсон хүчин, онолын суртал ухуулгын гол хүчийг бэлтгэн, Өвөр Монголын Намын сургуулийн бүтээн байгуулалт ба хөгжлийн шинэ алхам хийлээ.
1995 оны 04 дүгээр сарын 17-нд Өөртөө Засах Орны Намын Хорооны Тамгын газар ба Өөртөө Засах Орны Засгийн Газрын Тамгын газраас "ХКН-ын ӨМӨЗО-ы Хорооны Намын Сургууль ӨМӨЗО-ы засаг захиргааны дээд сургуулийг нэгэн зэрэг удирдан явуулах тухай мэдэгдэл" гаргав. "Мэдэгдэл" нь Өвөр Монголын Намын Сургууль ӨМӨЗО-ы засаг захиргааны дээд сургуулийг нэгэн зэрэг удирдан явуулж, нэг байгууллагад хоёр пайз нэрийдлийг нэвтрүүлэхээр шийдэв. Мөн оны 11 дүгээр сарын 21-нд ӨМӨЗО-ы засаг захиргааны сургуулийн нээлт болж, ӨЗО-ы төрийн албан хаагчдыг сургах ажлыг голчлон хариуцаж байв.
Өвөр Монголын Намын сургууль нь шинэ зуунд социалист шинэчлэлийн хэрэгцээнд нийцсэн олон тооны өндөр чанартай боловсон хүчин, онолын боловсон хүчнийг бэлтгэв. "Гарах" стратегийг тууштай хэрэгжүүлж, Төв намын сургууль, Улсын засаг захиргааны сургуультай эрдэм шинжилгээний судалгааны хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлж, их дээд сургууль, эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, бүс нутгийн болон бусад муж орны байгууллагуудтай хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлж, цуврал ажиллагаанд идэвхтэй оролцож зохион байгуулав. Мөн эрдэм шинжилгээний ажлын чанар, түвшинг дээшлүүлэв.
Хятадын Коммунист Намын XIX их хурлын дараа Өвөр Монголын Намын сургууль нь сургалтын агуулгыг цаг хугацаанд нь тохируулж, оновчтой болгосон бөгөөд Хятадын Коммунист Намын XIX их хурлын үзэл санаа, Ши Жиньпиний шинэ зууны Хятадын онцлогтой социализмын үзэл санаагаар заах гол агуулга болгов. Үүний зэрэгцээ энэ нь нээлтийг нэмэгдүүлж, гадаад солилцооны хэлбэр, агуулгыг өргөжүүлж, шинэчлэх, туршлага хуримтлуулж, ах дүү Намын сургуулиудын хоорондох гадаад харилцааны хүлээн авалт, солилцоо, сурах үйл явцад гайхалтай үр дүн гаргасан юм.
"Намын сургууль нь намын тусад байгуулагдаж, намын тусаар цэцэглэн хөгжиж, намын тусаар хүчирхэг болно. Өвөр Монгол нь Хятадын Коммунист Намын үндэстний цөөнхийн газар нутагт нэлээд эрт ажиллаж байсан газар орны нэг юм. Өвөр Монголын Намын сургуулийн хөгжлийн түүх нь Хятадын Коммунист Намын түүхтэй нягт холбоотой. Энэ нь манай намын гайхамшигт зуун жилийн түүхтэй нягт холбоотой. Өвөр Монголын Намын сургууль нь түүхийг байнга нягталж, туршлагаа нэгтгэн, шинийг санаачлан, эрэлхийлж байдаг. Мөн хөгжлийн шинэ зам, эрин зууны томоохон даалгаврыг биелүүлэх чадвартай, илүү ноён нуруутай удирдагчдыг бэлтгэж байна" гэж Жао Шүлү ярилаа.
