2022 онд ӨМӨЗО эдийн засгийн ажлыг сайтар төлөвлөж, стратегийг оновчтой хэрэгжүүлж, тогтвортой хөгжлийн өндөр түвшинд хүрсэн билээ.
2023 онд ӨМӨЗО "тогтвортой байдлыг" өвөрмөц нөхцөл байдал болгон, "тогтвортой урагш ахих, тогтвортой, маш сайн хөгжил дэвшил" хөгжлийн шинэ бүлгийг нээж байна.
Хөгжлийн шинэ үзэл баримтлалыг бүрэн, оновчтой, цогцоор нь хэрэгжүүлэх, Ши Жиньпин даргын ӨМӨЗО-д даалгасан 5 том ажлыг хийж гүйцэтгэх талыг сайн анхаарч, Хятад маягийн орчин үеийн хөгжлийг дэмжихэд ӨМӨЗО хэрхэн илүү их хувь нэмэр оруулах вэ?
Эдийн засгийн хөгжлийн төлөвлөлтийг өөдрөг сайн сайхан болгож, стандарт, эмх цэгцтэй, амар тайван, эргэлттэй, эрч хүчтэй хөгжлийн загварыг бий болгох нь Өвөр Монголын хувьд нэн тэргүүний зорилт болох нь эргэлзээгүй юм.
Шинэ аялал нь саруул дардан мөрөөдлөөр дүүрэн аялал юм.
2023 он бол Хятадын Коммунист Намын XX их хурлын үзэл баримтлалыг бүрэн дүүрэн хэрэгжүүлэх эхний жил болно. Өвөр Монголын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн хувьд ч туйлын чухал жил болно. Эдийн засгийн төлөвлөлтийг сайжруулах нь Өвөр Монголын хувьд маш чухал ач холбогдолтой.
Аж үйлдвэрийн эргэлттэй, эрч хүчтэй загварыг бий болгон төлөвлөнө
2022 онд дотоодын том мэдээллийн салбарт "Дорнод өгөгдөл ба баруун тооцоо" төсөл бүрэн хэрэгжиж эхлэв. Үндэсний тооцоолон бодох эрх мэдлийн найман төвийн нэг болох ӨМӨЗО нь мэдээллийн том салбарыг хөгжүүлэх үнэ цэнтэй боломжийг бий болгосон юм.
Үндэсний стратегийн дагуу Өвөр Монголын Хорингэр шинэ бүсийг "Дорнын өгөгдөл ба баруун тооцоо"-ны стратегийн чухал төлөвлөгөөнд оруулсан бөгөөд Хятадын умард хилийн дагуух дижитал эдийн засаг шинэ эрч хүчтэй хөгжиж байна.
Өвөр Монголын Хорингэр Шинэ дүүргийн ухаалаг үйлдвэрлэлийн аж үйлдвэрийн паркт "Oriental Supercomputing Cloud In Mongolia Super Brain" компьютерын өрөөний улаан болон цэнхэр цахилгаан, оптик гялбаа байнга гялалздаг бөгөөд цуглуулсан мэдээлэл нь эндээс хэрэглэгчийн терминалыг секундэд 1500 триллион үйл ажиллагаа явуулж байна.
"Улсын хэмжээнд "Дорнод өгөгдөл ба баруун тооцоо" төсөл нь аж ахуйн нэгжийн хөгжлийг дэмжихэд ихээхэн ач холбогдолтой бөгөөд мөн баруун бүс дэх аж ахуйн нэгж байгууллагуудад Хятад улсын нүүрсний саармагжилтын хийхэд хувь нэмрээ оруулах боломжийг олгож байна" хэмээн Өвөр Монголын Zhongke Supercomputing Technology компанийн ерөнхий менежерийн орлогч Ли Каймэн сонирхолтойгоор хэллээ.
Сүүлийн хоёр жилд Өвөр Монгол нь ийм аж үйлдвэрийн төлөв байршуулалт олон болсон байна. Эдгээр аж үйлдвэрийн загвар нь үндэсний хөгжлийн ерөнхий нөхцөл байдалд идэвхтэй үйлчилж байгаа бөгөөд үндэсний аж үйлдвэрийн хөгжлийн ерөнхий нөхцөл байдалд үйлчлэхийн зэрэгцээ Өвөр Монгол бүс нутагт эдийн засгийн эргэлттэй, эрч хүчтэй загварыг бүтээн байгуулахад итгэх итгэлийг нэмэгдүүлжээ.
