4А зэрэглэлийн аялал жуулчлалын бүс болох Ордос хотын Хиа багш дүүрэг бол цэлмэг хөх тэнгэртэй, сэтгэл сэргээсэн, сайхан байгальтай нутаг юм. Гудамж талбай нь цэцэгсээр алаглан, өнгө өнгийн туг далбаа намирна. Хаа сайгүй баяр ёслол, тайван амгалан уур амьсгал цогцолж, иргэд, жуулчдад гудамж талбай, цэцэрлэгт хүрээлэнгээр зугаалж, намар цагийг зугаатай өнгөрүүлэн, "Дулаан хот" хэмээгдсэн тус хотын сэтгэл татам байдлыг хүмүүст мэдрүүлнэ. Хөвчийн олон улсын цөлжилттэй тэмцэх Х форум 09-р сарын 16-нд энд нээлтээ хийсэн билээ.

Хоёр өдөр үргэлжилсэн энэхүү форум “Цөлжилтийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй хянах, ногоон хөгжил” уриан дор болсон юм. Хурлаас дэвшүүлсэн сэдвүүдийн дагуу цөлжилтийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй хянах, түүнтэй тэмцэх, бэлчээрийг хамгаалах, тогтвортой менежмент, газарт ээлтэй бизнесийг хөгжүүлэх, олон улсын хамтын нийгэмлэгийн нийтлэг ойлголтыг бий болгох, улс орнуудын солилцоо, хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх, НҮБ-ын 2030 оны тогтвортой хөгжлийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд тус дөхөм үзүүлэх, хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогцыг бүтээхэд шинэ хувь нэмэр оруулах зэрэг халуун сэдвүүдийг хэлэлцэв. Гадаад дотоодын мэргэжилтэн, эрдэмтэн судлаачид нийт 260 гаруй хүн оролцсон бөгөөд форум 09-р сарын 17-нд амжилттай өндөрлөсөн юм. Чуулганы үеэр дотоод гадаадын мэргэжилтэн, эрдэмтэд дэлхийн болон бүс нутгийн шинжлэх ухааны судалгааны үр дүнг хуваалцаж, цөлжсөн газрын төрөл бүрийн менежментийн технологи, шинэлэг хэрэглээний туршлагыг танилцуулж, цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, түүнтэй тэмцэх шинжлэх ухаан технологийн өнөөгийн тулгамдсан асуудал, түүнийг шийдвэрлэх арга замд дүн шинжилгээ хийж, аж үйлдвэрийн интеграцчлал, бодлогын уялдааг дэмжих бодит хэрэгцээ шаардлагыг хэлэлцэж, дэлхийн хэмжээнд шийдвэрлэх арга замуудын талаар ярилцав.

Уулзалтад оролцсон талууд “Хөвчийн олон улсын цөлжилттэй тэмцэх Х форумын зөвшилцөл”-д хүрлээ. "Зөвшилцөл"-д цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, түүнтэй тэмцэх нь зөвхөн экологийн нөхөн сэргээлт төдийгүй хүний нэр төрд чухал ач холбогдолтой гэдгийг онцолж байна. Байгаль хамгаалах, шинжлэх ухаанчаар урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, уул, ус, гол мөрөн, ой мод, ургамал, нуур бүрд, өвс, элс манх зэргийг нэгдсэн байдлаар засаж, системтэй удирдан зохион байгуулах, байгалийн экосистемийг хамгаалах, цөлжсөн газруудад экологийн нөөцийг зохистой ашиглахтай хослуулах, ус хэмнэх арга хэмжээ авч, орон нутгийн ногоон байгууламжид дасан зохицох арга хэмжээг хэрэгжүүлэх, байгаль орчинд ээлтэй газар тариалан эрхлэлтийг дэмжих,  хүн рүү чиглэсэн, аюул ослоос урьдчилан сэргийлэх, нарийн засаглалтай байж, цөлийн хяналт, баялаг бүтээх хамтын ажиллагааг тууштай баримталж, аж үйлдвэрийн экологи, экологийн үйлдвэржилтийг эрчимтэй ахиулж, экологи, эдийн засаг, ард түмний амьжиргаанд ашигтай үр дүнд хүрч, хүн төрөлхтний цөлжилттэй эв зохицолтой зэрэгцэн оршиход шинэ хувь нэмэр оруулахыг зорижээ. .

"Зөвшилцөл"-д битүү хамгаалалттай газар нутгийг шинжлэх ухаанчаар хуваахыг уриалж байна. Шинжлэх ухааны суурь судалгаа, хэрэглээний технологийн судалгааг эрчимжүүлж, механикжсан, дижитал, ухаалаг өндөр үр ашигтай цөлжилтийг хянах, ойн болон бэлчээрийн барилгын тоног төхөөрөмжийг эрчимтэй хөгжүүлнэ. Дэлхий дахины үйл ажиллагааг эрчимжүүлж, бэлчээрийг хамгаалах, нөхөн сэргээх ажлыг дэлхийн экологийн засаглалын үндсэн хөтөлбөрт тусгах, бэлчээрийн экологийг нөхөн сэргээх тал дээр техникийн хамтын ажиллагаа, туршлага солилцох, бэлчээрийн олон улсын холбоо байгуулахыг дэмжих, олон улсын бэлчээрийн өдрийг тэмдэглэхийг дэмжихийг уриалж байна.

