Өвөр Монголын Тунляо хот 25.97 сая акр талбай бүхий байнгын үндсэн тариалангийн талбайг хамгаалан, 14.76 сая акр талбай бүхий өндөр стандартын тариалангийн талбай байгуулж, өндөр стандартын тариалангийн талбай байгуулах ажлын цар хүрээгээрээ ӨМӨЗО-ны хэмжээнд тэргүүлэх байр суурийг тогтвортой хадгалж байна.
  
Өндөр стандартын тариалангийн талбайн давуу тал
Тариалангийн талбайг тэгшилж, усалгааг жигд болгосон; жижиг хэсгүүдийг нэгтгэн том талбай болгосноор том оврын хөдөө аж ахуйн машин техник чөлөөтэй нэвтэрч, эргэж ажиллах боломж бүрдсэн; цахилгаан усны худаг холбосноор гар утсаараа усалгааг удирдах боломжтой болсон; усалгааны хоолойг ургамлын үндэст хүргэж, ус, бордооны алдагдлыг бууруулсан; ургамлын иш, сүрлийг тариалалтын талбайд буцаан боловсруулж, хөрсний үржил шимийг тасралтгүй нэмэгдүүлсэн.
 
Эдгээр давуу тал нь ургацын бүтээмж, байгалийн гамшгийг тэсвэрлэх чадвар, нөөц баялгийн ашиглалтын үр ашгаас тодорхой харагдаж байна. 2025 онд Тунляо хотын үр тарианы нийт ургац 20.21 тэрбум жинд хүрч, өмнөх оноос 800 сая жинээр нэмэгдсэн байна. Жишиг үзүүлэх бүсийн 2.0802 сая акр талбайн нэг акр талбай тутмын дундаж ургац 1018.25 килограммд жинд хүрч, улсын хэмжээнд үр тариа үйлдвэрлэлийн гол бүсүүдээс анх удаа 2 сая акр талбайд нэг акр тутмаас нэг тонн ургац авах зорилтыг биелүүлсэн бүс нутаг болжээ.

2026 онд хүчтэй салхи, мөндөр, үер усны гамшиг болон тодорхой хугацаанд үргэлжилсэн ган гачиг ээлжлэн нүүрлэсэн ч Тунляо хотын үр тарианы нийт ургац тогтвортой нэмэгдэх төлөвтэй байна. Энэ онд хотын хэмжээнд 4.16 сая акр талбайд “Нэг акр талбайгаас нэг тонн ургац авах тариалангийн талбай” байгуулахаар төлөвлөжээ.

Усны нөөцөд нийцүүлэн тариалангийн талбайгаа төлөвлөнө

Намрын аравдугаар сард Хорчин дүүргийн Бөфэн хөдөө аж ахуйн мэргэжлийн хоршооны 6000 гаруй акр эрдэнэ шишийн талбайд ургац хураах машнууд нижигнэн ажиллана. “Нэг акр талбайгаас дунджаар 1100 гаруй килограмм ургац авч байна. Хамгийн сайн талбайн ургац 1330 килограммд хүрсэн” хэмээн тус хоршооны удирдах зөвлөлийн дарга Линь Рүн танилцууллаа.

 
Энэ жилийн хувьд ийм хэмжээний ургац авах нь үнэхээр амаргүй байв. Зуны халуун улирал эхэлснээс хойш 40 хоногийн турш нэг ч дусал бороо ороогүй. Өмнө нь ийм нөхцөлд гацааны 2000 акр манхан тариалангийн талбайн ургац бараг бүрэн алдагдах байлаа. Өнгөрсөн жилүүдэд ургац сайтай жил ч нэг акр талбайгаас 800–900 жин л ургац авдаг байсан бол одоо 2000 жингээс давсан байна.
 
Тариалангийн талбайг нэгтгэж, дэд бүтцийг бүрэн байгуулсны дараа хамгийн чухал хүчин зүйл нь ус болов. Тунляо хотын нэг хүнд ногдох усны нөөцийн хэмжээ улсын дундаж түвшний дөнгөж 56 хувьтай тэнцдэг тул дусал ус бүрийг нарийн тооцоолж, хяналттай ашиглаж байна. Хорчин дүүрэгт дуслаар усалгааны хоолойн 2.0 шинэчилсэн хувилбарыг нэвтрүүлснээр нэг акр талбайг нэг цаг услахад зарцуулдаг усны хэмжээг 3 литрээс 2 литр болгон бууруулжээ. Ингэснээр 2.1 сая акр эрдэнэ шишийн талбайн нэг ургалтын хугацаанд 200 мянган шоо метр ус хэмнэсэн нь нэг сая орчим оршин суугчийн нэг өдрийн усны хэрэглээтэй тэнцэж байгаа юм.

Өнөөдрийн байдлаар хотын хэмжээнд хөрсөн дор байрлуулсан дусалгаан усалгаа болон ус, бордоог хослуулсан технологийг 15 сая акр талбайд нэвтрүүлсэн нь нийт усалгаатай тариалангийн талбайн бараг 70 хувийг эзэлж байна.

 
Тогтмол үйлчилгээгээр урт хугацааны үр өгөөжийг баталгаажуулна
Өндөр стандартын тариалангийн талбайн амжилтын 30 хувь нь байгуулалтаас, 70 хувь нь ашиглалт, үйлчилгээний удирдлагаас хамаардаг.
  
Хорчин дүүргийн Мэлхийт суурингийн иргэн Сун Хайчин болон саахалт айлынх нь хамтран ашигладаг худгийн байранд саяхан үзлэг, оношилгоо хийжээ. Энэ оны тавдугаар сард эхний удаагийн усалгааг хийсний дараа худгаас гарах усны хэмжээ багассан байна. Үүнийг мэдсэн суурин болон тосгоны удирдлагууд нэн даруй хүмүүсийг зохион байгуулж, хоолойг ухаж гарган, ус алдаж буй цэгийг олж, шинэ хоолойгоор сольсноор ердөө нэг өдрийн дотор хэвийн ажиллагааг сэргээжээ. 

 
- 2019 онд төсөл хэрэгжиж эхлэхэд нэг акр талбайгаас 1300–1400 жин ургац авдаг байсан бол одоо 2000 жинд дөхөж байна гэж Сун Хайчин ярилаа.

 
Тариалангийн талбайн ашиглалт, арчилгаа ч илүү ухаалаг болж байна. Хотын хэмжээнд нэгдсэн удирдлагын систем, бордооны систем, шүүлтүүрийн систем гэсэн “гурван том систем”-ийг шинэлэг байдлаар нэвтрүүлснээр өндөр стандартын тариалангийн талбайн удирдлагыг ухаалагжуулж, усалгаа болон бордооны хэрэглээг нэгтгэн зохицуулж, усалгааг автоматжуулжээ. Ингэснээр дэд бүтцийг чанартай байгуулж, удаан хугацаанд ашиглах, үр дүнтэй удирдан зохион байгуулах нөхцөл бүрдсэн байна.

 
- Энэ оны эцэс гэхэд хотын хэмжээнд өндөр стандартын тариалангийн талбайн нийт хэмжээ 15.99 сая акр талбайгаас давж, ус хэмнэлттэй, үр ашигтай усалгаатай талбайн хэмжээ 11.5 сая акр талбайд хүрэх төлөвтэй байна гэж Тунляо хотын Хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн газрын Тариалангийн талбайн бүтээн байгуулалт, удирдлагын хэлтсийн дарга Жи Фэнхүй хэлэв.