Тухайлбал 2022 оноос эхлэн говь цөл, цөлийн бүсэд төвлөрсөн томоохон хэмжээний салхин цахилгаан станц фотовольтаик баазын төслүүд Өвөр Монгол олон газарт барилгын ажлыг эхлүүлсэн. Анх ашиглахад хүндрэлтэй байсан томоохон газар нутаг цаашид "ногоон цахилгаан"-ы бүс болж, ирээдүйд ашиг тусыг нь хүртэх боллоо.
Харьцангуй давуу талуудыг хэрхэн бүрэн дүүрэн тоглож, аж үйлдвэрийн загварыг сайжруулах дээд түвшний загвар, бодлогын удирдамжийг үр дүнтэй болгох вэ?
Өвөр Монголын Макро эдийн засгийн судалгааны төвийн Си Ёнмэй бүх бүс нутаг, хэлтсүүд өөрсдийн үүрэг хариуцлагаа хүлээж, шинжлэх ухааны бодлого хэрэгжүүлж, санаачилгатайгаар бүрэн дүүрэн ажиллаж, зах зээл, идэвхтэй засгийн үр ашигтай уялдааг илүү сайн хослуулахыг дэмжих ёстой. Бүх бүс нутгийг өөрийн нөхцөл, "гоо үзэсгэлэн бүр өөр өөрийн өнгөтэй байх, ерөнхий төлөвлөгөө, зохицуулалтыг хийх, сул талыг нөхөхийн тулд бие биеийнхээ хүчтэй цэгүүдээс суралцах, янз бүрийн газрын харьцангуй давуу талуудад бүрэн бадруулж, "гоо үзэсгэлэн бүр сайн сайхан байх"-ыг биелүүлжээ гэж үзэж байлаа.
Аж үйлдвэрийн бүтцийг сайжруулах нь нөөцийн давуу талыг аж үйлдвэрийн давуу тал, хөгжлийн өндөр чанартай давуу тал болгон хувиргах явдал нь маргаангүй бодитой баримт юм. Харин яаж өөрчлөх нь шинэ сэдэв болсон байна.
ӨМӨЗО-ы бүс нутгийн Намын хорооны 11-р хугацааны 5-р хурал болон эдийн засгийн ажлын хурлаас шинэ эрчим хүчний нөлөөгөөр бий болсон шинэ аж үйлдвэрийг дагаж мөрдөх, дэвшилтэт үйлдвэрлэлээр шинэ аж үйлдвэржилтийг жолоодох, давуу талаа хөгжил дэвшил болгох, аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг уртасгах зэрэг чиглэлийг өгсөн юм.
22022 онд Өвөр Монголын эдийн засгийн өндөр чанартай хөгжлийн үйл ажиллагаа нь аж үйлдвэрийн байршуулалтыг судлах, сайжруулах асуудлуудыг тасралтгүй нээж, цаашид аж үйлдвэрийн төлөвлөлтийг улам сайжруулах шалгуур үзүүлэлтийг ч мөн тогтоожээ.
- Хөххот нийт 30 орчим тэрбум юанийн хөрөнгө оруулалтаар орчин үеийн аж үйлдвэрийн 16 томоохон төслийг эхлүүлсэн байна. Энэ нь аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг удирдан, урсгалын сайжруулалт, өндөр түвшний чиглэлийг аажмаар өргөжүүлсэн.
- Бугат хот ногоон үйлдвэрлэл, экологийн аж ахуй зэрэг 11 салбарт 70 гаруй тэрбум юанийн хөрөнгө оруулалтын төслүүдэд гарын үсэг зурсан бөгөөд ногоон өөрчлөлт нь Бугат хотын урагшлах гол хөг аяс болсон.
