Нөөцөд суурилсан бүс нутгуудын өөрчлөлт, хөгжил нь улс орны эрчим хүчний аюулгүй байдал, экологийн аюулгүй байдал, бүс нутгийн тэнцвэрт хөгжил болон ард иргэдийн сайн сайхан байдалд нөлөөлөх томоохон стратегийн асуудал юм.
2023 оны 6-р сард ӨМӨЗО-д ажиллах үеэрээ Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ши Жиньпин хэлэхдээ, Өвөр Монгол бол улс орны эрчим хүч, стратегийн нөөцийн чухал бааз, газар тариалан, мал аж ахуйн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн төв, мөн манай улсын хойд зүг рүү чиглэсэн нээлттэй бодлогын гол хаалга болохыг онцолсон юм. Тэрээр аж үйлдвэрийн бүтцийг оновчтой болгохдоо эдгээр давуу тал, стратегийн байр сууринд тулгуурлах ёстойг тэмдэглэв. Үүнд өрсөлдөх давуу тал бүхий салбаруудыг эрчимтэй хөгжүүлэх, нөөцөд суурилсан бүс нутгуудыг өөрчлөх шинэ замыг идэвхтэй эрэлхийлэх, Өвөр Монголын өвөрмөц онцлогийг тусгасан орчин үеийн аж үйлдвэрийн тогтолцоог бүрдүүлэх ажлыг түргэвчлэх зэрэг багтана. Өвөр Монголын эрчим хүчний салбар дахь давуу талыг ашиглаж, орчин үеийн эрчим хүчний эдийн засгийг хөгжүүлэхэд тэргүүлэх байр суурь эзлэх нь чухал юм. Түүнчлэн, стратегийн нөөц баялгийг хамгаалж хөгжүүлэх, өндөр үнэ цэнтэйгээр ашиглах, стандартчилсан менежментийг бэхжүүлэх замаар уг нөөц бололцоог бүрэн ашиглахын зэрэгцээ орон нутагт гүн боловсруулалт хийх чадавхыг нэмэгдүүлж, стратегийн нөөцөд суурилсан аж үйлдвэрүүдийн бат бөх хөгжлийг хангах шаардлагатай.
Өвөр Монгол бол байгалийн баялгаар нэн баян бүс нутаг юм. Тус бүс нутаг нь 55 төрлийн ашигт малтмалын нөөцөөрөө Хятад улсдаа эхний гуравт багтдаг бөгөөд үүнээс нүүрс, газрын ховор элемент, хайлуур жонш зэрэг 20 төрлийн ашигт малтмалын нөөцөөрөө улсдаа тэргүүлдэг. Өвөр Монгол нь Хятад улсад цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэх суурилуулсан хүчин чадлаараа 300 сая киловаттын босгыг давсан анхны бүс нутаг болсон төдийгүй олон жилийн турш цахилгаан эрчим хүчний нийт үйлдвэрлэлээрээ улсдаа тэргүүлсээр иржээ.
Түүнчлэн тус бүс нутаг нь салхины эрчим хүчний арвин нөөцтэйгээс гадна нарны эрчим хүчний асар их нөөцөөрөө онцгойрдог. Ашигт малтмалын асар их нөөц, төрөл зүйлийн олон янз байдал, улс орны стратегийг хэрэгжүүлэхэд гүйцэтгэх чухал үүрэг зэрэг онцлог шинжүүд нь Өвөр Монголын өөрчлөлт, хөгжлийн өмнө гурвалсан зорилтыг дэвшүүлж байна. Үүнд: улс орны эрчим хүчний аюулгүй байдлыг найдвартай хангах; байгалийн баялгаар баян бүс нутгууд өөрсдийн давуу талдаа тулгуурлан идэвх санаачилгатайгаар өөрчлөлт шинэчлэлт хийх жишиг замыг нээх; мөн Хятад улс дахь байгалийн баялгаас хамааралтай бүс нутгуудын хувьд " чансаатай хөгжил"-ийн үлгэр жишээ болох зэрэг болно.
2023 оны 10-р сард Төрийн зөвлөлөөс "Өвөр Монголд чансаатайхөгжлийг ахиулах, Хятад маягийн орчин үеийн шинэчлэлийн шинэ хуудсыг нээхэд чиглэсэн санал"-ыг гаргасан. Тус баримт бичигт Өвөр Монголыг экологи, ногоон хөгжлийг нэн тэргүүнд тавьж, эдийн засгийн бүтцийн стратегийн өөрчлөлтийг хурдасгах, мөн нөөцөд түшиглэсэн бүс нутгуудын шилжилтийн шинэ замыг эрэлхийлэхийг тодорхой заасан байна. 2024 онд Үндэсний хөгжил, шинэчлэлийн хороо болон бусад таван байгууллага хамтран "Өвөр Монгол дахь ногоон, нүүрстөрөгч багатай, чансаатай хөгжлийг дэмжих бодлогын арга хэмжээний тухай мэдэгдэл"-ийг гаргажээ. Энэхүү мэдэгдэлд шинэ эрчим хүчийг эрчимтэй хөгжүүлэхээс эхлээд орчин үеийн аж үйлдвэрийн тогтолцоог бүрдүүлэх хүртэлх 30 тодорхой арга хэмжээг тусгасан бөгөөд эдгээр нь Өвөр Монголд ногоон, нүүрстөрөгч багатай хөгжлөөр тодорхойлогдох "шинэ чанарын үйлдвэрлэх хүчин"-ийг төлөвшүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх зорилготой юм.
Улс орны стратегийн эдгээр шаардлагад нийцүүлэн Өвөр Монгол өөрийн нөөцөд түшиглэсэн эдийн засгийн шилжилтийг системтэйгээр ахиулж байна. "Өвөр Монголын Өөртөө Засах Оронд эрчим хүч, стратегийн нөөцийн үндэсний чухал бааз байгуулах тухай журам", "Өвөр Монголын Өөртөө Засах Оронд шинэ эрчим хүчний хүчин чадлыг хоёр дахин нэмэгдүүлэх үйл ажиллагааны хэрэгжүүлэх төлөвлөгөө", "Өвөр Монголын Өөртөө Засах Оронд нөөцөд түшиглэсэн эдийн засгийн чансаатай хөгжлийг дэмжих арга хэмжээ" зэрэг бодлогын баримт бичгүүдийг батлан гаргажээ. Эдгээр санаачилга нь ашигт малтмалын нөөцийг эмх цэгцтэй хөгжүүлж, ашиглах, уламжлалт болон шинэ эрчим хүчний салбаруудын харилцан уялдаатай өсөлтийг дэмжих, мөн нөөцийн үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх шинэ хэрэглээний хувилбаруудыг ашиглах замаар эрчим хүч, байгалийн нөөцийн салбар дахь тус бүс нутгийн харьцангуй давуу талыг бүрэн ашиглахад чиглэж байна.