"Газарт ээлтэй бизнесийн хөгжил" санаачилгад хариу үйлдэл үзүүлж, ногоон хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, бизнесийн загваруудыг шинэчлэн боловсруулах, залуу бизнес эрхлэгчдийн үүрэг оролцоонд анхаарлаа хандуулж, тогтвортой хөгжлийн зорилтуудыг хэрэгжүүлнэ. Олон улсын өргөн хүрээтэй солилцоо, хамтын ажиллагааг дэмжиж ажиллана. Үүнээс гадна, хаалтын ёслол дээр Хятад-Төв Азийн цөлжилтийг хянах төв, Хятадын ШУА-ийн Төв Азийн экологи, байгаль орчны судалгааны төв, Хятадын Шинжлэх ухааны академийн Шиньжяны Экологи, газарзүйн хүрээлэн хамтран Хятад, Төв Азийн цөлжилтөөс сэргийлэх, тэмцэх хамтын ажиллагааны санаачилга гаргасан. НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцийн Нарийн бичгийн дарга нарын газар, Хятадын Тогтвортой хөгжлийн том дата төв, Дэлхийн ажиглалтын байгууллага-Газрын доройтлыг саармагжуулах тэргүүлэх хөтөлбөр хамтран "Дэлхийн цөлжилтийн хяналт, дижитал засаглалын санаачилга"-ыг нийтэллээ.

Цөлжилттэй тэмцэх орон нутгийн туршлага, технологийг Шинжаан, Төвд, Хөхнуур, Ганьсү болон бусад газарт амжилттай хэрэгжүүлж, Саудын Араб, Монгол улс зэрэг "Бүс ба Зам"-ыг хамтран бүтээн байгуулж буй орнуудад сурталчилж байна.

Гадаадын зочид ч Хятадын цөлжилттэй тэмцэх ололт амжилтыг өндрөөр үнэлэв. НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч, НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцийн Гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад видео бичлэгээр сэтгэгдлээ илэрхийлж, элсэн цөлийг амьдралын эх үүсвэр болгон хувиргаж, 100 мянга гаруй хүн амд ажлын байр бий болгож, нийгэм, аж ахуй, газар тариалангийн хөгжилд дэмжлэг үзүүлж байгаа Хятадын засгийн газар, аж ахуйн нэгж, хамт олныг магтлаа.

Монгол Улсын Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Ойн газрын дарга Б. Оюунсанаа:

- Хөвчийн олон улсын цөлжилттэй тэмцэх форум нь цөлжилт, газрын доройтол, уур амьсгалын өөрчлөлт зэрэг тулгамдсан асуудлуудыг хэлэлцэх гол индэр болж байна. Бид Монгол, Хятадын хамтарсан Цөлжилтийн эсрэг судалгааны төвийг байгуулж байна. Энэ төвөөр дамжуулан Хятад улсын олон жилийн цөлжилттэй тэмцэх туршлагыг Монгол улсад нэвтрүүлэх, харилцан мэргэжлийн хүмүүсийг бэлдэн гаргах зэрэг агуулгатайгаар үйл ажиллагаагаа явуулна гэж хэллээ.

Энэхүү форум нь шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх технологи бүхий цогц менежмент, бэлчээрийн экосистемийг хамгаалах ба тогтвортой менежмент, газарт ээлтэй бизнесийг хөгжүүлэх болон бусад сэдвүүдийг хөндсөн юм. Үндсэн илтгэл, хэлэлцүүлэг, газар дээр нь очиж танилцах болон бусад холбоосоор дамжуулан Хятад улсын "Гурван умард"-ын цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, хяналт тавих, сайжруулахыг иж бүрнээр нь хэрэгжүүлэх үзэл суртлын удирдлагыг харуулж, шинжлэх ухааны үзэл баримтлал, стратегийн төлөвлөлт, системийн бүтээн байгуулалт, бодит арга хэмжээ, ололт амжилт, ахиц дэвшил нь чуулганд оролцсон дотоод, гадаадын төлөөлөгчдөөс өндөр үнэлгээ авсан.

Хөвчийн олон улсын цөлжилттэй тэмцэх форум нь цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, хянах зорилготой дэлхийн цорын ганц томоохон хэмжээний олон улсын форум юм. 2007 онд зохион байгуулагдсан цагаасаа хойш ес дэх удаа дараалан амжилттай зохион байгуулагдаж байна. Өнгөрсөн 18 жилийн хугацаанд тус форум "Олон улсын хамтын нийгэмлэг хамтран ажиллаж, элсэн цөлийг хүн төрөлхтөнд үр өгөөжтэй болгоно" зэрэг чухал нийтлэг ойлголтод хүрч, "Саудын Арабын арван тэрбум мод бутны суулгацын төсөл, гурван хэмжээст фотоволтайкийн элсэн цөлийн хяналтын төсөл" зэрэг олон улсын хамтын ажиллагааны төслүүд нь мод тарих технологийн загваруудыг сурталчилж байна. Тус форум Хятад улсын цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, түүнтэй тэмцэх үр дүнг олон улсын солилцоо, хамтын ажиллагаатай хослуулан харуулах, “Бүс ба Зам” санаачилгыг хөгжүүлэх чухал цонх, тавцан болж байгаа юм.