- Улаанхад хот эрчим хүчний шинэ хэрэглээ, хуваалцсан эрчим хүчний нөөц, эрчим хүчний нүүрсний менежмент, ойн нүүрсний живх зэрэг бага нүүрстөрөгчийн үйлдвэрлэлийн талаар Envision Technology Group-тай стратегийн хамтын ажиллагааг эхлүүлж, 40 тэрбум юанийн хамтын хөрөнгө оруулалтын төсөлд гарын үсэг зурлаа.
- Вухай хот Хятад улсад анхны шингэн устөрөгчийн үйлдвэрлэлийн шугамыг барьжээ. Энэ шугам нь дотоодын аж үйлдвэрийн заагийг дүүргээд зогсохгүй, шингэн устөрөгчийн арилжааны хэрэглээний үүд хаалгыг нээжээ.
- Ордос хотын 100 тэрбум юанийг давсан өндөр чанартай төслийн хөрөнгө оруулалт нь өндөр зэрэглэлийн тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэх, эрчим хүч хэмнэх байгаль орчныг хамгаалах, шинэ материал зэрэг стратегийн чанартай шинээр мандсан аж үйлдвэрлэл дээр төвлөрч, мөн хот орчин үеийн аж үйлдвэрийн системийн бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх шинэ бодит байдал илэв.
"Дараагийн алхамд бид нөөц баялгийн хишиг дээр тулгуурлаж, харьцангуй давуу талуудад ажиллаж, нөөцөд суурилсан үйлдвэрлэлийг өндөр чанартай хөгжүүлэхийг дэмжих ажлыг чухал байр сууринд тавьж, эрчим хүч, металлурги, барилгын материал, химийн бодис, хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний боловсруулалтын аж үйлдвэрийн хэлхээг өргөжүүлж, нөөцийн ашиглалтын цогц хэмжээ, бүтээгдэхүүний гүн боловсруулалтын хэмжээг сайжруулах ёстой. Ялангуяа, одоо байгаа аж үйлдвэрийн суурь дээр тулгуурлаж, нүүрс, цахилгаан, газрын тос, хийн нэгэн зэрэг хөгжих, нүүрсний цэвэр, үр ашигтай хэрэглээг дэмжих, салхины эрчим хүч, фотовольтаик зэрэг цэвэр эрчим хүчний үйлдвэрлэлийг орон нутгийн нөхцөл байдалд тохируулан хөгжүүлэх, эрчим хүчний олон төрлийн синергетикийн нөхөн сэргээлтийн, өргөн хэрэглээний, эрчим хүчний эрчим хүчний хангамжийн арга барилыг бий болгох, орчин үеийн эрчим хүчний эдийн засагт сайн ажиллах шаардлагатай байна.” ӨМӨЗО-ы Засгийн газрын судалгааны Фу Донмэй хэллээ.
Газрын нутгийн стандарт, эмх цэгцтэй, амар тайван, хэмнэлттэй загварыг бий болгон төлөвлөнө
Өвөр Монгол нь өргөн уудам нутаг дэвсгэртэй, асар уудам газар нутаг, эмзэг экологи, өөр өөр эх үүсвэрийн хишгээр өөр өөр бүс нутаг, хөгжлийн өөр өөр түвшинтэй.
Статистикаас харахад эдийн засгийн байршуулалт, хүн амын хуваарилалтын талаас нь авч үзвэл “Хөххот Бугат Ордос”-ын бүс нутаг нь тус бүс нутгийн нийт газар нутгийн 11.1 хувийг эзэлдэг байна. Нийт эдийн засгийн үр ашиг нь нийт бүс нутгийн 56 орчим хувийг эзэлдэг боловч хүн ам нь нийт бүс нутгийн 32 орчим хувийг л эзэлдэг; Өвөр Монголын зүүн хэсгийн бүс нутгийн ДНБ нь нийт бүс нутгийн 1/3 орчим хувийг эзэлдэг бол хүн ам нь нийт бүс нутгийн 50 орчим хувийг эзэлж байгаа бөгөөд газар нутгийн хэмжээ 56 хувь орчим байна. Бүс нутгийн эдийн засгийн хөгжлийн уялдаагүй, тэнцвэргүй, хангалтгүй байгаагийн шалтгаан нь гол төлөв хүн ам, эдийн засаг, нөөц боломж, байгаль орчны хоорондох орон зайн байршуулалт тэнцвэргүй байдалд оршино.
