ХКН-ын XVIII их хурлаас хойш экологийн соёл иргэншлийн талаарх Ши Жиньпин даргын үзэл баримтлалын удирдлага дор Хятад улс байгаль дэлхийгээ ногооруулах ажлыг эрчимтэй урагшлуулж, ой шугуйн экосистемийг хамгаалан, ойн чанар, үр өгөөжийг бүх талаар дээшлүүлж, экологийн суурь үндсийг тасралтгүй бэхжүүлсээр ирсэн түүхтэй.

Цөлийн гүнд “Их ногоон хэрэм” байгуулж байна

Хаврын салхи Хорчины элсэн дээгүүр үлээж, ичсэн мэт нам гүм байсан эх дэлхийг сэрээнэ.

Хорчины элсний төв хэсэгт байрлах Өвөр Монголын Түнляо хотын Ой шугуй, тал нутгийн шинжлэх ухааны судалгааны хүрээлэнгийн туршилт, судалгааны төвийн ажилтнууд туршилтын ойд усны хоолой татаж, энэ хаврын анхны усалгааг эхлүүлэв.

Салхинд найгах нялх улиасыг ажиглан зогсох тус хүрээлэнгийн дэд захирал Жан Жиньван:

Энэ бол бидний 16 жилийн турш судлан гаргасан улиас модны хамгийн шинэ сорт. Бид үүнийг “Түнлинь 9” хэмээн нэрлэсэн. Улмаар өнгөрсөн жил ӨМӨЗО-ны ойн модны шилдэг сортуудын жагсаалтад багтсан гэж танилцууллаа.

Түнляо хотын нутаг дахь Хорчины элс нь нийт талбайн бараг 46 хувийг эзэлдэг. 1950-иад оноос эхлэн тус хотын ой судлалын мэргэжилтнүүд чанартай модны төрөл зүйлийг сонгон үржүүлж, цөлжилтийн эсрэг тэмцэж ирсэн. Одоогоор Түнляо хотын Ой шугуй, тал нутгийн шинжлэх ухааны судалгааны хүрээлэн нь Хятад улсын хэмжээнд улиас модны үр, сортын хамгийн том нөөцийн санг байгуулж, 1000 гаруй төрлийн үрийн эх үүсвэрийг хадгалж байна.

Ши Жиньпин дарга 2019 оны 07-р сард Өвөр Монголын Улаанхад хотын Харчин хошууны Эмээл уулын ойн бүсэд ажиллах үеэрээ:

Эх орны умард бүсийн экологийн аюулгүй байдлын бат бөх хаалтыг бий болгож, энэ нутгийн ногоон байгаль, цэнхэр тэнгэр, цэвэр орчныг хамгаалахын тулд экологид ээлтэй, ногоон хөгжлийн замыг тууштай баримталж, үеийн үед үргэлжлүүлэн, уулс нь мөнх ногоон, ус нь байнга урсгалтай, агаар нь үргэлж цэвэр сайхан байх үзэсгэлэнт Хятад улсыг бүтээн байгуулах ёстой хэмээн онцолсон.

1962 онд байгуулагдсан Эмээл уулын ойн бүс нь үе үеийн ойчдын уйгагүй хөдөлмөрийн үр дүнд анх 20 хувьд ч хүрэхгүй байсан ойжилтын түвшинг өнөөдөр 95.7 хувьд хүргэжээ.

Ойн бүс дэх ойжуулах боломжтой газрууд үндсэндээ бүрэн ойжсон. Одоо бидний гол ажил нь мод тарихаас гадна ойг арчлах, нөхөн сэргээх, ойн эдийн засгийг хөгжүүлэхэд төвлөрч, тогтвортой менежментийг хэрэгжүүлэхэд чиглэж байна хэмээн тус ойн бүсийн захирал Лүө Жыжүн хэлэв.

Борооны ойн “экологийн онгон төрх”-ийг хадгалж байна

Хайнань мужийн төвийн уулархаг бүсээр аялахад борооны ойн нууцлаг ертөнцөд нэвтэрсэн мэт сэтгэгдэл төрнө. Энд эртний модод, ороонго ургамал, цахирмаа, ойм, мөөг зэрэг ургамал хамтран ургаж, Хайнанийн урт гар сармагчин модны мөчир дээр дуулан, тоорын цэцгийн медуз гол горхинд чөлөөтэй хөвнө.

Хайнань мужийн халуун бүсийн борооны ой нь Хятад улсын чухал “зүйлийн сан” юм. Ши Жиньпин дарга 2022 оны 04-р сард Хайнань мужид ажиллахдаа:

Хайнань муж экологийг тэргүүлэх чиглэл болгон баримталж, экологийн соёл иргэншлийн бүтээн байгуулалтыг нэн тэргүүнд тавьж, халуун бүсийн борооны ойг хатуу хамгаалж, экологийн хамгаалалт, ногоон хөгжил, ард иргэдийн амьжиргааг сайжруулах ажлыг уялдуулах ёстой гэж онцолсон.

Өмнө нь халуун бүсийн борооны ой нь Хайнань мужийн 9 хот, шяний 20 гаруй байгалийн хамгаалалтын бүсэд тархай байрлаж байсан бол 2019 оноос эхлэн байгалийн хамгаалалтын бүс, ойн цэцэрлэгт хүрээлэн, ойн бүсийг нэгтгэн удирдах болсон.