Байгалийн хишиг, оршин амьдрах нөхцөл, экологийн нөхцөл байдалтай хослуулан 1.183 сая хавтгай дөрвөлжин километр газар нутагт экологийн нэн тэргүүнд, ногоон хөгжилд чиглэсэн газрын орон зайн шинэ загварыг хэрхэн байршуулах вэ?
Си Ёнмэй нь аж үйлдвэр, газар орон зайн байршуулалт хөгжлийн шинэ үзэл баримтлалыг бүрэн, үнэн зөв, цогцоор хэрэгжүүлэх шаардлагын дагуу илүү чанартай, илүү үр ашигтай, тогтвортой, шударга, аюулгүй байдлыг хангах хөгжлийн чиглэлийг баримталж, орон зайн бүтцийн бүсчлэлийг ухаалгаар өөрчлөн, бүс нутаг бүрийн үндсэн чиг үүргийг улам тодорхой болгож, тодорхой чиглэл, тодорхой байршил, нөхөн сэргээх хот хөдөөгийн үйлдвэрлэл, экологийн байршуулалтыг бий болгодог гэж үзэж байлаа.
Энэ бүхэн нь олон төлөвлөгөөг нэгтгэсэн, газрын зургийн тоо тогтмол, дээд болон доод түвшин нь нэгдсэн бүхэл бүтэн бүс нутгийн орон зайн төлөвлөлтийн " нэг газрын зураг" системээс салшгүй юм.
2021 оны 05 дугаар сард “Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны газар нутаг, орон зайн төлөвлөгөөг (2021-2035 он)” Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Засгийн газрын Ерөнхий албанаас зарласан байна. Ингэснээр Өвөр Монгол нь мужийн хэмжээнд нутаг дэвсгэрийн орон зайн төлөвлөлтийг олон нийтэд таниулах зорилгоор Хятад улсын 7-р муж (автономит бүс буюу хот суурин) болсон.
Өвөр Монголын байгалийн нөөцийн газар нутаг, орон зайн төлөвлөлтийн газрын захирал Лю Донлян хэлэхдээ “Энэ төлөвлөгөө нь нөөц, байгаль орчныг авч явах хүчин чадал, газрын орон зайн хөгжлийн тохиромжтой байдлын үнэлгээнд тулгуурлан, "хоёр халхавч", "хоёр бааз", "нэг бэхлэлт", Хатан голын сав газарт экологийн хамгаалалт, өндөр чанартай хөгжлийн стратегийн хэрэгцээ шаардлагад тулгуурлан ажиллаж, экологийн хамгаалалтыг нэн тэргүүнд тавих зарчимд нийцүүлэн бүх бүс нутгийн газар нутгийн орон зай нь экологийн үйл ажиллагааны гол бүс, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийн гол бүс, хотжилтын хөгжлийн бүсэд хуваасан байна” гэжээ.
Үнэндээ газрын нутаг орон зай нь үйлдвэрлэлийн чухал хүчин зүйл төдийгүй эдийн засгийн өндөр чанартай хөгжлийн чухал хэсэг бөгөөд засгийн газрын хувьд үр ашигтай хүчний байршил байдлыг зохицуулах чухал арга хэрэгсэл юм.
Өнөөг хүртэл Өвөр Монголын 12 аймаг хот болон Манжуур хот, Эрээн хот нь газар нутаг, орон зайн төлөвлөлтийг хийж дууссан ; 101 хошуу шянь (хот, дүүргүүд) нь шяний хэмжээнд 92 нутаг дэвсгэрийн орон зайн төлөвлөгөөг боловсруулж, үлдсэн 9 бүсийг хотын түвшний төлөвлөгөөнд нэгдмэл хамруулсан. 699 сум шянийг бүгд төлөвлөгөөний эхний ажлыг биелүүлсэн байна.
Дээд зэрэглэлийн загварын дагуу бүх орон нутаг удаан хугацаанд хамтран ажиллаж, орон зайн төлөв байршил нь "замын зураг" -ийг "барилгын зураг", "хөдөлмөрийн зураг" болгон байнга өөрчилж байна.