Тасархай байсан борооны ойг дахин “залгасан” мэт болж, экосистемийн бүрэн бүтэн байдлыг сэргээсэн гэж Хайнань мужийн Ой шугуйн товчооны ерөнхий инженер Жөү Ядүн хэлэв.

Холбогдох дүрэм журмуудыг дараалан баталснаар борооны ойн нэгдсэн хамгаалалт илүү шинжлэх ухаанч үндэслэлтэй болсон.

Борооны ойг хамгаалах үйлсэд олон нийт идэвхтэй оролцож байна.

Олон хүн “борооны ойг хамгаалах их гэр бүл”-д нэгдэж байна. Бид борооны ойн түүхийг байгаль хамгааллын боловсролын хөтөлбөрт оруулж, хүүхдүүдийн сэтгэлд ногоон үр суулгаж байна гэж тус цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ажилтан Жэн Янь хэллээ.

Мөн борооны ойн гүнд эерэг өөрчлөлтүүд үргэлжилж байна.

Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулагдсанаас хойш 80 гаруй шинэ төрөл зүйл илрүүлсэн. Амьтад буцан ирж, амьдрах орчин нь тэлж, өмнө бүртгэгдээгүй “нууцлаг” зүйлс ч илэрч байна гэж Жөү Рүньбан онцлов.

Одоогийн байдлаар тус цэцэрлэгт хүрээлэнд 4367 төрлийн дээд ургамал бүртгэгдсэний дотор Хайнань болон Хятадад л ургадаг 846 төрөл байна. Мөн 651 төрлийн зэрлэг сээр нуруутан амьтан бүртгэгдсэний 134 нь улсын хамгаалалтад багтжээ.

Ширэнгэн ойгоос “хамтдаа баяжих нууц”-ыг эрэлхийлж байна

Гуравдугаар сарын Бага Хянганы нуруунд хаврын жавар арилаагүй хэвээр. Хармөрөн мужийн Ичүнь хотын Юхао дүүргийн баруун уулс цасан бүрхүүлтэй, төгсгөлгүй үргэлжлэх ой модтой хоршин гайхамшигт дүр төрхийг бүтээнэ.

Ши Жиньпин дарга 2023 оны 09-р сард Хармөрөн мужид ажиллахдаа:

Ой мод бол усан сан, хүнсний агуулах, мөнгөний сан, нүүрстөрөгчийн санг хослуулсан их баялаг гэж онцолсон.

“Нүүрстөрөгчийн хуримтлал + санхүү” загвараас үүдэлтэй санхүүжилтээр “эрчим хүчний хэрэглээгүй” хүлэмж байгуулжээ. 2025 оны 10-р сард Өвөр Монгол Банкны Харбин дахь салбар болон Юхао Ойн аж ахуйн товчоо ХХК 5 сая юанийн нүүрстөрөгчийн санхүүжилтийн зээлийг нүүрстөрөгчийн хөрөнгөөр барьцаалан авсан байна.

Зээлийг ойн бүсийн эдийн засгийн бүтцийг шинэчлэх төслүүдэд ашиглаж байна гэж Жэн Зайжюнь тайлбарлав.

Хармөрөн муж нь улсын чухал ойн бүсийн хувьд сүүлийн жилүүдэд ойн нүүрстөрөгчийн хуримтлалын төслийн арилжааны системийг байгуулж, “Хармөрөний ногоон нүүрстөрөгч” брэндийг бий болгон, нийт 17 сая гаруй тонн нүүрстөрөгчийн ялгарлыг бууруулжээ.

Ши Жиньпин дарга 2016 оны 05-р сард:

Ойн бүсийн эдийн засгийг өөрчлөн хөгжүүлэх нь амаргүй ажил тул олон арга замыг уялдуулан хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэж зааварласан.

Ногоон өнгө бол Хармөрөн мужийн онцлог, бэлгэ тэмдэг юм. Тус муж нь байгалийн нөөцөө эдийн засгийн үр ашиг болгон хувиргах шинэ гарцуудыг эрэлхийлж, экологийн эдийн засаг, ойн доорх эдийн засаг, нүүрстөрөгчийн хуримтлалын эдийн засгийг эрчимтэй хөгжүүлж байна.

Ичүнь хотын Тели хот дахь Чүньфүжи биотехнологийн ХК-ийн үйлдвэрт шүүлт, ариутгал хийсэн тунгалаг хус модны шүүс автомат шугамаар савлагдан гарч байна.

Манай үйлдвэр жилд 3000 гаруй тонн боловсруулах хүчин чадалтай бөгөөд бүтээгдэхүүнээ Жэжян, Гуандүн зэрэг 10 гаруй мужид борлуулдаг гэж Чэнь Цайшинь танилцууллаа. Тэд бүтээгдэхүүний чанар, өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэхийн тулд их дээд сургуулиудтай хамтран судалгааны хүрээлэн байгуулахаар төлөвлөж байна.

“Ичүний хус модны шүүс” нь Аж үйлдвэр, мэдээллийн технологийн яамны 2025 оны Хятадын хэрэглээний нэрт бүтээгдэхүүний жагсаалтад багтжээ. “Есөн эрдэнэс, арван найман амттан” хэмээх ойн хүнсний брэндэд одоогоор 200 аж ахуйн нэгжийн 599 бүтээгдэхүүн нэгдээд байна.

Ийнхүү ой шугуйн баялаг нь Хятадад нэр төрөө мандуулж, дэлхийд чиглэн хөгжсөөр байна.