Төлөвлөлтийн амь нас нь хэрэгжихэд оршино. Нутаг дэвсгэрийн орон зайн төлөвлөлтийг хэрэгжүүлэх ажлыг дэмжих үйл явцад "нэг зураг төсөл эцсээ хүртэл" хэрхэн биелэх вэ?
Си Ёнмэй хөгжлийн шинэ загварыг барих нь системчилсэн төсөл бөгөөд энэ нь "дээд тал дээр төвлөрөх", стратегийн төлөвлөлт, дээд түвшний загварыг бэхжүүлэх төдийгүй "нарийн ширийн зүйлсийг доороос нь хувааж" ажлын төвлөрлийг ойлгох ёстой гэжээ.
Нутаг дэвсгэрийн орон зайн төлөвлөлтийн "нэг газрын зураг" системд заасны дагуу бүс нутгийн бүх орон нутаг эдийн засгийн бүтцийг сайжруулах замаар ашигт малтмал олборлолт хийсэн байна.
Хөххот нь сүү, өвсний үрийн аж ахуйтай ногоон хүнс боловсруулах үйлдвэрийн кластерыг гол болгон идэвхтэй байгуулж, мэдээллийн технологийн салбарын кластер нь том өгөгдөл, үүлэн тооцоололд анхаарлаа хандуулж, биологийн вакцинд анхаарлаа хандуулж буй орчин үеийн эмийн үйлдвэрийн кластерыг бий болгож, "Аж үйлдвэрийн томоохон зургаан бөөгнөрөл"-ийг хөгжүүлэх нь гайхалтай амжилтуудыг бий болгож, холбогдох үйлдвэрүүд өндөр хөгжил рүү тэмүүллээ.
Бугат хот нь үндэсний аж үйлдвэрийн чухал шинэ бааз, орчин үеийн эрчим хүчний аж үйлдвэрийн бааз, Хятад улс оронд чухал нөлөөтэй орчин үеийн тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэх аж үйлдвэрийн бааз, хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний аж үйлдвэрийн баазын "дөрвөн бааз"-ын бүтээн байгуулалтыг эрчимтэй дэмжиж, эдийн засгийн бүтцийг сайжруулах ажлыг эрчимжүүлэхийг чармайн ажиллаж байна.
Хөххот, Бугат хот нь Өвөр Монголын газар нутгийн орон зайн төлөвийг ерөнхийд нь өөдрөгөөр харуулсан олон онцлох үйл явдлын зөвхөн нэг юм. Үүнийг дагасан тод томруун ажил нь алхам алхмаар ахиж байна.
Лю Донлян хэлэхдээ "Өвөр Монгол бүх түвшинд нутаг дэвсгэрийн орон зайн төлөвлөлтийг бэлтгэх, дуусгах ажлыг эрчимжүүлнэ. Бүх бүс нутагт "нэг газрын зураг" системийг идэвхтэй бүтээнэ гэжээ. Төлөвлөлтийн үр дүн болон "гурван бүс нутаг, гурван шугам"-ын үр дүнг "нэг газрын зураг" системд түргэн шуурхай оруулах хэрэгтэй. Үүний зэрэгцээ төрөл бүрийн аж ахуйн зориулалттай бүх төрлийн тусгай төлөвлөгөөг ч мөн "нэг газрын зураг"-гийн системд түргэн шуурхай оруулах хэрэгтэй. Үүний тулд олон төлөвлөгөөт нэгдсэн, тогтмол тооны газрын зурагтай, дээд, доод түвшний нэгдсэн "нэг газрын зураг" систем бий болгох ажлыг эрчимжүүлэх хэрэгтэй" гэв.
Түүхийн боломж нь зөвхөн эрс шийдэмгий, эрэлхэг баатарлаг, тэмцэгчид л таалагддаг.
Эрч хүчтэй, хүчин чармайлт, зоригтой хөгжил дэвшилд хүрэхэд Өвөр Монгол цаг үе, ард түмэнд хөгжлийн хариултуудыг өгөх нь гарцаагүй юм.
